നിജാനന്ദവിലാസം
വിക്കിഗ്രന്ഥശാല സംരംഭത്തില്‍ നിന്ന്

കുമാരനാശാന്റെ
കൃതികള്‍

കുമാരനാശാന്‍
കാവ്യങ്ങള്‍

വീണ പൂവ് · ഒരു സിംഹപ്രസവം
നളിനി · ലീല
ബാലരാമായണം · ശ്രീബുദ്ധചരിതം
ഗ്രാമവൃക്ഷത്തിലെ കുയില്‍ · പ്രരോദനം
ചിന്താവിഷ്ടയായ സീത · ദുരവസ്ഥ
ചണ്ഡാലഭിക്ഷുകി · കരുണ

കവിതാസമാഹാരം

പുഷ്പവാടി · വനമാല
മണിമാല

വിവര്‍ത്തനം

സൗന്ദര്യലഹരി
ഭാഷാമേഘസന്ദേശം

സ്തോത്ര കൃതികള്‍

സ്തോത്ര കൃതികള്‍

മറ്റു രചനകള്‍

മറ്റു രചനകള്‍



നിജാനന്ദവിലാസം

(ആദ്യകാലത്തെ തത്വചിന്താ പ്രധാനമായ ഒരു സ്ത്രോത്രകൃതി, കവിതാരീതി പഴയതരത്തില്‍പ്പെട്ടതാണ്. പക്ഷേ, ജീവിതതത്വാന്വേഷണം ഈ കൃതിയില്‍ പില്‍ക്കാലകവിതകളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു.)

ആധാരബ്രഹ്മമാരാഞ്ഞഖിലമതിലട-

ക്കിക്കളഞ്ഞങ്ങുനില്‍ക്കും

മേധാവിപ്രൌഢനും തന്നഴിവിലതിരഴി-

ഞ്ഞന്ധനായന്തരിക്കും;

വേധാവോതുന്ന വേദം മുഴുവനറികിലും

വേലചെയ്താലുമെന്തേ

ബോധാചാര്യക്കഴല്‍ച്ചെങ്കമലമതിനടി-

ക്കാണു നിര്‍വാണലോകം.


ആനന്ദാരംഭമാകുന്നമൃതകലശവാ-

രാശിമദ്ധ്യത്തനന്ത-

സ്ഥാനത്തില്‍ സാന്ദ്രമോദം സതതസരസസ-

ദ്യോഗനിദ്രന്‍ വിനിദ്രന്‍

നാനാലോകാനുരൂപന്‍ നതജനനരകാ-

രാതി നാരായണാഖ്യന്‍

ജ്ഞാനാചാര്യന്‍ ജയിക്കുന്നിതു മമ നിജനി-

വാണലക്ഷ്മീനിവാസന്‍.


മന്ദാരപ്പൊംകൊടിക്കൈമലര്‍ മധുരമെടു-

ത്തെന്നെ മാനിച്ചു മായ-

ക്കന്ദാപായം ഭവിക്കുമ്പടിയുടല്പുണരും

കൌശലത്തില്‍ കലര്‍ത്തി,

മന്ദാഭാവാനുകമ്പം മമ മുകളില്‍ മുകര്‍-

ന്നൂറുമദ്വൈതസമ്പ-

ത്സന്ദാനംചെയ്ത സാരാമൃതലഹരിമൊഴി-

ക്കേതു ഞാനാദരിപ്പൂ!


മന്ദന്‍ ഞാനെങ്കിലും മറ്റൊരുമതി കരുതാ-

തെന്നെ നീ ഞാനതെന്നെന്‍

സന്ദേഹം വിട്ടു സാധിച്ചരുളിയൊരു സമാ-

ധാനധാമത്തിലെന്നും

നിന്ദാര്‍ഹന്‍ ഞാനിരുന്നീടുലുമിഹ നിയതം

നിര്‍മ്മലബ്രഹ്മ നിത്യാ-

നന്ദക്കല്പാന്ത വെള്ളക്കടലും കരകവി-

ഞ്ഞെന്നെ മുക്കുംവരെയ്ക്കും.


ചിദ്വിഭ്യാസമ്പ്രദായം ചിരപരിചിതമാ-

ണെങ്കിലും പങ്കജപ്പൂ-

മദ്ധ്യത്തില്‍ പള്ളികൊള്ളുന്നവനു മതിവരു-

ന്നില്ല തെല്ലും മനോജ്ഞേ

സദ്യോ നിര്‍വാണസൌഖ്യപ്രദമതു സകലം

സംഗ്രഹിച്ചെന്‍ ഗൃഹത്തി-

ന്നദ്വൈതാനന്ദവാണീ! വരിക ജനനി വ-

ന്നാടുകന്നാടകം നീ.


മണ്ണപ്പും തീ മരുത്തും മുടിയുമഥ മഹാ-

ധൂളിയും ധൂളിയായി-

ക്കണ്ണില്‍ക്കാണാതെ ശൂന്യക്കരിയിരുള്‍ കബളം

കൊണ്ടതും കണ്ടുനില്‍ക്കും

എണ്ണിക്കാണുന്നനേരത്തെരിചുടരെതിരി-

ല്ലന്ധകാരത്തരിമ്പീ-

വണ്ണം വേരറ്റു വിശ്വം നിറയുമൊരു മഹാ

വിദ്യയെക്കൈതൊഴുന്നേന്‍.


കാണപ്പെട്ടുള്ളതറ്റക്കണികലരുമരും

കണ്ണുമറ്റെണ്ണമറ്റ-

പ്രാണപ്പറ്ററ്റു പറ്റിപ്പടരുമൊരു പട-

പ്പൊക്കെയറ്റുള്‍ക്കുരുന്നില്‍

വാണിപ്രാതീതനൈജപ്രിയ വടിവില്‍ വള-

ന്നുള്ള വിശ്വപ്രബോധ-

പ്രാണപറ്റാമപാരപ്രകൃതിപതിയെ ഞാന്‍

പിന്നെയും കൈതൊഴുന്നേന്‍.


തന്നത്താനാദരികും ധരണിയിലരുമ-

ത്തമ്പുരാന്‍തന്റെ പാദം

തന്നില്‍ത്താനുല്ലസിക്കും തരളതയവിടെ-

ത്തന്നെയും മുന്നിടുമ്പോള്‍

തന്നില്‍ തത്ത്വം പദം പോയഴിയുമസിയുമറ്റ-

പ്പുറത്താത്മബോധം

തന്നില്‍ താങ്ങറ്റ തത്ത്വത്രിപുടിമുടിവിനെ

ത്താണിതാ കൈതൊഴുന്നേന്‍.


ജ്ഞാനച്ചെന്തീമിഴിക്കോണിളകിയരിപുരം

ചുട്ടു നിര്‍ദ്ധൂളിയാക്കി-

ബ്ഭാനത്തിന്നന്ധകാരം പറവതു ശരിയ-

ല്ലാതെയില്ലാതെയായി

മാനംവിട്ടുല്ലസിക്കും മഹിതതമമഹാ-

മൌനമാകും മഹസ്സില്‍

താനേ ഞാനെന്നെവച്ചത്തലവനെയധികം

താണിതാ കൈതൊഴുന്നേന്‍.


ഭാനം ഭാനം പ്രപഞ്ചപ്രകൃതി സകലവും

ഭാനുമേല്‍ ഭാനുവിങ്കല്‍

കാനല്‍“ക്കേണീ”പ്രവാഹം കളവുകളവുതാ-

നെന്നു താനൊന്നറിഞ്ഞാല്‍

സ്ഥാനം മറ്റില്ല താനില്ലവിടെയൊരു തട-

സ്സങ്ങളില്ലെന്നുമല്ലാ-

താനന്ദാകാരമായ് നിന്നരുളുമതിശയം

തന്നെയാണെന്റെ ദൈവം.


ഓമെന്നോതുന്നതും പോയൊലിയുമൊഴിയുമ-

ങ്ങുള്ളിനുള്ളായിനില്‍ക്കും

നാമം വേരറ്റു നാനാനരസുരനരക-

സ്ഥാദികള്‍ക്കേകമായി

പ്രേമാവാസപ്രബോധപ്രഥിതവെടിവൊടും

നിന്നു സര്‍വം ഭരിക്കും

സീമാതീതാനുകമ്പാമൃതമഴപൊഴിയും

സദ്ഘനം സാധുദൈവം!


ഓങ്കാരത്തിന്നുമൊറ്റത്തരിയുടയമുഴു-

ക്കത്തിനും ലൿഷ്യമെങ്കില്‍

ഭാകാരത്തിന്നുമേവം പലതിനുമതുപോ-

ലാകുമെന്നാകുമെന്യേ

ഞാന്‍ കാണുന്നില്ല ചൊല്ലുന്നതിനൊരു പദവും

നാദബിന്ധുക്കളറ്റ-

ത്തേന്‍ കാരുണ്യപ്രവാഹം ത്രിഭുവനവടിവായ്-

നിന്നൊരൊന്നാണു ദൈവം.


കാണും ദ്രവ്യങ്ങളാകും ഘടപടമഖിലം

കാല്‍ക്ഷണം കാലതത്ത്വ-

ന്നൂണിന്നാമുമ്പര്‍കോനും തൃണവുമൊരുകണ-

ക്കാക്കുമെന്നാകിലപ്പോള്‍

കാണാനില്ലെങ്കിലില്ലക്കലനമതു മഹാ

കാളരാത്രിക്കരത്തില്‍

പ്രാണാപായം ഭവിക്കുന്നതിനുമതിനുമ-

ങ്ങപ്പുറത്തെന്റെ ദൈവം.


എണ്ണം നാണിച്ചുനില്‍ക്കുന്നിരവിമതിതുട-

ര്‍ന്നുള്ള ഗോളങ്ങളെല്ലാ-

മുണ്ണിക്കൈകൊണ്ടുരുട്ടാന്നൊരുവിധമരുമ-

ക്കന്ദുകക്രീഡയാടി

വിണ്ണും വിണ്ണെന്നുചൊല്ലും‌പടി വിരിവില്‍ വള-

ര്‍ന്നുള്ള വിശ്വപ്രപഞ്ച-

ക്കണ്ണില്‍ കാണായ കാന്തക്കതിരൊളിയതിനും

കാതാലാണെന്റെ ദൈവം.


കാണപ്പെട്ടില്ല കാണുംതിറമൊടതിനു ക-

ണ്ണില്ല കൈയില്ല, കാലി-

ല്ലാണല്ലല്ലാതെ മറ്റല്ലണുവുമളവുമി-

ല്ലാദിയില്ലന്തമില്ല

സ്ഥൂണപ്രായം ജഡത്വം ചെറുതു പറയുവാ-

നില്ല മറ്റൊന്നുമല്ലി-

ക്കാണും ബ്രഹ്മാണ്ഡകോടീകപടനടകലാ-

ശാലിയാണെന്റെ ദൈവം.


ഭൂതോയം ജാതവേദസ്സനിലനമരഭൂ-

വബ്ജനാദിത്യനേഴും

ഹോതാവും ചേര്‍ന്ന രൂപത്തിനുമമലമഹ-

സ്സാമരൂപസ്ഥിതിക്കും

ധ്യാതാവിന്‍ വൃത്തിമദ്ധ്യത്തുയരുമുഭയരൂ-

പത്തിലോരോന്നിയറ്റും

ധാതാവാദിക്കുമുള്ളായ് വിലസുമൊരുമഹാ-

ധാമമാണെന്റെ ദൈവം.


വേദംനാലിന്‍ മുടിക്കും വിരവില്‍ വിവിധമാ-

മാഗങ്ങള്‍ക്കുമോരോ

ഭേദം പറ്റിപ്പിണങ്ങും പലപല സമയ-

ങ്ങള്‍ക്കുമുള്‍ക്കാതലായി

വാദം‌പോകും വഴിക്കിന്നധികമകലെയായ്

വാസ്തവം കണ്ട കണ്ണിന്‍

ഖേദക്കണ്ണീര്‍ തുടച്ചക്കനിമഴ പൊഴിയും

കൊണ്ടലാണെന്റെ ദൈവം.


അല്ലല്ലെന്നോതി യന്ത്യത്തമരമൊഴി മടു-

ത്തന്തരിച്ചാദരിക്കും

ചൊല്ലെത്താതൊന്നു ചൂണ്ടിത്തരുമിയ ചിദാ-

കാശദേശാന്തരത്തില്‍

ഉല്ലോലാനന്ദബാഷ്പാമൃതമധുവൊഴുകും

യോഗിചിത്താംബുജത്തി-

ന്നല്ലില്ലാതുള്ളഹസ്സിന്നനിശശരണമാ-

മംശുമാനെന്റെ ദൈവം.


സത്താ സാമാന്യസാക്ഷാല്‍ക്കരണസരണിയില്‍

സാന്ദ്രസൌഭാഗ്യമായി

ചിത്തായിച്ചേതനാചേതനജഡനിചയം

ചെയ്ത ചൈതന്യമായി

മുത്തായ് മാണിക്യമായ് വന്മരതകമലയായ്

മോഹികള്‍ക്കും മുനിക്കും

സത്തായ് സാനന്ദതേജോമയമഹിതമതായ്

നിന്നൊരൊന്നാണു ദൈവം.