ഗരിസപ്പാ അരുവി അല്ലെങ്കില്‍ ഒരു വനയാത്ര
വിക്കിഗ്രന്ഥശാല സംരംഭത്തില്‍ നിന്ന്

കുമാരനാശാന്റെ
കൃതികള്‍

കുമാരനാശാന്‍
കാവ്യങ്ങള്‍

വീണ പൂവ് · ഒരു സിംഹപ്രസവം
നളിനി · ലീല
ബാലരാമായണം · ശ്രീബുദ്ധചരിതം
ഗ്രാമവൃക്ഷത്തിലെ കുയില്‍ · പ്രരോദനം
ചിന്താവിഷ്ടയായ സീത · ദുരവസ്ഥ
ചണ്ഡാലഭിക്ഷുകി · കരുണ

കവിതാസമാഹാരം

പുഷ്പവാടി · വനമാല
മണിമാല

വിവര്‍ത്തനം

സൗന്ദര്യലഹരി
ഭാഷാമേഘസന്ദേശം

സ്തോത്ര കൃതികള്‍

സ്തോത്ര കൃതികള്‍

മറ്റു രചനകള്‍

മറ്റു രചനകള്‍



വനമാല എന്ന കവിതാസമാഹാരത്തില്‍ നിന്ന്

ആറായി കൊല്ലമതുമല്ലഥ സംഭവങ്ങള്‍
നൂറായതിന്നുപരിയെങ്കിലുമോര്‍മ്മതന്നില്‍
മാറാതെ, മേല്‍ മണല്‍പെടും നിഴല്‍പോലെ പൊങ്ങു-
മാറായി കൗതുകമൊടാ വനയാത്രയിന്നും

എന്നല്ലയന്നു സുഖജാഡ്യമിയന്ന ചിത്ത-
മിന്നര്‍ന്നിതുല്‍കലികയക്കഥ പാടുവാനും
സ്പന്ദിച്ചിടാതരിയ പൂമധുവുണ്ടു തെല്ലു
മന്ദിച്ചിരുന്നു മുരളുന്നൊരു വണ്ടുപോലെ.

കാണുന്നു ഞാനരുവി വീഴുവതിപ്പൊഴും, മല്‍-
പ്രാണങ്ങള്‍ നിര്‍വൃതികലര്‍ന്നതില്‍ നിന്നിടുന്നു
വാണിക്കതില്‍ത്തുനിയുവാന്‍ വിരുതറ്റപോലെ
പോണായതാദ്യമതിദൂരവനത്തെ വാഴ്ത്താന്‍

തുംഗാതടം മുതല്‍ വടക്കു തുടര്‍ന്നു കാണും
ശൃഗംങ്ങള്‍മേല്‍ മിഴിയെയിന്നുമിഴച്ചിടുന്നു
തുംഗാനുബന്ധികള്‍ നഭ:സ്ഥലി തന്നെ വേട്ട
ഭൃംഗാസിതച്ഛവികള്‍ പശ്ചിമപര്‍വ്വതങ്ങള്‍

ചൊല്‍ക്കൊണ്ടിടുന്ന ‘ശിമഗാ’നഗരത്തില്‍ നിന്നു-
മക്കാളവണ്ടി വഴിയേ നെടുരഥ്യയുടെ
ഉള്‍ക്കൊണ്ട കൌതുകമുരപ്പതിനിഷ്ടരെന്യേ-
യുല്‍ക്കണ്ഠപൂണ്ടു വനഭൂവണയുന്നിതാ ഞാന്‍

സാലങ്ങള്‍ വിട്ടുപരി പൂങ്കൊടി സഞ്ചരിക്കു-
മ്പോലംബരത്തില്‍ മയില്‍ വട്ടമിടും വനങ്ങള്‍
ഹാ! ലക്ഷ്യമായി, നടകൊള്‍വൊരു ഗണ്ഡശൈല-
ജാലംകണക്കുലയുമാനയെഴും സ്ഥലങ്ങള്‍

തത്സീമതന്നില’യനൂരി’ലൊരേടമെത്തി
മല്‍‌സൌഹൃദൈകനിധി വാഴ്വതു നോക്കിനോക്കി
ഉത്സാഹമത്ഭുതമിവറ്റയൊടെന്റെയുള്ളി-
ലൌത്സുക്യവും ത്വരയുമായ് വഴി നീങ്ങിടുന്നു.

ആരണ്യപുഷ്പനിരയല്ലഥ ബംഗളൂരു-
ള്ളാരാമരമ്യ കുസുമോല്‍കരമൊന്നുമല്ല
ദൂരത്തിലാപ്രിയതയാര്‍ന്ന മുഖങ്ങളൊട്ടു
താരങ്ങള്‍താണവിടെ നില്പതുപോല്‍ സ്ഫുരിപ്പൂ.

ചിന്തിക്കിലിന്നുമതഹോ നവഹര്‍ഷബാഷ്പം
ചിന്തുന്നു കണ്ണി,ലതിരറ്റെഴുമേ പ്രമോദം
സ്വന്തംഗൃഹങ്ങളിലുമിഷ്ടരണഞ്ഞിറ്റുമ്പോ-
ളെന്താകണം കഥ വിദേശവനാന്തരത്തില്‍!

സ്നേഹം ജഗത്തിതിനു ജീവിതമാം നിനയ്ക്കില്‍
മോഹാന്തജീവിതമതിന്നുമഹോ വിളക്കാം
ആകാന്തകോശംഹ ഞാനെഴുതീടിലേകും
സ്നേഹത്തിനാത്മസുഖമെന്നൊരു സംജ്ഞകൂടി

ലോകാനുരാഗമിയലാത്തവരേ, നരന്റെ-
യാകാരമാര്‍ന്നിവിടെ നിങ്ങള്‍ ജനിച്ചിടായ്‌വിന്‍
ഏകാന്തനിര്‍മ്മമതരേ, വെറുതേ വനത്തി-
ന്നേകാന്തമാം ഗുഹവെടിഞ്ഞു വെളിപ്പെടായ്‌വിന്‍.

എത്തുന്നതേ മിഴിയിലെന്നിലുദിക്കുമന്‍പാല്‍
വിസ്താരിതേക്ഷണമെഴും സുകുഖന്‍ സഖാതാന്‍
പ്രത്യക്ഷമായ് വിദുഷിയാം പ്രിയയോടുമെന്മേ-
ലത്യന്തമുള്‍പ്രിയമിയന്ന കിടാങ്ങളോടും.

ഓര്‍ക്കുന്നിതങ്ങവര്‍ മുസാവരിതന്നിലെന്നെ-
പ്പാര്‍ക്കുന്നതും കുളികഴിഞ്ഞു കൂതൂഹലത്താല്‍
നോക്കിന്നുനോക്കൂ, മകമേ പ്രിയമേലുമോരോ
വാക്കിന്നുവക്കുമരുളുന്നതുമുണ്മതും ഞാന്‍

ചിന്തിപ്പൂ, പോയൊടുവിലച്ചെറുകാനനത്തില്‍
ചന്തങ്ങള്‍ കണ്ടിടയില്‍ നില്പതിരിപ്പതും ഹാ!
സന്തുഷ്ടിപൂണ്ടുഴറി ഞങ്ങള്‍ നികേതനത്തി-
ലന്തിക്കുമുമ്പണവതും പതഗങ്ങള്‍പോലെ.

പാരം തെളിഞ്ഞ ഹൃദയങ്ങളിലങ്ങു കണ്ട-
തോരോന്നുമാശു നിഴലിച്ചു കിനാവു കണ്ടും
തീരാത്ത കൌതുകഭരത്തൊടടുത്തനാള്‍ ഹാ!
നേരം വെളുപ്പതിനുമുമ്പുണരുന്നു ഞങ്ങള്‍.

ആലോലമൂതുമൊരു കാറ്റിലഹോ ജനത്തി-
ന്നാലാപമേതുമിയലാത്ത വനാന്തഭൂവില്‍
കാലത്തുണര്‍ന്നു കളനാദമെഴുന്ന പക്ഷി-
ജാലങ്ങള്‍ പാടിടുവതാത്മസുഖം തരുന്നു.

പോകാതെയും ശിശിരമുദ്ഭടപുഷ്പകാല-
മാകാതെയും സ്വയമുഷസ്സില്‍ ഹിമാര്‍ദ്രമായും
ഏകുന്നു കൌതുക, മിളംതളിരാര്‍ന്നു, കന്യാ-
പാകത്തില്‍നിന്നു, പരിശുദ്ധവനാന്തഭംഗി.

കാണുന്നു ഞങ്ങളണപൊട്ടിയപോല്‍ക്കിഴക്കു
ചേണാര്‍ന്നു ചിന്തുമരുണാരുണകാന്തിപുരം
ക്ഷോണീതലം നിറവതും ഹിമശീകരങ്ങള്‍
മാണിക്യശോഭ തടവുന്നതുമൊട്ടുനേരം.

അന്നന്തിയാവതിനകം `ബനവല്ലി’യെത്താ-
നൊന്നിച്ചു കൌതുകമൊടൊത്തു തിരിച്ചു ഞങ്ങള്‍
ചെന്നീടവേ ധരയുമംബരവും മറച്ചു
നിന്നീടുമായടവിയുള്ളമുലച്ചു പാരം.

മെല്ലെന്നു ശാഖികളിലൂതിയ കാറ്റിലൂര്‍മ്മി-
തല്ലുന്നപോലിളകിനിന്ന മഹാവനത്തില്‍
ഉല്ലാസമാര്‍ന്നു നടുവേ മുഴുകുന്നു ഞങ്ങ-
ളെല്ലാവരും കടലില്‍ മത്സ്യഗണംകണക്കെ.

സൂര്യന്‍ പുറത്തെഴുമിരുട്ടുമകത്തു കാറ്റിന്‍-
കാര്യം വെടിഞ്ഞ നിലയും സുഖമാം തണുപ്പും
പര്യാകുലം കിളികള്‍തന്‍സ്വനവും മരത്തിന്‍
നിര്യാസഗന്ധവുമഹോ! കവരുന്നു ചിത്തം.

നോക്കുന്ന ദിക്കുകളിലൊക്കെ മഹാതരുക്കള്‍,
പൂക്കും മഹാലതകള്‍, ഭൂരി മുളന്തടങ്ങള്‍,
നില്‍ക്കാതെ വെള്ളിലകള്‍ വീണവ മെത്തയായു-
ള്ളക്കാട്ടിലെത്തറകളാരിഹ വാഴ്ത്തുമെല്ലാം!

ഓടിപ്പൂ ബാഹ്യകരണങ്ങളെ ഞങ്ങളെ, കാട്ടിന്‍
മോടിപ്രഭാവമതിലങ്ങവ മങ്ങി നില്പൂ
ക്രീഡിച്ചു വാടിയ കിടാങ്ങള്‍കണക്കെ വൃഷ്ടി
താഡിച്ച പിച്ചിമലരിന്‍ നികരംകണക്കെ.

കണ്ടാ മനൊജ്ഞതകള്‍ കുട്ടികള്‍ വിസ്മയിച്ചു-
കൊണ്ടാശു ഞങ്ങടെ മുഖങ്ങളില്‍ നോക്കിയും ഹാ!
കൊണ്ടാടി ഞങ്ങളിതരേതരവും മിഴിച്ചു
മിണ്ടാതിരിപ്പു ശിവനേ! മൊഴി തോന്നിടാതെ.

പെട്ടെന്നു ഞങ്ങളൊരലൗകികമാം സുഖത്തില്‍-
പ്പെട്ടെന്തിവണ്ണ?-മഥവാ സ്വയമാദിശക്തി
വെട്ടിത്തെളിച്ചു, വികൃതാകൃതിയാക്കിടാതെ
വിട്ടുള്ള ഭൂപ്രകൃതിഭംഗിയില്‍ വാഴ്വു ദേഹി.

ഓടാതെ, കണ്ഠ്മണിനാദമെഴാതെ, ഭക്തി-
തേടുന്നവാറിവിടെ മന്ദമഹോ നടപ്പൂ
ഈടാര്‍ന്ന വണ്ടിയെയിഴച്ചിണയൊത്ത മൈസൂര്‍-
മാടും മലഞ്ചെരിവില്‍ വെണ്മുകിലിന്‍ദ്വയം‌പോല്‍.

ഒട്ടപ്പുറത്തുടനെ ഞങ്ങള്‍ ദിനേശരശ്മി
പെട്ടങ്ങുമിങ്ങുമിടവിട്ട മരങ്ങള്‍ കണ്ടൂ
പെട്ടെന്നു വീര്‍പ്പുതടവു, മനവും കിനാവു-
വിട്ടങ്ങുഷസ്സിലുണരും ശിശുപോല്‍ക്കളിപ്പൂ.

നൂനം മനോഹരവനങ്ങളിലിച്ഛപോലെ-
യാനന്ദമാര്‍ന്നു മരുവും ചരജീവിവൃന്ദം
ജ്ഞാനം വഹിക്കുകിലവറ്റയിലേകമാവാന്‍
ഞാനെപ്പോഴും മതിയില്‍ മോഹമിയന്നിടുന്നു.

നില്‍ക്കാമടുത്തിവിടെയാന മുളന്തടത്തില്‍
ഇക്കണ്ട വള്ളിമറയില്‍ക്കടുവാ കിടക്കാം
അക്കാര്യമോര്‍ത്തടവിയില്‍ പ്രണയം വിടുന്നി-
ല്ലുള്‍ക്കാമ്പു പേടിയറിയാ സുഖമേറിടുമ്പോള്‍.

വിണ്ണറ്റമാഞ്ഞുവളരും മുളതന്റെ മൈലിന്‍-
കണ്ണറ്റ പീലിസമമാം തഴ കാറ്റിലാടി
തിണ്ണെന്നഴുക്കുകള്‍ തുടച്ചു നഭസ്സില്‍ നീല-
വര്‍ണ്ണം പുതുക്കിടുകയല്ലി വസന്തമെത്താന്‍?

കെട്ടിശ്ശിശുക്കളെയിഴച്ചു മരത്തിലൊന്നു
വിട്ടൊന്നിലൂക്കോടു കുരങ്ങുകള്‍ ചാടീടുമ്പോള്‍
പൊട്ടിച്ചിരിച്ചു വഴിമേലരുളുന്നു ഞങ്ങള്‍-
ക്കൊട്ടേറെ മോദമതിവിസ്മിതരാം കിടാങ്ങള്‍.

പോയാശു ഞങ്ങളഥ വണ്ടിയില്‍ നിന്നിറങ്ങി-
സ്സയാഹ്നശോഭയതു കണ്ടു നടന്നു മന്ദം
ആയാസമെന്നിയണയുന്നു ഖഗങ്ങള്‍ കുറവും
തോയാശയത്തിനരികില്‍ച്ചെറു ബങ്കിളാവില്‍.

നില്ലാതെ പോയ് ശിശിരമേറെ വിടര്‍ന്ന പൂക്ക-
ളില്ലായ്കിലും നെടിയ പൊയ്ക തരുന്നു മോദം
വല്ലാത്ത രോഗവിഷമസ്ഥിതി വിട്ടു മെല്ലെ-
യുല്ലാഘഭാവമെഴുമിഷ്ടജനം കണക്കെ.

ആര്‍ത്തും വിളിച്ചുമിടയില്‍ച്ചിറകാഞ്ഞടിച്ചു
നീര്‍ത്തുള്ളിപാറി നിരയായ് നിരയായ്പ്പറന്നും
പേര്‍ത്തും ജലോപരി പതിച്ചുമുഴന്നു പക്ഷി-
ച്ചര്‍ത്തുല്പതിച്ചുമിത ചേക്കു തിരഞ്ഞിടുന്നു.

മേയുന്ന കാലികളുമൊത്തിടയക്കിടാങ്ങള്‍
പോയുള്ള പുല്ലുകള്‍ നിറഞ്ഞ നിലത്തിലൂടെ
തേയാത്തൊരോര്‍മ്മ തരുമപ്പകല്‍ പൊയ്കവക്കില്‍
മായുന്നതോര്‍ത്തവിടെ ഞങ്ങള്‍ നടന്നിടുന്നു.

ദൂരത്തു പശ്ചിമതടത്തിലെരിഞ്ഞടങ്ങും
സൂര്യന്റെ കാന്തിയുമിരുട്ടുമിടഞ്ഞിടുന്നു
ഊരില്‍ക്കൊളുത്തിയ വിളക്കുകള്‍ പൊങ്ങിടാത്ത
താരങ്ങള്‍പോലകലെ മങ്ങി വിളങ്ങിടുന്നു.

മേടാകുമസ്ഥലമതില്‍ച്ചെറുബങ്കിളാവില്‍-
ക്കൂടാരമപ്പരിജനങ്ങളൊരുക്കി മുമ്പേ
വീടാക്കിയൂണിനുമുറക്കിനുമേതുമല്ലല്‍-
കൂടാതെ രാത്രിയിലതില്‍ക്കഴിയുന്നു ഞങ്ങള്‍.

മിണ്ടാതെ കുട്ടികള്‍ കിടക്കയണഞ്ഞു, കൂമ്പും
തണ്ടാരുപോലെ മിഴിപൂട്ടിയുറങ്ങിടുമ്പോള്‍
കണ്ടാളെഴാത്ത മലനാട്ടിലെ രാവു ഞങ്ങള്‍
രണ്ടാമതും വെളിയിലെത്തിയിരുന്നിടുന്നു.

അന്തിക്കു മൊട്ടുകള്‍ വിടര്‍ന്നൊരു കാട്ടുമുല്ല
ചിന്തും മണത്തൊടു തണുത്തു കൊഴുത്ത തെന്നല്‍
പന്തിക്കു ചെറ്റു പനിനീരു പൊടിഞ്ഞു വീശി-
യെന്തുള്ളലിഞ്ഞു കളഭം കുടയുന്നതല്ലീ?

ചാരത്തു കായ്നിര പഴുത്തു മണം കലര്‍ന്ന
പേരാലില്‍ വന്നു കടവാതില്‍ നിറഞ്ഞുപോയി
നേരേ നിലാവതില്‍ മുതിര്‍ന്നു പറന്നു മൂങ്ങ-
യോരോരു മൂലകളില്‍ മൂളിയിരുപ്പുമായി.

എങ്ങും പരക്കുമൊരുമൂടലിയന്നുമങ്ങു-
മിങ്ങും ചടച്ചു വിളറും ചെറുകൊണ്ടലാര്‍ന്നും
മങ്ങും നിലാവില്‍ മരവും നിഴലും നിലത്തി-
ലങ്ങങ്ങു രാവിരുളു കൂട്ടുവതോ നിരത്താന്‍?

ഏറുന്നൊരിമ്പമതിനാല്‍ മൊഴിവിട്ടു ഞങ്ങള്‍
കൂറാര്‍ന്നിടുന്നു തനിയേ വെറുതേയിരിപ്പില്‍
പാരില്പ്പലേ സുഖമയൂഖഗണത്തിനൊറ്റ-
വേരായടിക്കു വിലസും രവി മൗനമത്രേ.

വിട്ടങ്ങിരിക്കവെയുടന്‍ മലര്‍പോയൊഴിഞ്ഞ
ഞെട്ടാക്കിയുള്ളിലണയും തനതോമലാളെ
ഒട്ടോര്‍ത്തിരുന്നിനിയ തോഴര്‍ തുടര്‍ന്നുപോയ
മട്ടും മറന്നവിടെ ഞാന്‍ തനിയേയിരിപ്പൂ.

വായ്ക്കുന്നതില്ല മതിയാര്‍ന്ന വെളിച്ചമെങ്ങും
നോക്കുന്ന താരകങ്ങള്‍ നിന്നു മയങ്ങിടുന്നു
കേള്‍ക്കുന്നതുണ്ടു ചെറുകാറ്റിനിരമ്പല്‍ മെല്ലെ-
ക്കൂര്‍ക്കം‌വലിച്ചുലകുതന്നെയുറങ്ങുകല്ലീ?

         (അപൂര്‍ണ്ണം)

അനുബന്ധം


രണ്ടായി കൊല്ലമതുമല്ലിതിനുള്ളിലേറെ-
യുണ്ടായി സംഭവമിതൊക്കെ മറക്കിലുംതാന്‍
തിണ്ടാടിയോര്‍മ്മയിലഹോ നിഴല്‍പോലെ പൊങ്ങു-
ന്നുണ്ടോ കൂതുഹലവുമാ വനയാത്രതാനും.

എന്നല്ലയന്നു സുഖമൂകതയഅര്‍ന്ന ചിത്ത-
മിന്നേറ്റമുല്‍ക്കലികയാര്‍ന്നിതു പാടുവാനും
സ്പന്ദിച്ചിടാതെ പുതുപൂമധുവുണ്ടു പാരം
മന്ദിച്ചിരുന്നു മുരളുന്നൊരു വണിപോലെ.

കാണുന്നു മുമ്പരുവി ഞാന്‍, അതില്‍ നിന്നുടുന്നെന്‍-
പ്രാണങ്ങള്‍ നിര്‍വൃതികലര്‍ന്നുടനെങ്കിലും താന്‍
വാണീ മദീയയതില്‍ വൈഭവമറ്റപോലെ
പോണിന്നു പിന്‍വഴിയിലുള്ള വനാന്തരത്തില്‍.

തുംഗാതടം മുതല്‍ വടക്കു തുടര്‍ന്നുകാണും
ശൃംഗങ്ങള്‍മേല്‍ മിഴിയെയിന്നുമിഴച്ചിടുന്നു
തുംഗാനുബന്ധികള്‍ നഭ:സ്ഥലിതന്നെ വേട്ട
ഭൃംഗാസിതച്ഛവികള്‍ പശ്ചിമപര്‍വ്വതങ്ങള്‍.

ഹാ! ലക്ഷ്യമായ് ലളിതജംഗമഗണ്ഡശൈല-
ജാലത്തൊടൊത്ത ഗജയൂഥസമാകുലങ്ങള്‍
സാലങ്ങള്‍ വിട്ടിത ലതാവലയം പറക്കും-
പോലംബരത്തില്‍ മയില്‍ വട്ടമിടും വനങ്ങള്‍.

വായ്ക്കും സുഖം വിജനനഷ്ടവികാസമാകാ-
താക്കീയിനിക്കു വിധി, കണ്ടയി(?) സൗഹൃദത്താല്‍
ആക്കാടു കാണ്മതിനണഞ്ഞ 'യനൂരി'ലെന്നെ-
ക്കാക്കുന്നൊരു പ്രിയമുഖങ്ങളെയിന്നിതാ ഞാന്‍.

ആഹാ സുഹൃത്തമസമാഗമസൗഖ്യമെത്ര
മോഹാസ്പദം സ്വയമതും പുനരന്യനാട്ടില്‍
സ്നേഹാകുലത്വമൊടു പിന്നൊരു കാട്ടില്‍-ഏതു
സൗഹാര്‍ദ്ദതയൊഴിഞ്ഞഥവാ സുഖം‌താന്‍.

ലോകാനുരാഹവിമുഖാത്മഗണങ്ങളേ, മര്‍
ത്ത്യാകാരമാര്‍ന്നിവിടെ നിങ്ങള്‍ ജനിച്ചിടായ്‌വിന്‍
ഏകാന്തനിര്‍മ്മമതരേ ബത! നിങ്ങള്‍ നാട്ടി-
ലേകാന്തമാം ഗുഹയില്‍നിന്നു പുറപ്പെടായ്‌വിന്‍.

നെഞ്ചൊത്തുകൂടിയൂരുനിര്‍വൃതിയാര്‍ന്നു നീളെ-
ച്ചഞ്ചൊത്തെഴുന്ന വനശോഭകളാസ്വദിപ്പാന്‍
ചാഞ്ചാടുമിന്ദ്രിയപശുക്കളെ മേച്ചുപോന്നു
വാഞ്ച്ഛാനുകൂലമിത ഗോപര്‍കണക്കെ ഞങ്ങള്‍.

പോകാതെയും ശിശിരമുദ്ഭടപുഷ്പകാല-
മാകാതെയും ദിനമുഖങ്ങളിലാര്‍ദ്രമായും
ഏകുന്നു കൊഉതുകമിളന്തളിരാര്‍ന്നു കന്യാ-
പാകത്തില്‍നിന്നു പരിശുദ്ധവനാന്തഭംഗി.

അഗ്രാഭകണ്ടണയുമാറ റിയാതെയക്ഷ-
പ്രഗ്രാഹി ഞങ്ങളെയിതഅ കബളീകരിച്ചു
അഗ്രാഹ്യസീമമതിദുര്‍ഗ്ഗമമാളെഴാത്തൊ-
രുഗ്രാടവീതടമുദാരമനോഭിരാമം.
         (അപൂര്‍ണ്ണം)

വനമാല എന്ന സമാഹാരത്തിലെ മറ്റു കവിതകള്‍