ഇന്ദുലേഖ - പതിനഞ്ചു് - ഒരു ആപത്തു്

പതിനഞ്ചു്

ഒരു ആപത്തു്

നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടിലെ ഘോഷയാത്ര വെളിച്ചാവുമ്പോഴയ്ക്കു് ശാസ്ത്രികളും നമ്പൂരിമാരും കിടന്നുറങ്ങുന്ന ഊട്ടുപുരയുടെ സമീപം എത്തി. ആ ഊട്ടുപുര പഞ്ചുമേനവന്റെ വകയും രണ്ടു വഴികള്‍ കൂടുന്ന സ്ഥലത്തുണ്ടാക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതുമാണു്. അതില്‍ ഒരു വഴി നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടിലെ പ്രദേശങ്ങളില്‍നിന്നു വരുന്ന വഴിയും ആണു്. ഇവിടെ പൂവള്ളി വീടുവകയായ ഒരു സത്രം ഉള്ളതിനു പുറമെ ഒരു പത്തായപ്പുരമാളികയും കളപ്പുരമാളികയും മറ്റും ഉണ്ടു്. ഇവിടെ കയറി ഭക്ഷണം കഴിച്ചു പോവാമെന്നു പഞ്ചുമേനവനും കേശവന്‍നമ്പൂതിരിയും കൂടി പറഞ്ഞതിനെ നമ്പൂതിരിപ്പാടു ഗോവിന്ദന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം അശേഷം കൈക്കൊണ്ടില്ലാ. വഴിയിലെങ്കിലും ഇന്ദുലേഖയെയാണു കൊണ്ടുപോവുന്നതു് എന്നു പ്രസിദ്ധമാവട്ടെ എന്നു നമ്പൂതിരിപ്പാടും ഗോവിന്ദനും ഉറച്ചിരുന്നു. ഘോഷയാത്ര ഊട്ടുപുരയുടെ ഉമ്രത്തെത്താറായപ്പോള്‍ ഗോവിന്ദന്റെ ഉത്സാഹത്താല്‍ പല്ലക്കുകള്‍ കുറെ അധികം വേഗത്തില്‍ നടത്തിച്ചു. ഭൃത്യവര്‍ഗ്ഗങ്ങളെയും മറ്റും മുമ്പില്‍ ഓടിച്ചു ശബ്ദങ്ങളും കലശലാക്കി ഗോവിന്ദന്‍ പിന്നാലെയും ഓടി. ഈ ഘോഷമെല്ലാം കേട്ടു ശാസ്ത്രികളും നമ്പൂരിമാരും ഊട്ടുപുരയില്‍നിന്നു പുറത്തേക്കു് എറങ്ങുമ്പോഴെയ്ക്കു പല്ലക്കുകളും മഞ്ചലുകളും കടന്നു പൊയു്ക്കഴിഞ്ഞു. ശാസ്ത്രികള്‍ ഗോവിന്ദനെ മാത്രം കണ്ടു. ഗോവിന്ദനെ മുമ്പു കണ്ടു പരിചയമായിട്ടുണ്ടല്ലോ. കണ്ട ഉടനെ കൈകൊണ്ടു വിളിച്ചു. ഗോവിന്ദന്‍ ശാസ്ത്രികളുടെ സമീപം ചെന്നു.


ശാസ്ത്രികള്‍: എന്താണു ഗോവിന്ദാ! ഇതു് അവിടുത്തെ വക ഊട്ടും മാളികയുമാണല്ലൊ. ഇവിടെ കയറി ഊണു കഴിഞ്ഞു പോവുന്നതല്ലായിരുന്നുവോ നല്ലതു്?


ഗോവിന്ദന്‍: അങ്ങനെയാണു കേശവന്‍നമ്പൂരിയും മറ്റും പറഞ്ഞതു്. തമ്പുരാന്‍തിരുമനസ്സിലേക്കും ചെറുശ്ശേരിനമ്പൂരിക്കും അതു തന്നെയായിരുന്നു മനസ്സു്. അപ്പോഴയ്ക്കു വേറെ ഒരാള്‍ക്കു നേരെ ഉണ്ണാന്‍ മനയു്ക്കല്‍ത്തന്നെ എത്തണം എന്നു പിടിത്തം. അവിടെ സകലം പിടിത്തമല്ലെ.


ശാസ്ത്രികള്‍: ആര്‍ക്ക്—ഇന്ദുലേഖയ്ക്കോ?


ഗോവിന്ദന്‍: അതെ.


ശാസ്ത്രികള്‍: ഒരു പിടിത്തവും ഇല്ലാ. ഇത്ര ദുഷ്ടബുദ്ധിയായിട്ടു് ഒരു സ്ത്രീയെ ഞാന്‍ കണ്ടിട്ടില്ലാ.


ഗോവിന്ദന്‍: മഹാദുഷ്ടയാണു്. എനിക്കു സംശയമില്ലാ. എന്തുചെയ്യും! തമ്പുരാനു് അതിപ്രമം. അങ്ങിനെതന്നെ ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു് അങ്ങോട്ടും. പിന്നെ എന്താണു നിവൃത്തി? എനി ഞങ്ങള്‍ ഇന്ദുലേഖയുടെ ദാസന്മാര്‍തന്നെ–എന്തുചെയ്യാം!


ശാസ്ത്രികള്‍: ഇന്ദുലേഖയുടെ പ്രേമം പണം പിടുങ്ങണമെന്നുള്ള പ്രേമംതന്നെ —മറ്റൊരു പ്രേമവും അല്ലാ.


ഗോവിന്ദന്‍: അതെ; അതിനാര്‍ക്കാണു സംശയം? ഞാന്‍ പോവുന്നു . പല്ലക്കു വളരെ ദൂരത്തായി.


എന്നു പറഞ്ഞു ഗോവിന്ദന്‍ ഓടിപ്പോയി. ശാസ്ത്രികളും നമ്പൂരിമാരും തീവണ്ടിസ്റ്റേഷനിലേക്കുള്ള വഴിക്കും പുറപ്പെട്ടു. മാധവന്‍ മദിരാശിയില്‍നിന്നു് അയച്ച കത്തുപ്രകാരം ഈ സംബന്ധം നടന്നതിന്റെ തലേദിവസം വണ്ടിക്കു പുറപ്പെട്ടു്, നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടിലെ ഘോഷയാത്ര ഉണ്ടായ ദിവസം പതിനൊന്നരമണിക്കു ശാസ്ത്രികളും മറ്റും വണ്ടികയറാന്‍ പോകുന്ന സ്റ്റേഷനില്‍ എറങ്ങി. സ്റ്റേഷനു സമീപം രണ്ടുമൂന്നു ചോറ്റുകച്ചവടം ചെയ്യുന്ന മഠങ്ങള്‍ ഉണ്ടു്. ക്ഷീണം നിമിത്തം അതില്‍ ഒരു മഠത്തില്‍ കയറി ഊണുകഴിച്ചു വെകുന്നേരത്തേക്കു വഴിയിലുള്ള തന്റെ വക സത്രത്തില്‍ താമസിച്ചു പിറ്റേന്നു് ഊണിനുതക്കവണ്ണം ഭവനത്തില്‍ എത്താമെന്നു നിശ്ചയിച്ചു. (തന്റെകൂടെ ഒരു ഭൃത്യന്‍ മാത്രം ഉണ്ടു്. ശിന്നനേയും മറ്റൊരു ഭൃത്യനേയും മദിരാശിയില്‍തന്നെ നിര്‍ത്തി എട്ടു ദിവസത്തെ കല്‍പനവാങ്ങി പോന്നതാണു്) ചോറ്റുകച്ചവടം ചെയ്യുന്ന മഠത്തില്‍ കയറിച്ചെന്നപ്പോള്‍ അവിടെ വഴിയാത്രക്കാര്‍ രണ്ടു നമ്പൂരിമാരും രണ്ടുനാലു പട്ടന്മാരും തമ്മില്‍ സംസാരമാണു്. ഇവര്‍ തലേദിവസം പകലത്തെ വാരത്തില്‍ ചെമ്പാഴിയോട്ടു ക്ഷേത്രത്തില്‍ ഭക്ഷണംകഴിച്ചു പോന്നവരാണു്. അന്നത്തെ രാവിലത്തെ വണ്ടി കിട്ടാതെ താമസിക്കുന്നതാണു്. എല്ലാവരും ഊണുകഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എന്നിട്ടു വെടിപറയുന്നു. മാധവന്‍ ചെന്നു കയറുമ്പോള്‍.


ഒരു നമ്പൂരി: ഇന്ദുലേഖയുടെ ഭാഗ്യംതന്നെ, എന്നു് എനിക്കു തോന്നുന്നു.


മാധവന്‍ ‘ഇന്ദുലേഖാ ’ എന്ന പേര്‍ കേട്ടപ്പോള്‍ ഒന്നു ഞെട്ടിഭ്രമിച്ചു. ഇതു് എന്തു കഥയാണു് എന്നു വിചാരിച്ചു.


മാധവന്‍ “ഏതു് ഇന്ദുലേഖാ?” എന്നു് ആ മിറ്റത്തുനിന്നുകൊണ്ടുതന്നെ ആ വാക്കു പറഞ്ഞ നമ്പൂതിരിയോടു ചോദിച്ചു.


നമ്പൂരി: ചെമ്പാഴിയോടു് ഇന്ദുലേഖാ എന്ന ഒരു പെണ്ണ്. എന്താണു്, അവളെ അറിയുമോ?


മാധവന്‍: എന്താണു് ഇന്ദുലേഖയു്ക്ക് ഒരു ഭാഗ്യം വന്നതു്? കേള്‍ക്കട്ടെ.


നമ്പൂരി: ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു് ഇന്നലെ സംബന്ധമായിരുന്നു.


മാധവന്‍ ഇടിതട്ടിയ മരംപോലെ ഒരു ക്ഷണം നിന്നു. പിന്നെ ഒച്ച വലിച്ചിട്ടു വരുന്നില്ലാ. എന്തു ചെയ്തിട്ടും വരുന്നില്ലാ. ഒരു മിനിട്ടു കഴിഞ്ഞിട്ടു്, “ആര്–ആരു്?” എന്നു് (ഒരു ശവം സംസാരിക്കാറുണ്ടെങ്കില്‍ ആ മാതിരി എന്നു പറയാം) ചോദിച്ചു.


മാധവന്‍: ആരു്?—ആരു്?—ആരാണു സംബന്ധം തുടങ്ങിയതു്? മാധവന്റെ ഭാവം കണ്ടിട്ടു നമ്പൂരിമാരൊക്കെക്കൂടി ഒന്നു ഭ്രമിച്ചുവശായി. ആരും ഒന്നും മിണ്ടാതെ അന്യോന്യം മുഖത്തോടു മുഖം നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.


മാധവന്‍: ആരു്?—ആരു്? പറയൂ—പറയൂ. എന്താണു പറയാന്‍ മടിക്കുന്നതു്? പറയൂ—പറയൂ എന്താണു മടിക്കുന്നതു്? പറയരുതേ? ആരാണു സംബന്ധം തുടങ്ങിയതു്? കേള്‍ക്കട്ടെ.


ഒരു നമ്പൂരി: എന്താണു ഹേ, വല്ലാതെ ഒരു പരിഭ്രമം? എന്താണിത്ര ദേഷ്യം? ഞങ്ങള്‍ വിവരം ഒന്നും അറിയില്ലാ.


മാധവന്‍: വിവരം ഒന്നും അറിയാതെ തുമ്പില്ലാതെ വല്ലതും പറഞ്ഞാല്‍?


ഒരു പട്ടര്‍: എന്താണു ഭാവം? എന്താണു ഞങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചു കളയുമോ?


മാധവന്‍: അതു കാണണോ? എന്നു ചോദിച്ചു മാധവന്‍ നിന്നിടത്തുനിന്നു് ഒന്നെളകി.


അപ്പോള്‍ മറ്റൊരു നമ്പൂരി എണീട്ടു സമാധാനപ്പെടുത്തി: ‘ഹേ, കോപം അരുതു്, ഇരിക്കൂ, വണ്ടി എറങ്ങിവന്നതായിരിക്കും. മദിരാശിയില്‍നിന്നു വരുന്നതായിരിക്കും. ക്ഷീണം മുഖത്തു നന്നെ കാണാനുണ്ടു്. ഇരിക്കൂ. എന്നിട്ടു വിശേഷം പറയാം.”


മാധവന്‍: ആരാണു സംബന്ധം ചെയ്തതു്? അതു് എനിക്കു കേള്‍ക്കണം.


പട്ടര്‍: മൂര്‍ക്കില്ലാത്തമനയു്ക്കല്‍ നമ്പൂതിരിപ്പാടാണു്.


മാധവന്‍: എന്നാണു സംബന്ധം നടന്നതു്?


പട്ടര്‍: ഇന്നലെയായിരിക്കണം. ഞങ്ങള്‍ നേര്‍ത്തെ പോന്നിരിക്കുന്നു. ഇന്നലെ രാത്രിക്കാണു സംബന്ധം നിശ്ചയിച്ചിരുന്നതു്. അതു ഞങ്ങള്‍ അറിയും. അതു സൂക്ഷ്മമായി ഞങ്ങള്‍ അറിയും.


മാധവന്‍: എങ്ങനെ സൂക്ഷ്മമായി അറിഞ്ഞു?


പട്ടര്‍: അമ്പലത്തില്‍ സകല ആളുകളും പറഞ്ഞു. അവിടുത്തെ സംബന്ധക്കാരന്‍ ശീനു പട്ടരും പറഞ്ഞു—എന്നോടുതന്നെ പറഞ്ഞു.


മാധവന്‍ നിര്‍ജ്ജീവനായി എറയത്തു് ഇരുന്നു.


ആ മഠത്തിലെ ചോറ്റുകച്ചവടക്കാരി ഒരു കിഴവി ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീ ഈ അതിസുന്ദരനായ കുട്ടിയെ വളരെ പരവശനായി കണ്ടിട്ടു വേഗം പുറത്തുവന്നു് ഒരു പായ എടുത്തുകൊടുത്തു്, “ഇതിലിരിക്കാം,” എന്നു പറഞ്ഞു. “കുറെ സംഭാരം കുടിച്ചാല്‍ ക്ഷീണത്തിനു ഭേദം ഉണ്ടാവും, കൊണ്ടുവരട്ടെ?” എന്നു ചോദിച്ചു. മാധവന്‍ ഈ വാക്കുകള്‍ ഒന്നും കേട്ടതേയില്ല. നിലത്തു തന്നെ ഇരുന്നു. കുറെ കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഇന്നാളോടാണെന്നില്ല, “എനിക്കു കുടിപ്പാന്‍ കുറെ വെള്ളം വേണം” എന്നു പറഞ്ഞു. ഒരു നമ്പൂരി വേഗം വെള്ളം എടുത്തുകൊണ്ടുവന്നു. മാധവന്‍ വെള്ളം കുടിച്ചു പായ നീര്‍ത്തി അതില്‍ കിടന്നു. അതികോമളനായിരിക്കുന്ന ഈ കുട്ടിയുടെ വ്യസനവും സ്ഥിതിയും കണ്ടു് ആ മഠത്തില്‍ ഉണ്ടായിരുന്നവരെല്ലാം ഒരുപോലെ വ്യസനിച്ചു. കുറെ കിടന്നശേഷം എഴുനീറ്റു തന്റെ എഴുത്തുപെട്ടി തുറന്നു് തനിക്കു് അച്ഛന്‍ ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടിലെ സംബന്ധത്തെപ്പറ്റി മദിരാശിക്കു് എഴുതിയിരുന്ന എഴുത്തു് വായിച്ചു. ആ വായിച്ച ഭാഗം താഴെ ചേര്‍ക്കുന്നു:


“കാരണവരും കേശവന്‍നമ്പൂരിയും ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു മൂര്‍ക്കില്ലാത്തമനയു്ക്കല്‍ നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടിലെക്കൊണ്ടു സംബന്ധം നടത്തിക്കുവാന്‍ അത്യുത്സാഹം ചെയ്തുവരുന്നു. ഈ നമ്പൂതിരിപ്പാടു വലിയ ഒരു ദ്രവ്യസ്ഥനാണു്. എങ്കിലും എനിക്കു് ഈ കാര്യം നടക്കുമെന്നു തോന്നുന്നില്ല. കുട്ടനു് ഇതില്‍ വിഷാദം ഒട്ടും വേണ്ട.” ഇതു വായിച്ചു് എഴുത്തു് പെട്ടിയില്‍തന്നെ വെച്ചു്, മാധവന്‍ പിന്നെയും അവിടെ കിടന്നു വിചാരം തുടങ്ങി:


‘ഇങ്ങിനെ വരാമോ? ഒരിക്കലും വരാന്‍ സംഗതിയില്ല. എന്നാല്‍ ഈ നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടിലെപ്പറ്റി മാധവി തനിക്കു് ഒരു എഴുത്തയച്ചു കണ്ടില്ലെല്ലൊ. മാധവിയുടെ ഒരു എഴുത്തും ഞാന്‍പോന്നതില്‍പിന്നെ എനിക്കു കിട്ടീട്ടില്ല. ഇങ്ങിനെ എഴുതാതിരിക്കാറില്ല മുമ്പു്. ഇരിക്കട്ടെ—വേറെ സംഗതിവശാലും അങ്ങിനെ വരാം. എന്നാല്‍ ശീനുപട്ടര്‍ വര്‍ത്തമാനങ്ങള്‍ ഒന്നും അറിയാതെ ഈ കാര്യത്തില്‍ ഭോഷ്കു പറയാന്‍ സംഗതി ഇല്ലാ. എന്തൊരു കഥയാണു് ഇതു്! സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സു് ഇങ്ങിനെ ആയിരിക്കാം. നമ്പൂതിരിപ്പാടു് എന്നെക്കാള്‍ യോഗ്യനായിരിക്കാം. എന്നെക്കാള്‍ അധികം സമര്‍ത്ഥനും രസികനും ആയിരിക്കാം. ഇന്ദുലേഖാ ഭ്രമിച്ചിരിക്കാം. അമ്മാമന്റെ നിര്‍ബന്ധവും ഉണ്ടായിരിക്കാം,’— എന്നൊക്കെ ഒരിക്കല്‍ ആലോചിക്കും. പിന്നെ അതെല്ലാം തെറ്റാണെന്നു വിചാരിക്കും. ‘എന്റെ മാധവി അന്യപുരുഷനെ ഒരിക്കലെങ്കിലും കാംക്ഷിക്കുമോ? ഞാന്‍ എന്തൊരു ശപ്പനാണു്! ഛീ! ആരോ എന്തോ ഒരു ഭോഷ്കു് ഉണ്ടാക്കിയതു് ഇക്കൂട്ടര്‍ കേട്ടു വന്നതാണ്—’ ഇങ്ങിനെ കുറെ ആലോചിക്കും. ‘എന്നാല്‍ ശീനുപട്ടര്‍ പറഞ്ഞു എന്നു പറവാന്‍ എന്തു സംഗതി—അതിനു സംഗതി ഇല്ലല്ലൊ,’ എന്നു് ഓര്‍ത്തു വ്യസനിക്കും. ഇങ്ങിനെ മനസ്സു് അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും ചലിച്ചുകൊണ്ടു മാധവന്‍ കിടക്കുമ്പോള്‍ അഞ്ചാറു വഴിപോക്കര്‍ പിന്നെയും എത്തി. അവര്‍ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ സമീപവാസികളാണു്. വഴിയില്‍വെച്ചു നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടിലെ ഘോഷയാത്ര കണ്ടവരാണു്. അവര്‍ വന്നു് എത്തിക്കൂടുമ്പോള്‍ അതില്‍ ഒരാള്‍, ഇരിക്കുന്നതില്‍ താനുമായി മുമ്പു പരിചയമുള്ള ഒരാളോടു പറയുന്നു:


“ഇന്നു വഴിയില്‍ ഞങ്ങള്‍ ഒരു ഘോഷയാത്ര കണ്ടു.”


ഇതു പറയുന്നതു കേട്ടപ്പോള്‍തന്നെ മാധവനു കാര്യം മനസ്സിലായി. എലക്ട്രികു് ബാറ്ററി എന്ന വിദ്യുതിഛക്തിയന്ത്രപ്പെട്ടി കൈകൊണ്ടു പിടിച്ചവനു് ആ യന്ത്രം തിരിച്ചാല്‍ ശരീരത്തില്‍ ആകപ്പാടെ എന്തൊരു വ്യാപാരം ഉണ്ടാവുമോ അതുപോലെ മനസ്സിനെന്നു മാത്രമല്ല, സര്‍വ്വവയവങ്ങള്‍ക്കും ഒരു തരിപ്പോ ദുസ്സഹമായ വേദനയോ തോന്നി.


ഒരു നമ്പൂതിരി: എന്താണു ഘോഷം? ആരുടെ യാത്രയാണു്?


മാധവനെ മുമ്പു സമാധാനപ്പെടുത്തിയ നമ്പൂരി: എടോ, ഒന്നും ചോദിക്കേണ്ടാ. ആ കിടക്കുന്ന വിദ്വാന്‍ എനിയും ശണ്ഠ കൂട്ടും.


മറ്റൊരു നമ്പൂരി: ഇതെന്തൊരു കഥയാണു്! നോക്ക് ഒന്നും സംസാരിച്ചുകൂടാ എന്നോ? ശണ്ഠകൂടട്ടെ—എന്താണു ഘോഷം, പറയൂ.


ഒടുവില്‍ വന്ന വഴിയാത്രക്കാരില്‍ ഒരുവന്‍: മൂര്‍ക്കില്ലാത്ത മനയു്ക്കല്‍ നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടിലെ യാത്ര. ‘ചെമ്പാഴിയോട്ടുനിന്നു് ഇന്നലെ സംബന്ധം കഴിഞ്ഞ പെണ്ണ് ഒരു പല്ലക്കില്‍; ചെറുശ്ശേരി ഗോവിന്ദന്‍നമ്പൂതിരി ഒരു മഞ്ചലില്‍; കറുത്തേടത്തു കേശവന്‍നമ്പൂരി ഒരു മഞ്ചലില്‍; വളരെ ഭൃത്യന്മാര്‍—വാളും പലിശയും നിലവിളിയും ആര്‍പ്പും. ഘോഷം—മഹാഘോഷം!


മുമ്പു സമാധാനം പറഞ്ഞ നമ്പൂരി മറ്റൊരു നമ്പൂരിയോടു്: അതാ എണീട്ടു—ഇപ്പോള്‍ ശണ്ഠകൂട്ടും എന്നു തോന്നുന്നു. അതാ നോക്കൂ: പുറപ്പാടു നോക്കൂ.


മാധവന്‍: ഇല്ല ഹേ, ഞാന്‍ ഒരു ശണ്ഠയും കൂട്ടുന്നില്ല. എന്നു പറഞ്ഞു മഠത്തിന്റെ മിറ്റത്തു് എറങ്ങി അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും നടന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. അപ്പോള്‍ ശങ്കരശാസ്ത്രികളും മറ്റും അതിന്റെ നേരെ തെക്കെ മഠത്തിലേക്കു ചെന്നു കയറുന്നതു കണ്ടു് “ശങ്കരശാസ്ത്രികളല്ലേ അതു്?” എന്നു മാധവന്‍ ചോദിച്ചു. ശാസ്ത്രികള്‍ തിരിഞ്ഞുനോക്കി വല്ലാതെ ഭ്രമിച്ചു. ‘മഹാപാപം! ഇതും ഇത്രക്ഷണം എനിക്കു സംഗതി വന്നുവോ! ഈ കുട്ടിയെ ഞാന്‍ എങ്ങനെ കാണും? എന്തു പറയും? ഞാന്‍ മഹാപാപി തന്നെ.’ എന്നു വിചാരിച്ചു.


ശങ്കര ശാസ്ത്രികള്‍: അതെ; ഞാന്‍തന്നെ. എന്നു പറയുമ്പോഴേക്കു് മാധവന്‍ എറങ്ങി അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുക്കെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.


മാധവന്‍: ഞാന്‍ ഇപ്പോള്‍ ഇവിടെവെച്ചു മാധവിയെക്കുറിച്ചു കേട്ട വര്‍ത്തമാനം ശരിതന്നെയോ?


ശങ്കരശാസ്ത്രികള്‍: അതെ.


ആ ‘അതെ’ എന്ന വാക്കു് ഇടിത്തീയിനു സമം; ഇടിത്തീതന്നെ. മാധവന്റെ മുഖവും ദേഹവും കരിഞ്ഞു കരുവാളിച്ചു പോയി. കാര്‍ക്കോടകന്‍ കടിച്ചപ്പോള്‍ നളനു വെരൂപ്യം വന്നതുപോലെ എന്നു പറയാം. പിന്നെ ശാസ്ത്രികളോടു് ഒന്നും ഉരിയാട്ടില്ലാ. നേരെ കിഴക്കോട്ടു നോക്കിയപ്പോള്‍ ഒരു വലിയ കുളവും ആല്‍ത്തറയും കണ്ടു. ആ ഭാഗത്തേക്കു നടന്നു. ശാസ്ത്രികളും പിന്നാലെതന്നെ നടന്നു. അതു് മാധവന്‍ അറിഞ്ഞില്ലാ. കുളവക്കില്‍ അരയാല്‍ത്തറ ചാരി അന്ധനായി നിര്‍വികാരനായി ഒരു അരമണിക്കൂറു നേരംനിന്നു. അപ്പോഴേക്കു മനസ്സിന്നു് അല്‍പം ശാന്തത വന്നു. തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോള്‍ ശാസ്ത്രികള്‍ അടുക്കെ നില്‍ക്കുന്നതു കണ്ടു. ശാസ്ത്രികളെ കണ്ടപ്പോള്‍ സാധു മാധവന്‍ കരഞ്ഞുപോയി. കണ്ണില്‍നിന്നു ജലധാര നിന്നില്ലാ. ശാസ്ത്രികളും കരഞ്ഞു. ഇങ്ങിനെ കഴിഞ്ഞു അല്‍പനേരം. സാധു ശാസ്ത്രികള്‍ക്കു് മാധവനെക്കാളും വ്യസനം. ഒരു വാക്കുപോലും പറവാന്‍ സാധിച്ചില്ലാ. ഒടുവില്‍ മാധവനുതന്നെ ഇതു വലിയ അവമാനമാണെന്നു തോന്നി. താന്‍ കണ്ണുനീര്‍ തുടച്ചു ധൈര്യം നടിച്ചു ശാസ്ത്രികളോടു സംസാരിച്ചു.


മാധവന്‍: ശാസ്ത്രികള്‍ എന്തിനു വിഷാദിക്കുന്നു? വിഷാദിക്കരുതു്. ലോകത്തില്‍ ഇതെല്ലാം ഉണ്ടാവുന്ന കാര്യങ്ങളാണല്ലോ.


ശാസ്ത്രികള്‍ക്കു പിന്നേയും ഒരക്ഷരം മിണ്ടിക്കൂടാ. എടത്തൊണ്ട വിറച്ചും കണ്ണുനീരൊഴുകിക്കൊണ്ടും ഇരുന്നു. ഇദ്ദേഹം നല്ല പഠിപ്പുള്ള രസികനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനാണു്. മാധവനെ കണ്ണിനു മുമ്പില്‍ കണ്ടപ്പോഴാണു് ഇദ്ദേഹം ധരിച്ചപ്രകാരം ഇന്ദുലേഖയുടെ ദുഷ്ടതയായുള്ള പ്രവൃത്തി ഓര്‍ത്തു അധികം സങ്കടപ്പെട്ടതു്. മാധവന്‍ ഈ ശാസ്ത്രികളെ വളരെ താല്‍പര്യമാണു്. ഇന്ദുലേഖയ്ക്കും അങ്ങനെതന്നെ ആയിട്ടാണു് മാധവന്‍ കണ്ടിട്ടുള്ളതു്.


മാധവന്‍: എന്തിനു ശാസ്ത്രികള്‍ വെറുതെ വ്യസനിക്കുന്നു? എനിക്കു് അശേഷം വ്യസനമില്ല. പിന്നെ മാധവി, അല്ല ഇന്ദുലേഖയ്ക്കോ വളരെ സന്തോഷമായ കാലവുമല്ലെ? നിങ്ങളുടെ സ്നേഹിതന്മാരായ എനിക്കും ഇന്ദുലേഖയ്ക്കും വ്യസനമില്ലാത്ത കാര്യത്തില്‍ എന്നെക്കുറിച്ചു് എന്തിനു നിങ്ങള്‍ വ്യസനിക്കുന്നു?


ശാസ്ത്രികള്‍: ഇന്ദുലേഖാ എന്റെ സ്നേഹത്തിന്നു് എനിമേല്‍ യോഗ്യയല്ലാ. ഞാന്‍ അവളെ വെറുക്കുന്നു.


ഇതു കേട്ടപ്പോള്‍ മാധവനു രണ്ടാമതും കണ്ണില്‍ ജലം നിറഞ്ഞു. കുറെനേരം ഒന്നും മിണ്ടാതെ നിന്നു. പിന്നെ—


മാധവന്‍: അവളെ എന്തിനു് അത്ര കുറ്റം പറയുന്നു! അമ്മാവന്റെ പിടുത്തമായിരിക്കണം.


ശാസ്ത്രികള്‍: എന്നാല്‍ വേണ്ടതില്ലല്ലോ. ഇന്ദുലേഖയുടെ സ്വന്ത ഇഷ്ടപ്രകാരംതന്നെ ഉണ്ടായതാണു് ഇതു്. അവളും നമ്പൂതിരിപ്പാടുമായി ബഹു ഇഷ്ടമായി മനസ്സു ലയിച്ചപോലെയാണു് എല്ലാം കണ്ടതു്. എന്നാല്‍ നമ്പൂതിരിപ്പാടോ?— പടുവിഡ്ഢി എന്നു ലോകപ്രസിദ്ധന്‍. കണ്ടാല്‍ ഒരു അശ്വമുഖന്‍.


മാധവന്‍: മതി, മതി. എനിക്കു് ഇതൊന്നും കേള്‍ക്കണ്ടാ. ഞാന്‍ ഇന്നത്തെ വെകുന്നേരത്തെ വണ്ടിക്കുതന്നെ മദിരാശിക്കു മടങ്ങിപ്പൊവുന്നു.


ശാസ്ത്രികള്‍: അതാണു് ഇപ്പോള്‍ നല്ലതു് എന്നു് എനിക്കും തോന്നുന്നു. എന്നാല്‍ വേഗം ഊണു കഴിക്കണ്ടേ?


മാധവന്‍: ഊണു കഴിക്കണമെന്നില്ലാ.


ശാസ്ത്രികള്‍: അങ്ങിനെ പോരാ. മഠത്തില്‍ വന്നു് ഇരിപ്പാനും മറ്റും സുഖമില്ലെങ്കില്‍ ചോറു് ഞാന്‍ ഇങ്ങട്ടു കൊണ്ടുവരാമല്ലോ? ആല്‍ത്തറ വിജനമായിരിക്കുന്നു. നല്ല തണുപ്പും ഉണ്ടു്.


മാധവന്‍: എന്നാല്‍ നിങ്ങള്‍ ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞിട്ടു കുറെ ചോറു് ഇവിടെകൊണ്ടുവന്നു തന്നേക്കിന്‍.


ശാസ്ത്രികള്‍ ഉണ്ണാന്‍ പോയി. മാധവന്‍ അരയാല്‍ത്തറയില്‍ ഇരുന്നു് വിചാരവും തുടങ്ങി. അതെല്ലാം ഇവിടെ പറയുന്നതു് നിഷ്ഫലം. ചിലതെല്ലാം ചെയ്വാന്‍ നിശ്ചയിച്ചുറച്ചു. അതു് ഈ കഥയില്‍ എനി കാണാമല്ലോ.


ഊണ്‍ കഴിഞ്ഞു വണ്ടിയില്‍ കയറി. ശാസ്ത്രികള്‍ കൂടെ വരാമെന്നു പറഞ്ഞതിനെ സമ്മതിച്ചില്ലാ.


പിറ്റേദിവസം മദിരാശി എത്തിയ ഉടനെ ഗില്‍ഹാം സായ്വിനെ കാണാന്‍ പോയി. എദ്ദേഹം അന്നു് കച്ചേരിക്കുപോയിട്ടില്ലാ. ആപ്പീസുമുറിയില്‍ ഇരിക്കുന്നു. മാധവന്റെ കാര്‍ഡു് കണ്ടപ്പോള്‍ ഒന്നശ്ചര്യപ്പെട്ടു. എട്ടുദിവസം കല്‍പന വാങ്ങി തലേദിവസത്തിന്നു മുമ്പത്തെദിവസം മലയാളത്തിലേക്കു കല്യാണം കഴിപ്പാനാണെന്നു പറഞ്ഞുപോയ മാധവന്‍ മടങ്ങി വന്നുവോ എന്നു് ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു വിളിക്കാന്‍ പറഞ്ഞു. മാധവന്‍ അകത്തേക്കു വന്നു. സായ്വു് മുഖത്തേക്കു നോക്കിയപ്പോള്‍ വളരെ വ്യസനിച്ചുപോയി. ഈ ഗില്‍ഹാംസായ്വു് മാധവനില്‍ വളരെ പ്രിയമുള്ള ഒരാളായിരുന്നു. മാധവനെ സിവില്‍സര്‍വീസില്‍ എടുപ്പാന്‍ അദ്ദേഹം തീര്‍ച്ചപ്പെടുത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നു. വണ്ടിയില്‍ രണ്ടുമൂന്നു ദിവസത്തെ വഴിയാത്രയും മനസ്സിന്റെ വ്യസനവുംനിമിത്തം മാധവന്റെ മുഖം കഠിനമയി വാടിയിരുന്നു. മുമ്പു കാര്‍ഡു് അയച്ചിട്ടില്ലായിരുന്നുവെങ്കില്‍ സായ്വു് മാധവനെ കണ്ടറിവാന്‍ പക്ഷേ, പ്രയാസപ്പെടുമായിരുന്നു എന്നു പറയാം. കണ്ട ഉടനെ—


ഗില്‍ഹാംസായ്വ്: മാധവാ എന്താണു് ഇതു്? കുടുംബത്തില്‍ ആരെങ്കിലും മരിച്ചുവോ? എന്താണു നീ ബദ്ധപ്പെട്ടു മടങ്ങിയതു്? നിന്റെ മുഖവും ഭാവവും വല്ലാതിരിക്കുന്നു—ഇരിക്കൂ.


മാധവന്‍: എന്റെ കുടുംബത്തിലും സ്നേഹിതന്മാരിലും ആരും മരിച്ചിട്ടില്ലാ. എന്നാല്‍ എനിക്കു മനസ്സിന്നു വലുതായ വ്യസനം വന്നിട്ടുണ്ടു്. അതു് എന്റെമേല്‍ ഇത്ര വാത്സല്യമുള്ള താങ്കളെ ഗ്രഹിപ്പിക്കാന്‍ ഞാന്‍ മടിക്കുന്നില്ലാ. ഇതു കേട്ട ഉടനെ ബുദ്ധിമാനായ സായ്വിനു് ഏകദേശം കാര്യം മനസ്സിലായി. കല്യാണത്തിനാണു് മാധവന്‍ പോകുന്നതു് എന്നു പറഞ്ഞു കല്‍പന വാങ്ങിപ്പോയതു തനിക്കു് ഓര്‍മ്മയുണ്ടു്. അതിനു വല്ല തകരാറും വന്നിരിക്കാം. ആ കാര്യം തന്നോടു പറയുന്നതിനു് മാധവനു മടിയുണ്ടാകയില്ലെങ്കിലും പറയുമ്പോള്‍ ഒരു സമയം ലജ്ജ ഉണ്ടാവുമായിരിക്കും . അതാണു ക്ഷണേന പറയാതെ ‘പറയാം’ എന്നൊരു പീഠികവെച്ചു പറഞ്ഞതു് എന്നു സായ്വു് വിചാരിച്ചു.


ഗില്‍ഹാംസായ്വ്: എനിക്കു കാര്യം ഇപ്പോള്‍ അറിയണമെന്നില്ലാ. പിന്നെ സാവകാശത്തില്‍ പറഞ്ഞാല്‍ മതി. എന്നാല്‍ നിണക്കു വല്ലതും വേണ്ടതുണ്ടെങ്കില്‍ ചെയ്വാന്‍ ഞാന്‍ ഒരുക്കമാണു്.


മാധവന്‍: എനിക്കു ദയവുചെയ്തു് ഒരു കൊല്ലത്തെ കല്‍പന തരാന്‍ ഞാനപേക്ഷിക്കുന്നു. എനിക്കു കുറെ രാജ്യസഞ്ചാരം ചെയ്യണമെന്നു് ആഗ്രഹമുണ്ടു്.


കുറെ ആലോചിച്ചിട്ടു് സായ്വു് മറുവടി പറഞ്ഞു:


ഗില്‍ഹാംസായ്വ്: മനസ്സിന്നു വല്ല സുഖക്കേടും ഉണ്ടെങ്കില്‍ രാജ്യസഞ്ചാരം ചെയ്യുന്നതുപോലെ അതിന്റെ നിവൃത്തിക്കു വേറെ ഒന്നുമില്ലാ. നിന്റെ വിചാരം എനിക്കു പൂര്‍ണ്ണ ബോദ്ധ്യമായിരിക്കുന്നു. വിശേഷിച്ചു നീ പഠിപ്പു കഴിഞ്ഞശേഷം എങ്ങും സഞ്ചരിച്ചിട്ടില്ലാ. ഞങ്ങള്‍ ബിലാത്തിയില്‍ യുനിവര്‍സിട്ടി വിട്ടാല്‍ ഒരു സഞ്ചാരം കഴിച്ചിട്ടേ വല്ല ഉദേ്യാഗത്തിലും പ്രവേശിക്കാറുള്ളു എന്നു നിണക്കുതന്നെ അറിയാമല്ലോ. ഏതു രാജ്യത്തു സഞ്ചരിപ്പാനാണു വിചാരിക്കുന്നതു്? കഴിയുമെങ്കില്‍ യൂറോപ്പിലേക്കാണു് പോവേണ്ടതു്. എന്നാല്‍ തല്‍ക്കാലം വരുന്ന മാസം മുതല്‍ മൂന്നു മാസം അവിടെ വളരെ ശീതവും സുഖക്കേടും ഉള്ള കാലം. അതു കഴിഞ്ഞാല്‍ വളരെ സുഖമുള്ള കാലമാണു്. ഇപ്പോള്‍ എങ്ങോട്ടു പോവാനാണു വിചാരിക്കുന്നതു്?


മാധവന്‍: ഇപ്പോള്‍ യൂറോപ്പില്‍ സുഖമില്ലെങ്കില്‍ വടക്കേഇന്‍ഡ്യയിലും ബര്‍മ്മയിലും ഒന്നു സഞ്ചരിച്ചു ദിക്കുകള്‍ കാണാമെന്നാണു് വിചാരിക്കുന്നതു്.


ഗില്‍ഹാംസായ്വ്: എന്നാല്‍ നീ ഇപ്പോള്‍ ഒരു നാലുമാസത്തെ കല്‍പന എടുത്താല്‍ മതി എന്നു ഞാന്‍ വിചാരിക്കുന്നു. പിന്നെ അധികം വേണമെങ്കില്‍ എഴുതി അയച്ചാല്‍ ഞാന്‍ അനുവദിക്കാം. നിണക്കു ക്ഷീണം വളരെ കാണുന്നു. വേഗം പോയി ഭക്ഷണം കഴിക്കൂ. എന്നു പറഞ്ഞു സായ്വു് എഴുനീറ്റു. മാധവനും എഴുനീറ്റു നിന്നു. സായ്വു് മാധവന്റെ കൈ പിടിച്ചു. “നിണക്കു സര്‍വ്വശുഭവും ഉണ്ടാവട്ടെ. നിന്റെ വ്യസനങ്ങള്‍ എല്ലാം തീര്‍ന്നു് ഉടനെ എനിക്കു നിന്നെ കാണാന്‍ സംഗതി വരട്ടെ,” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോള്‍ സായ്വിനും മാധവനും ഒരുപോലെ കണ്ണില്‍ വെള്ളം നിറഞ്ഞുപോയി. മാധവന്‍ ഉടനെ പാര്‍ക്കുന്നേടത്തു വന്നു കുളിച്ചു ഭക്ഷണം കഴിച്ചു എന്നു പേരുവരുത്തി അഛനു് ഒരു കത്തു് എഴുതി ശിന്നനേയും വാലിയക്കാര്‍ രണ്ടാളെയും കത്തോടുകൂടി മലയാളത്തിലേക്കു് അയച്ചു. പിറ്റേദിവസം വെകുന്നേരത്തെ വണ്ടിക്കു ബൊമ്പായിലേക്ക് ടിക്കറ്റുവാങ്ങി മദിരാശി വിടുകയും ചെയ്തു.


എനി എനിക്കു പറവാനുള്ള കഥ മഹാകഷ്ടമായ കഥയാണു്. ഇത്രനേരം എഴുതിയതിലും കഷ്ടമാണു്. എങ്കിലും പറയാതെ നിവൃത്തിയില്ലെല്ലൊ. ശിന്നനും രണ്ടു വാലിയക്കാരുംകൂടി പിറ്റേദിവസം ഉച്ചയ്ക്കു വണ്ടി എറങ്ങി പട്ടരുടെ മഠത്തില്‍ കയറി ഊണു കഴിച്ചു് അവിടെനിന്നു പോന്നു ചെമ്പാഴിയോട്ടുവക ഊട്ടുപുരയില്‍ കയറി അന്നു് അവിടെ താമസിച്ചു. പിറ്റേദിവസം രാവിലെ പത്തുമണിക്കു ചെമ്പാഴിയോട്ടു് എത്തി. ശിന്നനും ഒരു വാലിയക്കാരനും പൂവള്ളിവീട്ടിലേക്കും മറ്റേവന്‍ ഗോവിന്ദപ്പണിക്കരുടെ വീട്ടിലേക്കും പോയി. ഇവന്‍ ചെല്ലുമ്പോള്‍ ഗോവിന്ദപ്പണിക്കരും ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവനുംകൂടി രണ്ടു കസാലയില്‍ ഇരുന്നു വെടി പറയുന്നു. വാലിയക്കാരന്‍ പടികടന്നതു കണ്ട ഉടനെ ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ എഴുനീറ്റു മാധവന്‍ എത്തിയോ എന്നു ചോദിച്ചുംകൊണ്ടു കോലായിന്റെ വക്കില്‍ നിന്നു. “കുട്ടന്മേനോന്‍ എജമാനന്‍ വന്നിട്ടില്ല—ഒരു എഴുത്തുണ്ടു്,” എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോള്‍തന്നെ ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ക്കു് ഒരു സുഖകേടു തോന്നി. “ദീനം ഒന്നും ഇല്ലെല്ലോ?” “ഇല്ല,” എന്നു വാലിയക്കാരന്‍ പറഞ്ഞശേഷം എഴുത്തു തുറന്നു വായിച്ചു. അദ്ദേഹം വായിച്ച എഴുത്തു താഴെ ചേര്‍ക്കുന്നു:


“വര്‍ത്തമാനങ്ങള്‍ എല്ലാം ശങ്കരശാസ്ത്രികളും മറ്റും പറഞ്ഞറിഞ്ഞു. എന്റെ അഭിപ്രായംപോലെതന്നെ അഛനും ഇന്ദുലേഖയുടെ മേല്‍ അഭിപ്രായമായിരുന്നു എന്നു ഞാന്‍ അറിയുന്നതുകൊണ്ടു ഞാന്‍ അങ്ങിനെ അഭിപ്രായപ്പെട്ടുപോയതില്‍ എന്നെ വളരെ നിന്ദിക്കുന്നില്ല. മനുഷ്യരുടെ കൗടില്യം എത്രയെന്നും ഏതു വിധമെന്നും ഒരാള്‍ക്കു ഗണിക്കാന്‍ കഴികയില്ലെല്ലൊ. എനിക്കു മനസ്സിന്നു് അശേഷം സുഖമില്ലാത്തതിനാല്‍ രാജ്യസഞ്ചാരത്തിന്നു് പോവുന്നു. കുറെനാള്‍ കഴിഞ്ഞു സുഖമായാല്‍ മടങ്ങിവന്നു് അഛനേയും അമ്മയേയും കാണും. അഛന്‍ ഇതു നിമിത്തം ഒട്ടും വ്യസനിക്കണ്ട. ഞാന്‍ ആത്മഹത്യ മുതലായ ദുഷ്പ്രവൃത്തികള്‍ ഒന്നും ചെയ്തുകളയും എന്നു സംശയിക്കരുതു്. രാജ്യസഞ്ചാരം കഴിച്ചു നിശ്ചയമായി മടങ്ങിവരാനാണു ഞാന്‍ ഇപ്പോള്‍ വിചാരിച്ചിട്ടുള്ളതു്. എന്നാല്‍ അതു് എത്രകാലംകൊണ്ടാണെന്നു് ഞാന്‍ ഉറപ്പിച്ചിട്ടില്ലാ. അഛനും അമ്മയ്ക്കും എത്രയോ പ്രിയപ്പെട്ട മകനാണെന്നു് എനിക്കു നല്ല അറിവുണ്ടു്. ഞാന്‍ എന്തുതന്നെ എഴുതിയാലും അഛന്‍ വ്യസനിക്കാതെ ഇരിക്കയില്ലാ, എന്നാല്‍ അമ്മയെ വിചാരിച്ചു് അഛന്‍ വ്യസനം കഴിയുന്നേടത്തോളം പുറത്തു കാണിക്കരുതേ. അഛന്‍ സ്വല്‍പം വ്യസനം കാണിച്ചാല്‍ അമ്മ വളരെ വിഷാദിക്കും. ഞാന്‍ നാളെ മദിരാശി വിടുന്നു. എന്നു് എന്റെ അഛനെ ഗ്രഹിപ്പിപ്പാന്‍—മാധവന്‍.”


ഈ എഴുത്തു വായിച്ച ഉടനെ, “അയ്യോ! എന്റെ കുട്ടാ! നീ എന്നെ ആക്കീട്ടു് ഓടിപ്പോയി,” എന്നു പറഞ്ഞു മാറില്‍ അടിച്ചു ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ ബോധംകെട്ടു വീണു. ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവന്‍ അതൊന്നും നോക്കാതെ ക്ഷണത്തില്‍ എഴുത്തെടുത്തു വായിച്ചു മനസ്സിലാക്കി. കുറെ വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നു ഗോവിന്ദപ്പണിക്കരുടെ മുഖത്തു് തളിച്ചു് അദ്ദേഹത്തിന്നു ബോധം വന്ന ക്ഷണം വളരെ ദേഷ്യത്തോടുകൂടി പറയുന്നു.


ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവന്‍: ഇതെന്താണു് ഈ കാണിച്ചതു്? കഷ്ടം—കഷ്ടം! ഇത്ര ബുദ്ധിയുണ്ടായിട്ടു് ഈ വിധം കാണിച്ചുവല്ലൊ. കഷ്ടം—കഷ്ടം! ഈ ഗോഷ്ടി കണ്ടപ്പോള്‍ മാധവന്‍ മരിച്ചുപോയോ എന്നു ഞാന്‍ ശങ്കിച്ചുപോയി. ജ്യേഷ്ഠനു ബുദ്ധിയും അറിവും ഇല്ലാഞ്ഞിട്ടല്ലാ. മാധവനോടുള്ള അതിപ്രമംകൊണ്ടായിരിക്കും ഇങ്ങനെ അനാവശ്യമായി വ്യസനിച്ചതു്. മാധവനു് എന്താണു് ഇപ്പോള്‍ ഒന്നു വന്നതു്? മനസ്സിന്നു സുഖമില്ലെന്നു തോന്നി കുറെ ദിവസം രാജ്യസഞ്ചാരത്തിന്നു നിശ്ചയിച്ചു മദിരാശിയില്‍നിന്നു പോയി എന്നു് അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്താണു് ഇതില്‍ ഇത്ര വ്യസനിപ്പാനുള്ളതു്? ഇന്‍ഡ്യാരാജ്യം എങ്ങും തീവണ്ടിയുണ്ട്–യൂറോപ്പിലേക്കു പോവുന്നതായാല്‍ അതു സുഖമായി എളുപ്പത്തില്‍ സാധിക്കും. നുമ്മള്‍ക്കു് അയാളുടെ വര്‍ത്തമാനം പണം ചിലവിട്ടാല്‍ എങ്ങിനെ എങ്കിലും അറിയാം. പക്ഷേ, നുമ്മള്‍ക്കുതന്നെ തിരിഞ്ഞു പോവാം.


ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍: അതിനു് എന്താണു സംശയം? ഞാന്‍ എനി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് ഈ മലയാളം വിട്ടിട്ട്— അതിനു സംശയമില്ല.


ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവന്‍: ആവട്ടെ; പോവുന്നതിന്നു് എന്തു വിരോധം? നിശ്ചയമായി ഞാനും വരാം. ഇങ്ങിനെ തുമ്പില്ലാതെ വ്യസനിക്കുന്നതു് എന്തു കഷ്ടം! ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഈ വ്യസനം കണ്ടാല്‍ മാധവന്റെ അമ്മ എങ്ങിനെ ജീവിക്കും? ഇത്രത്തോളം പറയുമ്പോഴയ്ക്കു് ശുദ്ധ വെയിലില്‍ ഇന്ദുലേഖാ കയറിവരുന്നതു കണ്ടു. ഉടനെ ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ കണ്ണീര്‍ തുടച്ചു് എണീട്ടു നിന്നു. ഇന്ദുലേഖാ വെയിലത്തു നടന്നു വിയര്‍ത്തു മുഖവും മറ്റും രക്തവര്‍ണ്ണമായിരിക്കുന്നു. തലമുടിമുഴുവനും അഴിഞ്ഞുവീണു് എഴയുന്നു. “എന്താണു് മദിരാശി വര്‍ത്തമാനം?” എന്നു ചോദിക്കുമ്പോഴയ്ക്കു പിന്നാലെ ഇന്ദുലേഖയുടെ അമ്മ, മുത്തശ്ശി, പാര്‍വ്വതിഅമ്മ, അഞ്ചാറു ദാസിമാര്‍ ഇവരും കയറിവരുന്നതു കണ്ടു. എല്ലാംകൂടി അവിടെ ഒരു തിരക്കു് എന്നേ പറവാനുള്ളു.


ഇന്ദുലേഖാ: എന്താണു മദിരാശിവര്‍ത്തമാനം; എന്നോടു പറയരുതേ?


ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവന്‍: ഇന്ദുലേഖ അകത്തു പോവൂ. ഒന്നും ഭ്രമിക്കേണ്ട; വ്യസനിക്കാന്‍ ഒന്നുമില്ല.


പാര്‍വ്വതിഅമ്മ: അയ്യോ! എന്റെ കുട്ടി എവിടെ പൊയു്ക്കളഞ്ഞു? അയ്യയ്യോ? ഞാന്‍ എനി അരനാഴിക ജീവിച്ചിരിക്കയില്ല!


ഇന്ദുലേഖാ: എഴുത്തു കൊണ്ടുവന്നു എന്നു ശിന്നന്‍ എന്നോടു പറഞ്ഞുവല്ലൊ. ആ എഴുത്തു് എവിടെ? ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ എഴുത്തു് ഇന്ദുലേഖയുടെ കൈയില്‍ കൊടുത്തു.


ഇന്ദുലേഖാ എഴുത്തു വായിച്ച ഉടനെ അകത്തു് ഒരു മുറിയില്‍ പോയി ഒരു കട്ടിലിന്മേല്‍ വീണു കരഞ്ഞുതുടങ്ങി. പാര്‍വ്വതിഅമ്മയുടെ നിലവിളി സഹിച്ചുകൂടാതായി. “എന്റെ മകനെ, നിന്നെ എനി എന്നു ഞാന്‍ കാണും? എന്റെ മകനെപ്പോലെ ഒരു കുട്ടിയെ ഈ ഭൂമിയില്‍ കാണാനില്ലല്ലൊ ഈശ്വരാ! ഞാന്‍ എനി എന്തിനു ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു ഈശ്വരാ! എന്റെ കുട്ടീ, നിന്നെ ആരു നോക്കി രക്ഷിക്കും? എനിക്കു വേറെ ഒരു മക്കളും ഇല്ലെന്നു നീ അറിഞ്ഞുംകൊണ്ടു് നീ ഇങ്ങിനെ എന്നെ ഇട്ടേച്ചു പോയല്ലോ, ഉണ്ണീ! ഈശ്വരാ!”


എന്നു പറഞ്ഞു കഠിനമായി മാറത്തടിച്ചു നിലവിളിക്കുന്ന കേട്ടുംകൊണ്ടു നില്‍ക്കുന്ന ഒരാള്‍ക്കെങ്കിലും ഒരക്ഷരവും ഈ അമ്മയോടു പറവാന്‍ ധൈര്യം വന്നില്ലാ.


അപ്പോഴയ്ക്ക് പൂവള്ളിയില്‍നിന്നു ശങ്കരമേനവന്‍, ചാത്തരമേനവന്‍ മുതലായവര്‍ എല്ലാവരും എത്തി.


ശങ്കരമേനവന്‍: (പാര്‍വ്വതിഅമ്മയോടു്) എന്തിനാണു നീ ഇങ്ങനെ കരയുന്നതു്? മാധവനു് ഒന്നും വന്നിട്ടില്ലാ. ഇത്രത്തോളം പറയുമ്പോഴയ്ക്കു ശങ്കരമേനവനും കരഞ്ഞുപോയി. ഇദ്ദേഹത്തിന്നു മാധവന്റെ മേല്‍ അതിവാത്സല്യമായിരുന്നു.


ശങ്കരമേനവന്‍: (കണ്ണീര്‍ തുടച്ചുംകൊണ്ടു്) പത്തു ദിവസത്തിലകത്തു മാധവന്‍ ഇവിടെ എത്തും. അവന്‍ ഏതു ദിക്കില്‍ ഉണ്ടെങ്കിലും ഞങ്ങള്‍ പോയി കൊണ്ടുവരും. പിന്നെ നീ എന്തിനു വിഷാദിക്കുന്നു?


പാര്‍വ്വതിഅമ്മ: ജ്യേഷ്ഠന്‍ പോവുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ ഞാന്‍ കൂടെ വരാം. എനി കുട്ടിയെ കാണാതെ ഇവിടെ ഇരിപ്പാന്‍ കഴിയില്ല, നിശ്ചയം.


ശങ്കരമേനവന്‍: ആട്ടെ, പാര്‍വ്വതിക്കു വരാം. പൂവള്ളിപോയി സ്വസ്ഥമായിരിക്കൂ, എണീക്കൂ—കാര്യം ഒക്കെ ശരിയായിവരും. മാധവനു് ഒരു ദോഷവും വരികയില്ല.


ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍: പാര്‍വ്വതി പൊയ്ക്കോളു—ഞാനും ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിയും ഈ നിമിഷം മാധവനെ തിരയാന്‍ പോവുന്നു. പത്തു ദിവസത്തിനകത്തു മാധവനോടുകൂടി ഞങ്ങള്‍ ഇവിടെ എത്തും. ഒട്ടും വിഷാദിക്കേണ്ട. എന്നും മറ്റുംപറഞ്ഞു പാര്‍വ്വതിഅമ്മയെ കുറെ സമാശ്വസിപ്പിച്ചു് പൂവള്ളിവീട്ടിലേക്ക് അയച്ചു.


ഇന്ദുലേഖയോടു് ആര്‍ക്കും ഒന്നും പറവാന്‍ക്കധെര്യം വന്നില്ലാ. ഒടുക്കം ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവനും ശങ്കരമേനവനും നിര്‍ബന്ധിച്ചതിനാല്‍ ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ ഇന്ദുലേഖാ കിടക്കുന്ന അകത്തു കടന്നു ചെന്നു.


ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍: (ഇന്ദുലേഖയോടു്) എന്താണു് ഇങ്ങിനെ വ്യസനിക്കുന്നതു്? ഇങ്ങിനെ വ്യസനിപ്പാന്‍ ഒരു സംഗതിയും നുമ്മള്‍ക്കു് ഇപ്പോള്‍ വന്നിട്ടില്ലാ. ഇന്ദുലേഖാ ഇങ്ങിനെ വ്യസനിച്ചു കിടക്കുകയാണെങ്കില്‍ ഞാനും ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിയും മാധവനെ തിരഞ്ഞുപോവാന്‍ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ളതു മുടങ്ങും. ഇതു കേട്ടപ്പോള്‍ ഇന്ദുലേഖാ എണീട്ടിരുന്നു.


ഇന്ദുലേഖാ: തിരഞ്ഞുപോവാന്‍ ഉറച്ചുവോ?


ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍: എന്തു സംശയമാണു്? ഞാന്‍ പോവുന്നു.


ഇന്ദുലേഖാ: ഇന്നലെയോ ഇന്നോ ബൊമ്പായില്‍നിന്നു കപ്പല്‍കയറിയിരിക്കും; എന്നാലോ?


അപ്പോഴയ്ക്കു ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവന്‍ അകത്തേക്കു കടന്നു വന്നു.


ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവന്‍: ഞങ്ങള്‍ക്കു് എന്താണു്, ബിലാത്തിക്കു പോവാന്‍ കപ്പല്‍ കിട്ടുകയില്ലേ? നീ ഒന്നുകൊണ്ടും വ്യസനിപ്പാനില്ലാ. ഞങ്ങള്‍ ജീവനോടുകൂടി ഇരുന്നുവെങ്കില്‍ മാധവനെ ഞങ്ങള്‍ ഒന്നിച്ചു കൊണ്ടുവരും. എന്നുംപറഞ്ഞു ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവന്‍ അമ്മയെ വിളിച്ചു് തനിക്കു പുറപ്പെടാന്‍ വേണ്ടുന്നതെല്ലാം ഒരുക്കാന്‍ പൂവരങ്ങിലേക്കു പോയി.


ഇന്ദുലേഖാ: (ഗോവിന്ദപ്പണിക്കരോടു്) ഇങ്ങിനെ ഒരു ചതി ചെയ്തതു് ആര്‍? അദ്ദേഹത്തിന്നും എനിക്കും ഒരു വിരോധികളും ഉള്ളതായി ഞാന്‍ അറിയുന്നില്ല.


ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍: ഇതില്‍ എന്തോ ഒരു അബദ്ധമായ ധാരണ ജനങ്ങള്‍ക്കു വന്നുപോയിട്ടുണ്ടു്. നമ്പൂതിരിപ്പാടു് ഇന്ദുലേഖയുടെ മാളികയിന്മേല്‍വെച്ചു പാട്ടുകേട്ടു് അവിടെത്തന്നെ ആയിരുന്നു രണ്ടു രാത്രിയും ഉറങ്ങിയതു് എന്നും മറ്റും ഈ ദിക്കില്‍ എല്ലാം ധാരാളം ഒരു ഭോഷ്കു നടക്കുന്നുണ്ടു്. ഞാന്‍ പൊല്‍പായി ഇങ്ങിനെ പറയുന്നതു കേട്ടു. പിന്നെ നുമ്മടെ ശാസ്ത്രികളും കുട്ടിയോടു വേണ്ട വിഡ്ഢിത്തം എല്ലാം ചെന്നു പറഞ്ഞു എന്നല്ലേ കേട്ടതു്? എന്തു ചെയ്യാം! നുമ്മളുടെ ഗ്രഹപ്പിഴ—എന്റെ കുട്ടിയെ കാണാതെ ഞാന്‍ മടങ്ങുകയില്ല. കണ്ടില്ലെങ്കില്‍ ഞാന്‍ പിന്നെ ജീവിച്ചിരിക്കയുമില്ല.


എന്നു പറയുമ്പോഴേക്കു് കണ്ണില്‍നിന്നു് വെള്ളം ധാരാളമായി ചാടിത്തുടങ്ങി.


ഇന്ദുലേഖാ: വ്യസനിക്കരുതേ. അദ്ദേഹത്തെ കാണും നുമ്മള്‍ക്കു സുഖമായിരിക്കാനും സംഗതിവരും. എന്നാല്‍ എനിക്കു മുഖ്യമായ വ്യസനം എന്റെ സ്വഭാവം ഇത്ര വെടുപ്പായി മനസ്സിലായിട്ടു ഞാന്‍ ഇത്ര അന്തസ്സാരമില്ലാത്തവളാണെന്നു് ഇത്രവേഗം നിശ്ചയിച്ചുകളഞ്ഞുവല്ലൊ എന്നുള്ളതാണു്. ഈ വ്യസനം എനിക്കു സഹിക്കുന്നില്ല.


എന്നു പറഞ്ഞു് ഇന്ദുലേഖ കരഞ്ഞു.


ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍: മാധവന്‍ ഇക്കുറി മദിരാശിക്കു പോവുമ്പോള്‍ ഞാന്‍തന്നെ ഇന്ദുലേഖയുടെ തന്റേടത്തെക്കുറിച്ചും മറ്റും വളരെ പറഞ്ഞിരുന്നു. ഗ്രഹപ്പിഴയ്ക്കു് എന്റെ കുട്ടിക്കു് അതൊന്നും തോന്നീല. എനി ഏതായാലും ഇങ്ങിനെ വ്യസനിച്ചിരുന്നിട്ടു ഫലമില്ല. ഞാന്‍ പുറപ്പെടാന്‍ ഒക്കെ ഒരുക്കട്ടെ. എന്നു പറഞ്ഞു ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ പുറപ്പാടിന്നുള്ള ശ്രമങ്ങള്‍ തുടങ്ങി. ഇന്ദുലേഖയെ ഒരുവിധമെല്ലാം സാന്ത്വനം ചെയ്തു്, അമ്മ ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയോടുകൂടി പൂവരങ്ങിലേക്കു് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗോവിന്ദപ്പണിക്കര്‍ തന്റെ ഭാര്യയേയും സമാശ്വസിപ്പിച്ചു പുറപ്പെടാന്‍ ഒരുങ്ങി. പഞ്ചുമേനവനു് ഈ വര്‍ത്തമാനം കേട്ടപ്പോള്‍ ബഹുസന്തോഷമായി. ‘കുരുത്തംകെട്ടവനു് അങ്ങിനെയെല്ലാം പറ്റും,’ എന്നു പറഞ്ഞു സന്തോഷിച്ചു. എന്നാല്‍ തനിക്കു മാധവന്‍ എന്തു സംഗതിയിലാണു പൊയു്ക്കളഞ്ഞതു് എന്നു വെളിവായി മനസ്സിലായിട്ടില്ലാ. തന്റെ ശപഥം കേട്ടിട്ടു ഭയപ്പെട്ടിട്ടോ മറ്റോ ആയിരിക്കാമെന്നു് ഒരു ഊഹം മാത്രം ഉണ്ടു്. പഞ്ചുമേനവനോടു ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവന്‍ യാത്ര അറിയിച്ചപ്പോള്‍ അതു് അശേഷം തനിക്കു രസമായില്ലെങ്കിലും വിരോധിച്ചാല്‍ ഫലമുണ്ടാവുകയില്ലെന്നു നിശ്ചയിച്ചു് മൗനാനുവാദമായി സമ്മതിച്ചു എന്നുതന്നെ പറയാം. അന്നു് അത്താഴം കഴിഞ്ഞു ഗോവിന്ദപ്പണിക്കരും ഗോവിന്ദന്‍കുട്ടിമേനവനും ഒരു നാലു വാലിയക്കാരുംകൂടി മാധവനെ തിരയുവാന്‍ പുറപ്പെടുകയും ചെയ്തു.