ഇന്ദുലേഖ - പത്തൊന്‍പതു് - മാധവന്റെ സഞ്ചാരകാലത്തു് വീട്ടില്‍ നടന്ന വാസ്തവങ്ങള്‍

പത്തൊന്‍പതു്

മാധവന്റെ സഞ്ചാരകാലത്തു് വീട്ടില്‍ നടന്ന വാസ്തവങ്ങള്‍

മാധവന്‍ മദിരാശി വിട്ടുപോയതുമുതല്‍ ഇന്ദുലേഖയ്ക്കുണ്ടായ വ്യസനത്തിന്റെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ചു് അല്‍പം ഇവിടെ പറയാതെ നിവൃത്തിയില്ലാ. മാധവന്‍ നാടുവിട്ടു പൊയു്ക്കളഞ്ഞു എന്നു കേട്ടതില്‍ മാധവന്റെ അമ്മ മുതലായവര്‍ക്കുണ്ടായ ഒരു വ്യസനംപോലെ അല്ല ഇന്ദുലേഖയ്ക്കുണ്ടായ വ്യസനം. ഇന്ദുലേഖാ മുഖ്യമായി വ്യസനിച്ചതു രണ്ടു സംഗതിയിലാണു. ഒന്നാമതു്, മാധവന്‍ തന്നെക്കുറിച്ചു് ഒരു ഭോഷ്കു കേട്ടതു് ഇത്ര ക്ഷണേന വിശ്വസിച്ചുവല്ലോ; തന്റെ ബുദ്ധിയുടെ സ്വഭാവം മാധവനു് ഇത്ര അറിവില്ലാതെപോയല്ലൊ എന്നു്. രണ്ടാമതു്, മാധവനു ബുദ്ധിക്കു കുറെ പ്രസരിപ്പു് അധികമായാലും തന്നോടു സ്വന്തപ്രാണനേക്കാള്‍ അധികം പ്രീതിയാണെന്നു താന്‍ അറിയുന്നതു കൊണ്ടും തന്റെ വിയോഗംനിമിത്തം ഉള്ള കഠിനമായ വ്യസനത്തില്‍ സ്വന്ത ജീവനെത്തന്നെ മാധവന്‍ നശിച്ചുകളഞ്ഞുവെങ്കിലോ എന്നും ഒരു ഭയം. ഇങ്ങിനെ രണ്ടു സംഗതികളെ ഓര്‍ത്തിട്ടാണു് ഇന്ദുലേഖാ വ്യസനിച്ചതു്. രാജ്യസഞ്ചാരത്തിന്നു പോയതുകൊണ്ടു് ഒരു വെഷമ്യവുമില്ല. പഠിപ്പു കഴിഞ്ഞശേഷം ഒരു രാജ്യസഞ്ചാരം കഴിയേണ്ടതാവശ്യമാണു്. അതില്‍ ഒന്നും ഭയപ്പെടാനില്ലെന്നായിരുന്നു ഇന്ദുലേഖയുടെ വിചാരം. മേല്‍പറഞ്ഞ സംഗതികളില്‍ തനിക്കു കഠിനമായ വ്യസനമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും അതൊക്കെയും മനസ്സില്‍ അടക്കി ഗോവിന്ദപ്പണിക്കരും മറ്റും തിരയാന്‍പോയതിന്റെ മൂന്നാംദിവസം എന്നു തോന്നുന്നു, ഇന്ദുലേഖാ റെയില്‍വെസ്റേഷനില്‍ വല്ല കമ്പിവര്‍ത്തമാനവും എത്തിയാല്‍ കൊണ്ടുവരാന്‍ ഏല്‍പിച്ചു് സ്റ്റേഷനില്‍പോയി വര്‍ത്തമാനം അന്വേഷിക്കാന്‍ ഒരാളെ നിയമിച്ചു. ഇന്ദുലേഖാ പിന്നെ ദിവസം കഴിച്ചുപോയതു് എങ്ങിനെ എന്നു പറയാന്‍കൂടി പ്രയാസം. പാര്‍വ്വതിഅമ്മയുടെ വ്യസനശാന്തിക്കു് എല്ലാ സമയവും ആ അമ്മയുടെ കൂടെത്തന്നെ ഇരുന്നു. മാധവന്‍ പോയി എന്നു കേട്ടതുമുതല്‍ പാര്‍വ്വതിഅമ്മയെ എന്തോ തന്റെ അമ്മയെക്കാള്‍ സ്നേഹമായി. ഇന്ദുലേഖാ ഒരു നേരമെങ്കിലും പിരിഞ്ഞിരിക്കാറില്ല. കുളിയും ഭക്ഷണവും കിടപ്പും ഉറക്കും എല്ലാം ഒരുമിച്ചുതന്നെ. എന്നാല്‍ പാര്‍വ്വതിഅമ്മയ്ക്കു് ഇന്ദുലേഖയും മാധവനുമായുള്ള സ്ഥിതി മുഴുവന്‍ മനസ്സിലാക്കീട്ടുണ്ടു്. ഇവര്‍ തീര്‍ച്ചയായി ഭാര്യാഭര്‍ത്താക്കന്മാരുടെ നിലയില്‍ വരാന്‍പോവുന്നു എന്നും ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു മാധവന്‍ അല്ലാതെ വേറെ ആരും ഭര്‍ത്താവാകാന്‍ പാടില്ലെന്നും പാര്‍വ്വതിഅമ്മയ്ക്കു ലേശംപോലും തോന്നീട്ടില്ല. അങ്ങിനെ ഇരിക്കുമ്പോള്‍ മാധവനെത്തന്നെ ഓര്‍ത്തുംകൊണ്ടു് ഒരു രാത്രിയില്‍ ഇന്ദുലേഖയുടെ മാളികയില്‍ ഇന്ദുലേഖയുടെ സമീപം പാര്‍വ്വതിഅമ്മ ഉറങ്ങാനായി കിടക്കുന്നു. രാത്രി ഏകദേശം ഒരു മണി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പാര്‍വ്വതിഅമ്മ തന്റെ കോച്ചിന്മേല്‍ എണീട്ടിരുന്നു് ഇന്ദുലേഖാ ഉറങ്ങുന്നുവോ എന്നു ചോദിച്ചു. ഇല്ലെന്നു പറഞ്ഞു് ഇന്ദുലേഖയും എഴുന്നീറ്റു് ഇരുന്നു.


പാര്‍വ്വതിഅമ്മ: മകളെ, ഞാന്‍ നിന്നോടു് ഒന്നു ചോദിക്കട്ടെ. നീ എന്നോടു നേരു പറയുമോ?


ഇന്ദുലേഖാ: എന്താണു സംശയം?


പാര്‍വ്വതിഅമ്മ: നീ മാധവനു വിരസമായി വല്ല എഴുത്തോ മറ്റോ എഴുതിയിരുന്നുവോ?


ഇന്ദുലേഖാ: ഇതുവരെ ഇല്ല.


പാര്‍വ്വതിഅമ്മ: നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യസനംകൊണ്ടാണു് അവന്‍ പോയതു്.


ഇന്ദുലേഖാ: ആയിരിക്കണം.


പാര്‍വ്വതിഅമ്മ: എന്റെ മകള്‍ മാധവനെ ഭര്‍ത്താവാക്കി എടുക്കുമെന്നു് ഒരെഴുത്തു് ഇങ്കിരീസ്സില്‍ എഴുതി അയച്ചാല്‍ രണ്ടു ദിവസത്തിലകത്തു് എന്റെ മകന്‍ ഇവിടെ എത്തുമായിരുന്നു. അതിനിപ്പോള്‍ അമ്മാമന്റെ സമ്മതമില്ലല്ലൊ. എന്തുചെയ്യും? എന്റെ കുട്ടിയുടെ തലയില്‍ എഴുത്തു്.


എന്നു പറഞ്ഞു പാവം കരഞ്ഞുതുടങ്ങി.


ഇന്ദുലേഖാ: അതിനെക്കുറിച്ചു് ഒന്നും നിങ്ങള്‍ വ്യസനിക്കേണ്ട. അദ്ദേഹത്തെയല്ലാതെ വേറെ ഈ ജന്മം ഒരാളെയും ഞാന്‍ ഭര്‍ത്താവാക്കി എടുക്കുകയില്ലെന്നു് അദ്ദേഹം നല്ലവണ്ണം അറിയും.


പാര്‍വ്വതിഅമ്മ: എന്റെ മകളുടെ വിചാരം അങ്ങിനെയാണെന്നു മാധവന്‍ അറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ?


ഇന്ദുലേഖാ: ശരിയായിട്ട്—വെടുപ്പായിട്ടു്.


പാര്‍വ്വതിഅമ്മ: എന്നാല്‍ എന്റെ മകന്‍ എങ്ങും പോവില്ല. മടങ്ങിവരും.


ഇന്ദുലേഖാ: മടങ്ങിവരാതിരിപ്പാന്‍ കാരണമില്ല. എന്നാല്‍ നുമ്മളുടെ നിര്‍ഭാഗ്യത്താല്‍ എന്തെല്ലാം വരുന്നു എന്നു് അറിവാന്‍ പാടില്ല. എന്നുംമറ്റും പറഞ്ഞു രണ്ടുപേരും രാത്രി മുഴുവന്‍ ഉറങ്ങാതെ കഴിച്ചു എങ്കിലും പാര്‍വ്വതിഅമ്മയ്ക്കു് അന്നു് ഒരു കാര്യം തീര്‍ച്ചയായി മനസ്സിലായി–ഇന്ദുലേഖാ മാധവന്റെ ഭാര്യയായിട്ടിരിപ്പാനാണു നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നതു് എന്നു്.


ഇങ്ങിനെ ദിവസങ്ങള്‍ കഴിഞ്ഞു. ‘മാധവന്‍ നാടുവിട്ടു പോയു്ക്കളഞ്ഞുപോല്‍!’ എന്നു നാട്ടിലെല്ലാം പ്രസിദ്ധമായി. ശങ്കരശാസ്ത്രികള്‍ ഇന്ദുലേഖയെക്കൊണ്ടു നുണ പറഞ്ഞിട്ടാണു് എന്നാണു് വര്‍ത്തമാനമായതു്. ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞശേഷം ശങ്കരശാസ്ത്രികള്‍ ചെമ്പാഴിയോട്ടു വന്നപ്പൊഴേക്കു് അദ്ദേഹത്തിന്നു ശകാരം കേട്ടിട്ടു പുറത്തിറങ്ങാന്‍ വയ്യാതെ ആയിത്തീര്‍ന്നു. അമ്പലത്തില്‍തന്നെ ലജ്ജിച്ചു വ്യസനിച്ചു് ഇരുന്നു. ശാസ്ത്രികള്‍ വന്നിട്ടുണ്ടെന്നു് ആരോ ഇന്ദുലേഖയോടു പറഞ്ഞു. ഉടനെ വിളിക്കാന്‍ ആളെ അയച്ചു. ആള്‍ ചെന്നു വിളിക്കുന്നു എന്നു പറഞ്ഞപ്പോള്‍ ശാസ്ത്രികളുടെ ജീവന്‍ ഞെട്ടി. ‘ഹാ, കഷ്ടം! ഞാന്‍ ഇത്ര യോഗ്യരായ രണ്ടുപേര്‍ക്കു് അത്യാപത്തു വരുത്താന്‍ കാരണമായല്ലോ’ എന്നു് ഓര്‍ത്തു് കരഞ്ഞുപോയി. പിന്നെ ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു തന്റെമേല്‍ എത്ര ദേഷ്യമുണ്ടായിരിക്കും; എന്തൊക്കെ പറയും എന്നറിഞ്ഞില്ലാ എന്നു വിചാരിച്ചു് അതിയായിട്ടു് ഒരു ഭയം. പിന്നെ ഈ വ്യസനത്തില്‍ ഇന്ദുലേഖയെ കാണാതിരിക്കുന്നതു മഹാ അയോഗ്യമല്ലേ എന്നു് ഒരു വചാരം. ‘എന്തെങ്കിലുമാവട്ടെ, ഞാന്‍ അസത്യമായി ഒന്നും പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടില്ലാ. ഇന്ദുലേഖയ്ക്കും മാധവനും ഹിതമായിട്ടല്ലാതെ ഞാന്‍ ഒന്നും ഒരിക്കലും മനഃപൂര്‍വ്വം ചെയ്കയുമില്ല. അതിന്നു സര്‍വ്വാന്തര്യാമിയായ ജഗദീശ്വരന്‍ സാക്ഷിയുണ്ടല്ലൊ’ എന്നൊരു ധൈര്യം. ഇങ്ങിനെ മനസ്സിന്നു പലേ ചേഷ്ടകളോടുകൂടി ജീവശ്ശവമെന്നപോലെ ശാസ്ത്രികള്‍ ഇന്ദുലേഖയുടെ മുമ്പില്‍ പോയി നിന്നു.


എന്നാല്‍ ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു ശാസ്ത്രികളോടു യാതൊരു സുഖക്കേടും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലാ. ഇന്ദുലേഖാ അന്വേഷിച്ചു സകല വിവരങ്ങളും മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കുന്നു. ഗോവിന്ദന്‍ വഴിയില്‍ സത്രത്തിന്റെ ഉമ്രത്തുവെച്ചു ശാസ്ത്രികളോടു പറഞ്ഞതുകൂടി അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രികള്‍ക്കു തന്നോടുള്ള സ്നേഹം നിമിത്തം ഈ ദുസ്സഹമായ ഭോഷ്കു കേട്ടു നേരാണെന്നു ധരിച്ചു കഠിനമായി വ്യസനിച്ചതിനാല്‍ അന്നു പുറപ്പെട്ടുപോവാന്‍തന്നെ കാരണമായതാണെന്നുകൂടി ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു മനസ്സിലായിരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ ശാസ്ത്രികളെ അപ്പോള്‍ വിളിക്കാന്‍ പറഞ്ഞതിന്റെ കാരണം, മാധവനെ ഒടുവില്‍ കണ്ടു സംസാരിച്ചാള്‍ അദ്ദേഹമായതുകൊണ്ടു് ആ വര്‍ത്തമാനം ചോദിപ്പാന്‍ മാത്രമാണു്. ശാസ്ത്രികളെ മുമ്പില്‍ കണ്ട ഉടനെ ഒരു കസാല നീക്കിവെച്ച് ഇരിക്കാന്‍ പറഞ്ഞു:


ശാസ്ത്രികള്‍ ആ നിന്ന ദിക്കില്‍നിന്നുതന്നെ കലശലായി കരഞ്ഞുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു:


“ഈ മഹാപാപിയായ എന്നെ എന്തിനു വിളിച്ചു കാണുന്നു? നിങ്ങള്‍ രണ്ടുപേരും എനിക്ക് എന്റെ പ്രാണന്‍ സമമാണു്. ജഗദീശ്വരാ! അറിയാതെ അബദ്ധമായി ഞാന്‍ നിങ്ങള്‍ക്കു് ഈ ആപത്തിന്നു കാരണമായല്ലൊ”- എന്നു പറഞ്ഞപ്പോള്‍,


ഇന്ദുലേഖാ: ഇരിക്കൂ ഞാന്‍ സകല വിവരങ്ങളും അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എന്നോടും മാധവനോടും ശാസ്ത്രികള്‍ക്കുള്ള സ്നേഹശക്തിയാല്‍ മാത്രം ആപത്തിന്നു കാരണമായതാണു്. പിന്നെ ശാസ്ത്രികള്‍ക്കു മാത്രമല്ല ഈ തെറ്റായ ധാരണ ഉണ്ടായതു്. വേറെ പലേ ആളുകളും തെറ്റായി ധരിച്ചിട്ടുണ്ടു്. ഇതില്‍ ഒന്നും എനിക്കു് അത്ര ആശ്ചര്യമില്ല. എന്റെ ആശ്ചര്യവും വ്യസനവും അദ്ദേഹംകൂടി ഈ വര്‍ത്തമാനം ഇത്ര ക്ഷണം വിശ്വസിച്ചുവല്ലോ എന്നറിഞ്ഞതാണു്.


എന്നു പറയുമ്പോഴെയ്ക്കു് ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു് കണ്ണില്‍ ജലം നിറഞ്ഞുപോയി.


ശാസ്ത്രികള്‍: (ഗല്‍ഗദാക്ഷരമായി) കഷ്ടം! കഷ്ടം! ഇങ്ങിനെ ശങ്കിക്കരുതെ. ഇതാണു കഷ്ടം ഞാന്‍ അദ്ദേഹത്തോടു പറഞ്ഞ വാക്കു് ഇന്ദുലേഖാ കേട്ടിരുന്നാല്‍ ഇന്ദുലേഖാതന്നെ ഒരുസമയം വിശ്വസിച്ചുപോവും. അങ്ങിനെ ഉറപ്പായിട്ടാണു് ഞാന്‍ പറഞ്ഞതു്. പിന്നെ ഞാന്‍ ഇന്ദുലേഖയുടെ വലിയ സ്നേഹിതനാണെന്നു മാധവനു നല്ല അറിവു് ഉണ്ടല്ലൊ. അങ്ങിനെയുള്ള ഞാന്‍ ഇന്ദുലേഖയെ കഠിനമായി ചീത്തവാക്കുകള്‍ പറഞ്ഞു മാറത്തു് അടിച്ചു കരയുന്നതു മാധവന്‍ കണ്ടു. നമ്പൂതിരിപ്പാടും ഇന്ദുലേഖയും ഞാനും പകുതി വഴിയോളം ഒന്നായി വന്നു എന്നു പറയുകയും അതോടുകൂടി വേറെ അസംഖ്യം ആളുകള്‍ ഈ ദിക്കില്‍നിന്നു വരുന്നവര്‍ ഏല്ലാവരും അതിനു ശരിയായി അതേപ്രകാരം തന്നെ പറയുകയും ചെയ്താല്‍ വിശ്വസിക്കുന്നതു് ഒരു ആശ്ചര്യമോ? കഷ്ടം മാധവനെ യാതൊരു ദൂഷ്യവും പറയരുതെ. ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു് ഇതു കേട്ടപ്പോള്‍ മനസ്സിന്നു കുറെ സുഖമാണു തോന്നിയതു്. മാധവന്‍ തെറ്റായി ഒന്നും പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടില്ലെന്നു കേള്‍ക്കുന്നതു് തനിക്കു് എല്ലായ്പോഴും ബഹുസന്തോഷമാണു്. താന്‍ തെറ്റു ചെയ്തു എന്നുവന്നാലും വേണ്ടതില്ലാ.


ഇന്ദുലേഖാ: ശാസ്ത്രികള്‍ ഇങ്ങിനെ പറഞ്ഞപ്പോള്‍ മാധവന്‍ എന്തുചെയ്തു?


ശാസ്ത്രികള്‍: ഞാന്‍ ആദ്യം പറഞ്ഞതു് ഒരു എടവഴിയില്‍ വെച്ചാണു്. അതിന്നു മുമ്പുതന്നെ പലരും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കേട്ടതു ശരിയോ എന്നു ചോദിച്ചതിന്നു് അതെ അതെ എന്നു ഞാന്‍ പറഞ്ഞപ്പോഴെയ്ക്കു മാധവനു ബോധക്ഷയംപോലെ ആയി. ഇത്രത്തോളം പറഞ്ഞപ്പോഴെയ്ക്കു് ഇന്ദുലേഖയു്ക്കു കേള്‍ക്കാന്‍ വയ്യാതെയായി കട്ടിലിന്മേല്‍ പോയി കിടന്നു കരഞ്ഞുതുടങ്ങി.


ശാസ്ത്രികള്‍: ഛീ വ്യസനിക്കരുതെ, വ്യസനിക്കരുതെ. ഉടനെ എല്ലാം സന്തോഷമായിവരും. ഞാന്‍ ദിവസം ത്രികാലപൂജയായി ഭഗവതിസേവ കഴിക്കുന്നുണ്ടു്. എല്ലാം ഈശ്വരി ശുദ്ധമായി വരുത്തും.


എന്നുംമറ്റും പറഞ്ഞു ശാസ്ത്രികള്‍ ഒരുവിധത്തില്‍ മാളികയില്‍ നിന്നും കണ്ണുനീര്‍ വാര്‍ത്തുംകൊണ്ടു് എറങ്ങിപ്പോയി.


ഇന്ദുലേഖാ ദിവസം നേരം വെളിച്ചായാല്‍ പിന്നെ അസ്തമനംവരെ വല്ല ആളുകളും കത്തുംകൊണ്ടു സ്റ്റേഷനില്‍നിന്നു വരുന്നുണ്ടോ എന്നു മാളികയില്‍നിന്നു നോക്കിക്കൊണ്ടു പകല്‍ മുഴുവന്‍ കഴിക്കും. കുളി, ഊണു മുതലായതൊക്കെ പുറത്തു് ആളുകള്‍ക്കു പരിഹസിപ്പാന്‍ എട കൊടുക്കാത്തവിധം കഴിച്ചുകൂട്ടി എന്നു വരുത്തും. ഇങ്ങിനെ കഴിയുന്നു. അങ്ങിനെ ഇരിക്കുമ്പോള്‍ ഒരുദിവസം പകല്‍ നാലുമണിസമയത്തു് ഇന്ദുലേഖാ മാളികയില്‍ കോച്ചിന്മേല്‍ കിടന്നേടത്തുനിന്നു താനെ ഉറങ്ങിപ്പോയി. രാത്രി ഉറക്കമില്ലാത്തതിനാല്‍ എന്തോ ഒരു ക്ഷീണംകൊണ്ടു് ഈ സമയത്തു് ഉറങ്ങിപ്പോയതാണു്. നേരം ഏകദേശം ആറരമണി ആയപ്പോള്‍ വല്ലാതെ ഉറക്കത്തുനിന്നു ഞെട്ടി ഉണര്‍ന്നു്, “അയ്യോ! അയ്യോ! എന്റെ ഭര്‍ത്താവിനെ ഈ മുസല്‍മാന്‍ കുത്തിക്കൊന്നുകളഞ്ഞുവോ? കഷ്ടം! എന്റെ ഭര്‍ത്താവു മരിച്ചു. എനി എനിക്കു് ഇരുന്നതുമതി.” എന്നു കുറേ ഉച്ചത്തില്‍ ഒന്നു വിളിച്ചു. ഈ നിലവിളി പൂവരങ്ങില്‍ ചുവട്ടിലെ നിലയിലുള്ളവര്‍ക്കു കേള്‍ക്കാം. ഉടനെ പഞ്ചുമേനവന്‍, ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ മുതലായവരും ദാസികള്‍ വാലിയക്കാരും തിക്കിത്തിരക്കി ബദ്ധപ്പെട്ടു മാളികയിലേക്കു് ഓടിയറി നോക്കിയപ്പോള്‍ ഇന്ദുലേഖാ കോച്ചിന്മേല്‍ ബഹു ക്ഷീണത്തോടെ കിടക്കുന്നു. ഉടനെ ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ ചെന്നു കൈകൊണ്ടു പിടിച്ചു. അപ്പോഴയ്ക്കു പഞ്ചുമേനവന്‍ ചെന്നെടുത്തു മടിയില്‍വെച്ചു, ശരീരം തൊട്ടപ്പോള്‍ നല്ല തീക്കൊള്ളി കൈ കൊണ്ടു പിടിച്ചതുപോലെ തോന്നി. എന്താണു് ഈശ്വരാ! പെണ്ണിനു് ഇങ്ങിനെ പനിക്കുന്നതു് എന്നും പറഞ്ഞുംകൊണ്ടു് ഇന്ദുലേഖയോടു പഞ്ചുമേനവന്‍, “മകളേ! നീ എന്താണു നിലവിളിച്ചുവോ?” എന്നു ചോദിച്ചു.


ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു് ഒച്ച വലിച്ചിട്ടു വരുന്നില്ലാ. കുറെ വെള്ളം കുടിക്കണം എന്നു പറഞ്ഞു. വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നു കുടിച്ചശേഷം അകത്തു വളരെ ആളുകള്‍ നില്‍ക്കുന്നതു കണ്ടു.


ഇന്ദുലേഖാ: എല്ലാവരും പുറത്തുപോട്ടെ. അമ്മമാത്രം ഇവിടെ നില്‍ക്കട്ടെ. അമ്മയോടു വര്‍ത്തമാനം ഞാന്‍ സ്വകാര്യം പറഞ്ഞു വലിയച്ഛന്റെ അടുക്കെ അയയ്ക്കാം. വലിയച്ഛനോടു് എനിക്കു നേരെ പറഞ്ഞുകൂടാ. എന്നു പറഞ്ഞതു കേട്ടു പരിഭ്രമത്തോടുകൂടി ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ ഒഴികെ മറ്റുള്ള എല്ലാവരും താഴത്തു് എറങ്ങിപ്പോന്നു.


ഇന്ദുലേഖാ: അമ്മേ! ഞാന്‍ ചീത്തയായി ഒരു സ്വപ്നം കണ്ടു ഭയപ്പെട്ടു നിലവിളിച്ചതാണു്. മാധവന്‍ ബങ്കാളത്തിന്നു സമീപമായ ഒരു സ്ഥലത്തു സഞ്ചരിക്കുമ്പോള്‍ ഒരു മുസല്‍മാന്‍ മാധവന്റെ നെഞ്ഞത്തു് ഒരു കട്ടാരംകൊണ്ടു കുത്തി മാധവനെ കൊന്നു് മുതല്‍ എല്ലാം കളവുചെയ്തു കൊണ്ടുപോയി എന്നൊരു സ്വപ്നം കണ്ടു. മാധവന്‍ മുറി ഏറ്റു് ‘അയ്യോ! എന്റെ ഇന്ദുലേഖാ എനി എങ്ങിനെ ജീവിക്കും,’ എന്നു് എന്നോടു് എന്റെ മുഖത്തു നോക്കിക്കൊണ്ടു പറഞ്ഞു പ്രാണന്‍ പോയി. ഇങ്ങിനെ കണ്ടപ്പോള്‍ വല്ലാതെ നിലവിളിച്ചുപോയി. എന്തോ മാധവനു് ഒരു അപകടം പറ്റീട്ടുണ്ടു്, എന്നു് എന്റെ മനസ്സില്‍ എപ്പോഴും തോന്നുന്നു.


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ ഇതു കേട്ടപ്പോള്‍ കരഞ്ഞുപോയി. ഉടനെ കണ്ണുനീരെല്ലാം തുടച്ചു.


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ: എന്റെ മകള്‍ വ്യസനിക്കേണ്ട. സ്വപ്നത്തില്‍ എന്തെല്ലാം അസംഭവ്യങ്ങളെ കാണും? അതു് അശേഷം സാരമാക്കാനില്ലാ. മാധവന്‍ സുഖമായി ഉടനെ എത്തും. എന്റെ മകള്‍ക്കു സുഖമായി മാധവനോടുകൂടി ഇരിക്കാന്‍ സാധിക്കും.


ഇന്ദുലേഖാ: എന്തോ! അമ്മേ! എനിക്കു് ഒന്നും അറിഞ്ഞുകൂടാ. സ്വപ്നം ശരിയായി ഭാവിവര്‍ത്തമാനങ്ങളെ കാണിക്കുമെന്നു് എനിക്കു് അശേഷം വിശ്വാസമില്ലാ; എന്നാല്‍ യദൃച്ഛയാ ഒത്തുംവരാം അതു് എങ്ങിനെയായാലും എന്റെ മനസ്സു വ്യസനിച്ചുപോയി.


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ: എന്റെ മകള്‍ക്കു നന്നെ പനിക്കുന്നുവെല്ലൊ. പുതച്ചു കിടക്കണം.


എന്നു പറഞ്ഞു കട്ടിലിന്മേല്‍ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി കിടത്തി പുതപ്പിച്ചു് അടുക്കെ ഇരുന്നു.


ഇന്ദുലേഖാ: അമ്മ പോയി ഈ വിവരം വലിയച്ഛനോടു പറയൂ.


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ: ഇപ്പോള്‍ പറയണോ? നീ ഉറക്കത്തില്‍ മാധവനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞ വാക്ക് ഓര്‍മ്മയുണ്ടോ?


ഇന്ദുലേഖാ: ഇല്ലാ. എന്താണു പറഞ്ഞതു്?


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ: ‘ഭര്‍ത്താവേ,’ എന്നാണു നിലവിളിച്ചതു്. അതു സകല ആളുകളും കേട്ടിരിക്കുന്നു.


ഇന്ദുലേഖാ: അതുകൊണ്ടു് എന്താണു്? അദ്ദേഹം എന്റെ മനസ്സുകൊണ്ടു ഞാന്‍ ഭര്‍ത്താവാക്കി നിശ്ചയിച്ച ആളല്ലെ? എനിക്കു് ഈ ജന്മം അദ്ദേഹമല്ലാതെ വേറെ ഒരാളും ഭര്‍ത്താവായിരിക്കയില്ലെന്നും ഞാന്‍ തീര്‍ച്ചയാക്കിയ കാര്യമല്ലെ. പിന്നെ എന്നെത്തന്നെ ആഗ്രഹിച്ചു സര്‍വ്വസ്വവും ഉപേക്ഷിച്ചു ഞാന്‍ നിമിത്തം ഈ സങ്കടങ്ങളെല്ലാം അനുഭവിച്ച അതികോമളനായ അദ്ദേഹം ഏതു ദിക്കില്‍ കിടന്നു വലയുന്നുണ്ടോ അറിഞ്ഞില്ല. അങ്ങിനെയുള്ള അദ്ദേഹത്തെ ഭര്‍ത്താവു് എന്നു ഞാന്‍ വിളിക്കുന്നതിലും അതു് എനി സര്‍ജനങ്ങളും അറിയുന്നതിലും എനിക്കു മനസ്സിന്നു സന്തോഷമല്ലേ ഉണ്ടാവാന്‍ പാടുള്ളു. അദ്ദേഹത്തിനു നാശം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കില്‍ അതു് അറിയുന്ന ക്ഷണം എന്റെ മരണമാണെന്നുള്ളതിനു് എനിക്കു സംശയമില്ലാ. ഇതാ, ഈ നിമിഷത്തില്‍തന്നെ എനിക്കു് ഒരു ജ്വരം വന്നുപിടിച്ചതു കാണുന്നില്ലേ? മാധവന്‍ തിരിയെ വന്നു് എനിക്കു കാണാന്‍ കഴിയുന്നുവെങ്കില്‍ ഈ രോഗത്തില്‍നിന്നു ഞാന്‍ നിവൃത്തിക്കും. ഇല്ലെങ്കില്‍ —


ഇത്രത്തോളം പറയുമ്പോഴേയ്ക്കു ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു: “എന്റെ മകള്‍ ഇങ്ങിനെ ഒന്നും പറയരുതേ” എന്നു പറഞ്ഞു കട്ടിലിന്മേല്‍ അവിടെ വീണു.


ഇന്ദുലേഖാ: പോയി പറയൂ അമ്മേ. വലിയച്ഛനോടു പറയൂ. അദ്ദേഹം അമ്മയെ കാത്തു നില്‍ക്കുന്നുണ്ടു് ചുവട്ടില്‍. എനിക്കു് എനി ഒന്നുകൊണ്ടും ഭയമില്ലാ. എന്റെ മനസ്സിന്നു് ഇപ്പോള്‍ ആകപ്പാടെ ഒരു ഭ്രാന്തിയാണു് ഉള്ളതു്. വലിയച്ഛനു് ഞാന്‍ എന്റെ ഭര്‍ത്താവിനെ ഭര്‍ത്താവു് എന്നു വിളിച്ചുപോയതില്‍ രസമാകയില്ലായിരിക്കാം. അങ്ങിനെ ആയിക്കൊള്ളട്ടെ. കൊച്ചുകൃഷ്ണമ്മാമന്‍ എന്നെ അതിവാത്സല്യത്തോടുകൂടി വളര്‍ത്തി എന്നെ എന്റെ അവസ്ഥപോലെ വെപ്പാന്‍ കഴിയുന്നതിന്നുമുമ്പു് അദ്ദേഹം മരിച്ചു. എനിക്കു് ഇഹലോകനിവാസത്തില്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം അത്ര കാംക്ഷ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലാ. ദൈവഗത്യാ എന്റെ യൗവ്വനമായപ്പോള്‍ എന്റെ മനസ്സിന്നു സര്‍വ്വസുഖവും കൊടുക്കുമെന്നു് എനിക്കു വിശ്വാസമുള്ള അതിയോഗ്യനായ ഒരു പുരുഷനെ ഭര്‍ത്താവാക്കി മനസ്സില്‍ വരിപ്പാന്‍ എനിക്കു ഭാഗ്യമുണ്ടായി. അതു് എനിക്കു് ഇപ്പോള്‍ സാധിക്കാതെപോവുമോ എന്നു് എനിക്കു ഭയം തോന്നുന്നു. ഞാന്‍ ഭാഗ്യമില്ലാത്തവളാണു്. അതുകൊണ്ടാണു് ഇങ്ങിനെ എല്ലാം വന്നതു്. ഏതായാലും എന്റെ കൊച്ചുകൃഷ്ണമ്മാമന്റെ അച്ഛനോടു ഞാന്‍ ഒരു കാര്യവും മറച്ചുവെയു്ക്കയില്ലാ. അമ്മ പോയി വിവരമായി പറഞ്ഞു് ഇങ്ങട്ടുതന്നെ വരൂ. എന്റെ കൂടെത്തന്നെ കിടക്കണം. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ പതുക്കെ എണീട്ടു കരഞ്ഞുംകൊണ്ടു് മാളികയില്‍നിന്നിറങ്ങി.


ഇവിടെ എന്റെ വായനക്കാരെ അല്‍പം ഒരു വിവരം വിശേഷവിധിയായി അറിയിപ്പാനുണ്ടു്.


ഇന്ദുലേഖാ വെകുന്നേരം ആറരമണിക്കു് സ്വപ്നം കണ്ടതും മാധവന്റെ മുതല്‍ സ്റ്റേഷനില്‍നിന്നു് ‘അല്ലഹബാദിലെ സബ്ബ്ജഡ്ജി’ മാധവനെ ചതിച്ചു കട്ടുകൊണ്ടുപോയതും ഒരേ ദിവസം ഒരേ കാലത്തായിരുന്നു, എന്നു മാധവന്‍ വന്നശേഷം ഇന്ദുലേഖയും മാധവനുംകൂടി ദിവസങ്ങളുടെ കണക്കുനോക്കി തീര്‍ച്ചയാക്കിരിക്കുന്നു. ഈ കഥ ഞാന്‍ വെളിവായി പറഞ്ഞതില്‍ എന്റെ വായനക്കാര്‍ എനിക്കു സ്വപ്നങ്ങള്‍ ഭൂതഭവിഷ്യദ്വര്‍ത്തമാനങ്ങളെ ശരിയായി സൂചിപ്പിക്കുന്നവകളാണെന്നുള്ള വിശ്വാസമുണ്ടെന്നു വിചാരിച്ചു പോവരുതേ. മനുഷ്യരുടെ മനസ്സു് സാധാരണ ഇന്ദ്രിയഗോചരങ്ങളല്ലാത്ത വിവരങ്ങള്‍ അറിവാന്‍ ശക്തിയുള്ളതാണെന്നോ അല്ലെന്നോ ഉള്ള തീര്‍ച്ചവിശ്വാസവും എനിക്കു വന്നിട്ടില്ല. തിയോസോഫിസ്റ്റസ്സു് ഈ സംഗതിയില്‍ പറയുന്നതു് ഒന്നും ഞാന്‍ എനിയും വിശ്വസിച്ചു തുടങ്ങീട്ടില്ല. എന്നാല്‍ എനിക്കു് ആകപ്പാടെ ഒരു വിശ്വാസം ഉണ്ടു്. അതു മനുഷ്യന്റെ ശരീരം അതിന്റെ സൃഷ്ടിസ്വഭാവത്തെയും വ്യാപാരത്തെയും ഓര്‍ക്കുമ്പോള്‍ പക്ഷേ, ഒരു നാഴികമണിയുടെയോ മറ്റു യന്ത്രങ്ങളുടെയോ മാതിരിയില്‍ പലേ സാധനങ്ങളേയും അന്യോന്യം സംബന്ധിച്ചു് അന്യോന്യം ആശ്രയമാക്കിയമാതിരിയില്‍ ശരിയായി പ്രവര്‍ത്തിപ്പാന്‍ ഉണ്ടാക്കിവെച്ച ഒരു യന്ത്രം എന്നുതന്നെ പറയാമെങ്കിലും, മനുഷ്യരില്‍ അന്തര്‍ഭവിച്ചു കാണുന്ന ചില അവസ്ഥകളെ നോക്കുമ്പോള്‍ നമുക്ക് ഇതുവരെ വിവരമായി അറിവാന്‍ കഴിയാത്ത ചില ശക്തികള്‍ മനുഷ്യന്റെ ആത്മാവിനു് ഉണ്ടെന്നു ഞാന്‍ വിചാരിക്കുന്നു. സ്വപ്നം മനസ്സിന്നു് ഉണ്ടാവുന്ന ഭ്രാന്തിയാണു്. സോമനാംബ്യൂലിസം, മെസ്മറിസം എന്നിങ്ങനെ ബിലാത്തിക്കാര്‍ പറയുന്ന വിദ്യകളെപ്പോലെ സാധാരണസൃഷ്ടി സ്വഭാവത്തില്‍ മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിന്നു് ഉറക്കത്തില്‍ ചിലപ്പോള്‍ ഉണ്ടാവുന്ന ഒരു വികാരം എന്നേ പറയാനുള്ളു. എന്നാല്‍ ആ വികാരം ചിലപ്പോള്‍ നമുക്കു് അറിവാന്‍ കഴിയുന്ന ഒന്നാന്തരം കാരണത്തെ ആശ്രയിച്ചു വരാം. ചിലപ്പോള്‍ നമുക്കു് അറിവാന്‍ കഴിയുന്ന യാതൊരു കാരണവും ഇല്ലാതെയും വരാം. ചിലപ്പോള്‍ ശുദ്ധ അസംഭവ്യങ്ങളായ അവസ്ഥകളെ കാണാം. ഒരു സര്‍പ്പം തന്റെ അടുക്കെവന്നു തന്നെ കൊത്താന്‍ ഫണം വിരുത്തി ഉയര്‍ത്തി ഭാവിക്കുന്നു. കടിച്ചുപോയി എന്നു നായാട്ടു കഴിഞ്ഞു ക്ഷീണിച്ചു ഒരു തമ്പില്‍ കിടന്ന ഉറങ്ങുന്ന ഒരു സായ്വു് സ്വപ്നം കണ്ടു ഞെട്ടി കണ്ണു മിഴിച്ചു നോക്കിയപ്പോള്‍ യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഒരു സര്‍പ്പം തമ്പില്‍ തന്റെ ഇരുമ്പുകട്ടിലിന്റെ ഒരു നാലുവാര ദൂരെ സ്വസ്ഥമായി എഴയുന്നതു കണ്ടതായും, മറ്റൊരു സായ്വു് വളരെ കാലമായി തനിക്കു കാണ്‍മാന്‍ സാധിക്കാത്ത തന്റെ ഒരു വലിയ സ്നേഹിതന്‍ യദൃശ്ചയായി തന്റെ ഭവനത്തില്‍ ഒരു ദിവസം വന്നതായും അദ്ദേഹം തന്റെ കൂടെ രണ്ടുമൂന്നു ദിവസം സുഖമായി താമസിച്ചതായും രാത്രി സ്വപ്നം കണ്ടതിന്റെ പിറ്റേദിവസം രാവിലെ യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ആ സ്നേഹിതന്‍ സ്വപ്നത്തില്‍ കണ്ടതിനു സദൃശമായി തന്റെ ഭവനത്തില്‍ വന്നു കണ്ടതായും മറ്റും പലേ സ്വപ്നവിശേഷങ്ങളെക്കുറിച്ചു ഞാന്‍ വായിച്ചിട്ടുണ്ടു്. അതുകൊണ്ടു് ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു് ഉണ്ടായ സ്വപ്നത്തെപ്പറ്റി ഞാന്‍ അത്ര ആശ്ചര്യപ്പെടുന്നില്ല. നമ്മുടെ ഈ കഥ അവസാനിച്ചു രണ്ടുമൂന്നുകൊല്ലങ്ങള്‍ കഴിഞ്ഞശേഷം ഗോപീനാഥബാനര്‍ജ്ജിയുടെ ഒരു കത്തില്‍ മാധവന്റെ മുതല്‍ കളവുചയ്ത കള്ളന്മാരില്‍ രണ്ടുമൂന്നാളെ വേറെ ഒരു കൊലയോടുകൂടിയ കളവില്‍ പിടിച്ചു തൂക്കിക്കൊല്‍വാന്‍ വിധിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നും, എന്നാല്‍ അതില്‍ സുന്ദരനായ ഒരു ചെറുപ്പക്കാരന്‍ കള്ളന്‍ പലേ കുറ്റസമ്മതങ്ങള്‍ ചെയ്തിരുന്നു എന്നും പലേ പ്രാവശ്യമായി പതിനേഴു മനുഷ്യരെ മുതല്‍ അപഹരിപ്പാന്‍വേണ്ടി അവന്‍തന്നെ കത്തികൊണ്ടു കുത്തീട്ടും വെടിവെച്ചിട്ടും വിഷം കൊടുത്തിട്ടും മറ്റും കൊന്നതായിട്ടും ഇക്കൂട്ടത്തില്‍ മാധവന്റെ മുതല്‍ എടുത്ത കാര്യവും സമ്മതിച്ചതായും അന്നു് ആവിധം കക്കാന്‍ തരമായിരുന്നില്ലെങ്കില്‍ ആ ദുഷ്ടന്‍ മാധവനെ കൊന്നുകളയുമായിരുന്നു എന്നും മറ്റും വ്യസനത്തോടുകൂടെ എഴുതീട്ടുണ്ടായിരുന്നു.


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ കരഞ്ഞുകൊണ്ടു കോണി എറങ്ങുമ്പോള്‍ പഞ്ചുമേനവനും മറ്റും കോണിയുടെ ചുവട്ടില്‍ ബഹുവ്യസനത്തോടുകൂടി നില്‍ക്കുന്നതു കണ്ടു. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മയെ കണ്ടപ്പോള്‍ പഞ്ചുമേനവന്‍ വേഗം വിളിച്ചു സ്വകാര്യമായി ചോദിക്കുന്നു:


പഞ്ചുമേനവന്‍: എന്താണു കുട്ടി നിലവിളിച്ചതു്?


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ: (കരഞ്ഞുകൊണ്ടു്) അവള്‍ സ്വപ്നത്തില്‍ മാധവനെ ആരോ വഴിയാത്ര ചെയ്യുമ്പോള്‍ കുത്തിക്കൊന്നതായി കണ്ടുവത്ര. അപ്പോള്‍ കലശലായ വ്യസനം തോന്നി നിലവിളിച്ചു. ഇപ്പോള്‍ വല്ലാതെ പനിക്കുന്നു. ഞാന്‍ വേഗം മുകളിലേക്കു പോവട്ടെ.


പഞ്ചുമേനവന്‍ കുറേനേരം നിന്നേടത്തുതന്നെ നിന്നു വിചാരിച്ചു — പിന്നെ:


പഞ്ചുമേനവന്‍: ഛീ! സ്വപ്നം എന്തെല്ലാം കാണും? മാധവന്റെ നേരെ ഈ പെണ്ണിനു് ഇത്ര പ്രീതിയോ? ശിവ–ശിവ! ഞാന്‍ ഇതൊന്നും അറിഞ്ഞില്ലാ. അന്നു് ഞാന്‍ ചെയ്ത ഒരു സത്യം ചെയ്തുപോയതു കുട്ടി അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ?


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ: അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.


പഞ്ചുമേനവന്‍: എന്നാല്‍ അതുകൊണ്ടും വ്യസനമുണ്ടായിരിക്കാം.


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ: വളരെ വ്യസനമുണ്ടു്. അതുകൊണ്ടും എന്നു തോന്നുന്നു.


പഞ്ചുമേനവന്‍: എന്നാല്‍ ആ വ്യസനമെങ്കിലും ഇപ്പോള്‍ തീര്‍ത്താല്‍ മനസ്സിന്നു കുറെ സുഖമാവുമായിരിക്കും. കേശവന്‍ നമ്പൂരിയെ വിളിക്കൂ. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി വേഗം മുകളില്‍ ചെല്ലൂ. ഞാന്‍ ക്ഷണം വരുന്നു എന്നു പറയൂ. കുട്ടിയെ അശേഷം വ്യസനിപ്പിക്കരുതെ.


ഉടനെ കേശവന്‍നമ്പൂരി പഞ്ചുമേനവന്റെ അടുക്കെചെന്നു.


“ഇന്ദുലേഖാ ചില ദുഃസ്വപ്നങ്ങള്‍ കണ്ടു. ഇപ്പോള്‍ അവള്‍ക്കു കലശലായി പനിക്കുന്നു. എന്തൊക്കെയാണു്, എന്തൊക്കെയാണു്, അറിഞ്ഞില്ല. ഈ കൊച്ചുകൃഷ്ണന്‍ പോയതു ഞാന്‍ അറിയാതെ ഇരിക്കുന്നതു് ഈ കുട്ടി ഉണ്ടായിട്ടാണു്.” – എന്നു പറഞ്ഞു ശുദ്ധനായ വൃദ്ധന്‍ വല്ലാതെ ഒന്നു കരഞ്ഞുപോയി.


കേശവന്‍നമ്പൂരി: ഛെ,ഛെ, കരയരുതു്.


എന്നും പറഞ്ഞുംകൊണ്ടു ശുദ്ധാത്മാവായ നമ്പൂരിയും കരഞ്ഞു.


പഞ്ചുമേനവന്‍: ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു് മാധവനോടുള്ള താല്‍പര്യം കൊണ്ടാണു് ഈ ദീനവും മറ്റും. മാധവനു ഞാന്‍ ഇവളെ കൊടിക്കില്ലെന്നു സത്യംചെയ്തതും കേട്ടിട്ടു വ്യസനിക്കുന്നുണ്ടത്ര. ആ സത്യത്തിനു വല്ല പ്രായശ്ചിത്തവും ചെയ്താല്‍ പിന്നെ ദോഷമുണ്ടാവുമോ?


കേശവന്‍നമ്പൂരി: പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താല്‍ മതി. ഞാന്‍ വാദ്ധ്യാരോടു് ഒന്നു ചോദിച്ചു കളയാം.


എന്നു പറഞ്ഞു് അണ്ണാത്തിരവാദ്ധ്യാരെ വരുത്തി അന്വേഷിച്ചതില്‍ സത്യം ചെയ്തതിന്നു പ്രായശ്ചിത്തംചെയ്താല്‍, പിന്നെ അതു ലംഘിക്കുന്നതില്‍ ദോഷമില്ലെന്നു് അദ്ദേഹം വിധിച്ചു. വിവരം പഞ്ചുമേനവനോടു പറഞ്ഞു.


പഞ്ചുമേനവന്‍: എന്താണു പ്രായശ്ചിത്തം?


അണ്ണാത്തിരവാദ്ധ്യാര്‍: സ്വര്‍ണ്ണംകൊണ്ടോ വെള്ളികൊണ്ടോ, സത്യംചെയ്തപ്പോള്‍ ആ സത്യവാചകത്തില്‍ ഉപയോഗിച്ച അക്ഷരങ്ങളുടെ ഓരോ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കിച്ചു വേദവിത്തുകളായ ബ്രാഹ്മണര്‍ക്കു ദാനം ചെയ്കയും അന്നൊരു ബ്രാഹ്മണസദ്യയും അമ്പലത്തില്‍ ചുരുക്കത്തില്‍ വല്ല വഴിപാടും ചെയ്താല്‍ മതി. എന്നാല്‍ അക്ഷരപ്രതിമകള്‍ സ്വര്‍ണ്ണംകൊണ്ടുതന്നെ ആയാല്‍ അത്യുത്തമം. അതിനു നിവൃത്തിയില്ലാത്ത ഭാഗം വെള്ളിയായാലും മതി.


പഞ്ചുമേനവന്‍: സ്വര്‍ണ്ണംകൊണ്ടുതന്നെ ഉണ്ടാക്കട്ടെ.


കേശവന്‍നമ്പൂരി: എന്തു സംശയം; സ്വര്‍ണ്ണംതന്നെ വേണം.


അങ്ങിനെതന്നെ എന്നു നിശ്ചയിച്ചു് ആ നിമിഷംതന്നെ പെട്ടി തുറന്നു സ്വര്‍ണ്ണം എടുത്തു പരിശുദ്ധാത്മാവായ പഞ്ചുമേനവന്‍ തൂക്കി തട്ടാന്‍വശം ഏല്‍പിച്ചു. സത്യംചെയ്ത വാക്കുകള്‍ കണക്കാക്കി എ-ന്റെ-ശ്രീ-പോ-ര്‍-ക്ക- ലി-ഭ-ഗ-വ-തി-യാ-ണെ-ഞാ-ന്‍-ഇ-ഇന്ദു-ലേ-ഖ-യെ-മാ-ധ-വ-നു- കൊ-ടു-ക്ക-യി-ല്ലാ. ഇരുപത്തൊമ്പതു് അക്ഷരങ്ങള്‍. അതില്‍ ന്‍-ന്റെ-ഇതു് അക്ഷരങ്ങളായി കൂട്ടണമോ എന്നു ശങ്കരമേനോന്‍ സംശയിച്ചതില്‍ കൂട്ടണം എന്നുതന്നെ അണ്ണാത്തിരവാദ്ധ്യാര്‍ തീര്‍ച്ചയാക്കി. ഓരോ അക്ഷരം ഈരണ്ടുപണത്തൂക്കത്തില്‍ ഉണ്ടാക്കിക്കൊണ്ടു വരാന്‍ ഏല്‍പിച്ചശേഷം പഞ്ചുമേനവന്‍ ഇന്ദുലേഖയുടെ മാളികയില്‍ വന്നു വിവരം എല്ലാം ഇന്ദുലേഖയുടെ അടുക്കെഇരുന്നു പറഞ്ഞു.


പഞ്ചുമേനവന്‍: എന്റെ മകള്‍ എനി ഒന്നുകൊണ്ടും വ്യസനികേണ്ടാ. മാധവന്‍ എത്തിയ ക്ഷണം അടിയന്തിരം ഞാന്‍ നടത്തും.


ഇന്ദുലേഖാ “എല്ലാം വലിയച്ഛന്റെ ശുദ്ധമനസ്സുപോലെ സാധിക്കട്ടെ.”– എന്നു മാത്രം പറഞ്ഞു.


ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു് അന്നും അതില്‍ പിറ്റേന്നും കഠിനമായി പനിച്ചു. പിന്നെ പനി അല്‍പം ആശ്വാസമായി. ഒരു കുര, തലതിരിച്ചല്‍, മേല്‍ സര്‍വ്വാംഗം വേദന ഈ ഉപദ്രവങ്ങളാണു പിന്നെ ഉണ്ടായതു്. അതിനു് എന്തെല്ലാം ഔഷധങ്ങള്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടും അശേഷം ഭേദമില്ലാ. അങ്ങിനെ അല്‍പദിവസങ്ങള്‍ കഴിഞ്ഞു. അപ്പോഴേക്കു ശപഥത്തിന്റെ അക്ഷരപ്രതിമകള്‍ തെയ്യാറാക്കിക്കൊണ്ടുവന്നു. ഇന്ദുലേഖയ്ക്കു കാണിക്കണമെന്നുവെച്ചു പഞ്ചുമേനവന്‍ ഈ അക്ഷരങ്ങളെ ഒരു അളവില്‍ ഇട്ടു് ഇന്ദുലേഖയുടെ മാളികയില്‍ കൊണ്ടുപോയി തുറന്നു കാണിച്ചപ്പോള്‍ വളരെ വ്യസനത്തോടും ക്ഷീണത്തോടും കിടന്നിരുന്ന ഇന്ദുലേഖാ ഒന്നു ചിറിച്ചുപോയി.


പഞ്ചുമേനവന്‍: എന്റെ മകള്‍ക്ക് സന്തോഷമായി എന്നു തോന്നുന്നു. എനി ദീനത്തിന്ന് ആശ്വാസം ഉണ്ടാവും.


ഇന്ദുലേഖാ: അതേ വലിയച്ഛാ, സന്തോഷമായി. എന്റെ വലിയച്ഛന്റെ മനസ്സിന്നു് എല്ലാം സന്തോഷമായി വരുത്തട്ടെ. എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോള്‍ ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ, കേശവന്‍നമ്പൂരി, ശങ്കരമേനോന്‍ മുതലായി വീട്ടിലുള്ള എല്ലാവരും തീവണ്ടിസ്റ്റേഷനു സമീപം വര്‍ത്തമാനങ്ങള്‍ അറിയുവാന്‍ താമസിപ്പിച്ചിരുന്ന ആളുംകൂടി തെരക്കി കയറിവരുന്നതു കണ്ടു. ഇന്ദുലേഖാ തന്റെ ആളെ കണ്ട ഉടനെ കട്ടിലിന്മേല്‍ ക്ഷണത്തില്‍ എണീട്ടിരുന്നു. തലതിരിച്ചല്‍കൊണ്ടു കൈപിടിക്കാതെ മുമ്പു് എണീക്കാറില്ലാ.


ഇന്ദുലേഖാ: എന്താണു്, വല്ല കമ്പിയും ഉണ്ടോ?


ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ: കമ്പി ഉണ്ടു്, ഇതാ സന്തോഷവര്‍ത്തമാനമാണെന്നു സ്റ്റേഷന്‍മാസ്റ്റര്‍ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവത്ര. എന്നു പറഞ്ഞു കമ്പിവര്‍ത്തമാനലക്കോട്ടു് ഇന്ദുലേഖവശം കൊടുത്തു. ഇന്ദുലേഖാ തുറന്നു് ഉറക്കെ മലയാളത്തില്‍ വായിച്ചു— താഴെ പറയുംപ്രകാരം:


ബൊമ്പായി . . .നു “മാധവനെ ഇവിടെവെച്ചു് ഇന്നു കണ്ടു . സുഖക്കേടു് ഒന്നുമില്ലാ. ഞങ്ങള്‍ എല്ലാവരും നാളത്തെ വണ്ടിക്കു് അങ്ങട്ടു പുറപ്പെടുന്നു.”


ഇതു വായിച്ചു കേട്ടപ്പോള്‍ അവിടെ കൂടിയവരില്‍ സന്തോഷിക്കാത്ത ആള്‍ ആരുമില്ലാ. ഇന്ദുലേഖയുടെ സന്തോഷത്തെക്കുറിച്ചു ഞാന്‍ എന്താണു പറയേണ്ടതു്? ഇന്ദുലേഖയുടെ തലതിരിച്ചല്‍, കുര, മേല്‍വേദന ഇതെല്ലാം എതിലെ പോയോ ഞാന്‍ അറിഞ്ഞില്ല.


പഞ്ചുമേനവന്‍: (കേശവന്‍നമ്പൂരിയോടു്) നോക്കൂ, തിരുമനസ്സിന്നെ; ഞാന്‍ സത്യം ചെയ്തുപോയതില്‍ വന്ന ആപത്തും അതിനു് ഇപ്പോള്‍ പ്രായഘിത്തം ചെയ്യുവാന്‍ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി എത്തിയപ്പഴയ്ക്കുതന്നെ വന്ന സന്തോഷവും.


കേശവന്‍നമ്പൂരി: അതിനു് എന്താ സംശയം? എല്ലാം ദൈവകൃപയും ബ്രാഹ്മണരുടെ അനുഗ്രഹവുംതന്നെ.


ഇന്ദുലേഖാ ചിറിച്ചു. സത്യത്തിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തവും കമ്പിവര്‍ത്തമാനവും തമ്മില്‍ ഒരു സംബന്ധവും ഓര്‍ത്തിട്ടു് ഇന്ദുലേഖാ കണ്ടില്ലാ. വേറെ അവിടെ കൂടിയതില്‍ പക്ഷേ, ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിഅമ്മ ഒഴികെ എല്ലാവരും പഞ്ചുമേനവന്റെ അഭിപ്രായം ശരി എന്നുതന്നെ വിചാരിച്ചു. എല്ലാവര്‍ക്കും മനസ്സിന്നു സന്തോഷമായി. അന്നുതന്നെ പഞ്ചുമേനവന്‍ പ്രതിമകള്‍ ദാനംചെയ്തു. അണ്ണാത്തിരവാദ്ധ്യാര്‍ക്കു് ഒരു ഏഴെട്ടക്ഷരങ്ങള്‍ കിട്ടി. നാലഞ്ചു നമ്മുടെ ശങ്കരശാസ്ത്രികള്‍ക്കും കിട്ടി. ബ്രാമണസദ്യയും മറ്റും കഴിഞ്ഞു പഞ്ചുമേനവന്‍ ഇന്ദുലേഖയുടെ അടുക്കെവന്നപ്പോഴേക്കു് ഇന്ദുലേഖയുടെ ശരീരസുഖക്കേടു് വളരെ ഭേദമായി കണ്ടു. കഞ്ഞി നല്ലവണ്ണം കുടിച്ചിരിക്കുന്നു. കുരയും തലതിരിച്ചലും ഇല്ലെന്നുതന്നെ പറയാം. ശരീരത്തിലെ വേദനയും വളരെ ഭേദം. ക്ഷീണത്തിന്നും വളരെ കുറവു്. ഇതെല്ലാം കണ്ടു വൃദ്ധന്‍ വളരെ സന്തോഷിച്ചു. തന്റെ പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ ഫലമാണു് ഇതു് എന്നു് അസംബന്ധമായി തീര്‍ച്ചയാക്കി. ഇന്ദുലേഖയോടു് ഓരോ വിശേഷങ്ങളും പറഞ്ഞു് ഇരുന്നു.