വസന്തോത്സവം
വിക്കിഗ്രന്ഥശാല സംരംഭത്തില്‍ നിന്ന്

രംഗം ഒന്ന്

(സ്ഥലം: കാളിന്ദീതീരത്തില്‍ രാധയുടെ ചെറുതെങ്കിലും സ്വച്ഛമായ മണ്‍കുടില്‍. മുന്‍വശത്തുള്ള തിണ്ണയില്‍ രാധയും സഖി മാലിനിയും സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

സമയം: വസന്തകാലത്തിലെ സുന്ദരമായ സന്ധ്യ)

  • രാധ:

 
         എത്തിയെന്നോ സഖീ വൃന്ദാവനത്തില-
         ച്ചൈത്രവും പൂക്കളുമൊക്കെയിന്നും?

  • മാലിനി:

 
         മൊട്ടിട്ടു മുല്ലകള്‍, പൂത്തു കടമ്പുകള്‍
         മറ്റു മരങ്ങളും പൂവണിഞ്ഞൂ.
         പുഷ്പങ്ങള്‍, പുഷ്പങ്ങള്‍ പുഞ്ചിരിക്കൊള്ളുന്ന
         പുഷ്പങ്ങളാണെങ്ങു നോക്കിയാലും.
         പച്ചയും മഞ്ഞയും ചോപ്പുമിടകലര്‍-
         ന്നച്ഛിന്നകാന്തിതന്‍ കന്ദളികള്‍
         തമ്മില്‍ത്തഴുകിത്തഴുകിത്തളര്‍ന്നുല-
         ഞ്ഞെമ്മട്ടുലാവുന്നതീ വനത്തില്‍!
         നിസ്തുലപുഷ്പസമൃദ്ധി നീ നോക്കുകൊ-
         ന്നെത്രമനോഹരമീ വസന്തം!

  • രാധ:


അന്നത്തെച്ചൈത്രവുമന്നത്തെപ്പൂക്കളും
തന്നെയാണിന്നുമണഞ്ഞതെന്നോ?
എന്തു, നീ നല്ലപോല്‍ നോക്കിയോ ചൊല്ലിയ-
തെന്‍ തോഴി നീയെന്നോടെന്തു ചൊല്ലി?

  • മാലിനി:


അന്നു നീ കാളിന്ദീതീരത്തൊരിക്കലാ-
പ്പൊന്നശോകത്തിന്മേല്‍ തോളുചാരി,
വാര്‍മുടി മാടിവിടുര്‍ത്തുകൊണ്ടേകയായ്
കാര്‍മുകില്‍ച്ചാര്‍ത്തിലാ മിന്നല്‍പോലെ,
ബാലഗാപാലകദര്‍ശനലോലയായ്
ലാലസിക്കുന്നൊരാ വേളയിങ്കല്‍
വേണുഗാനഭ്രമമേകി; നിന്നെ സ്വയം
നാണിപ്പിച്ചത്ര മധുരമായി,
ആ മരക്കൊമ്പിലിരുന്നന്നു പാടിയോ-
രോമല്‍ക്കുയിലിനെയോര്‍മ്മയുണ്ടോ?
വൃന്ദാവനത്തില്‍ ഞാനേറെനാള്‍കൂടിയി-
ട്ടിന്നാക്കുയിലിന്റെ പാട്ടു കേട്ടു.

  • രാധ:


ഇക്കളിവാക്കിനാല്‍ കല്ലെറിഞ്ഞെന്നെ നീ
ദു:ഖിപ്പിച്ചാല്‍ നിനക്കെന്തുകിട്ടും?
അന്നത്തെപ്പൂങ്കുയില്‍ തന്നെയാണെത്തിയ-
തിന്നുമെന്നെങ്ങനെ നീയറിഞ്ഞു?

  • മാലിനി:


നീറുന്ന മാനസം മാറിയിട്ടില്ലൊന്നും
നീമാത്രം, നീമാത്രം മാറിപ്പോയി.
മന്ദഹസിപ്പതുണ്ടിന്നും വസന്തത്തില്‍
വൃന്ദാവനത്തിലെക്കുഞ്ജകങ്ങള്‍.
അന്നത്തെയാക്കളി തന്നെയാണമ്മട്ടു
വര്‍ണ്ണിപ്പതിന്നുമക്കോകിലങ്ങള്‍.
വല്ലകി മീട്ടിടുന്നുണ്ടിന്നും കാളിന്ദി
സല്ലീലം കല്ലോലമാലകളാല്‍.
അന്തരമേശാതണഞ്ഞിടുന്നുണ്ടിന്നു-
മന്നത്തെച്ചന്ദ്രനും ചന്ദ്രികയും.
പണ്ടത്തെത്തൈമണിക്കാറ്റിനുകൂടിയും
കണ്ടിടുന്നില്ലൊരു ഭാവഭേദം.
നീറുന്നു മന്മനം മാറ്റമില്ലൊന്നിനും
നീമാത്ര, നീമാത്രം മാറിപ്പോയി.

  • രാധ:


അന്നത്തെസ്സൂനങ്ങ,ളന്നത്തെഗ്ഗാനങ്ങ-
ളന്നത്തെ തെന്നലിന്‍ സ്പന്ദനങ്ങള്‍
അന്നത്തെച്ചന്ദ്രികാചര്‍ച്ചിതരാത്രിക-
ളന്നത്തെ മന്നിന്റെ മഞ്ജിമകള്‍
എല്ലാം കഴിഞ്ഞു- നശിച്ചു സമസ്തവു-
മില്ലവ വീണ്ടും വരില്ല തോഴീ.
പാടുന്നതുണ്ടാകാമിന്നും കുയിലുക-
ളാടുന്നതുണ്ടാകാം പൂവല്ലികള്‍.
മന്ദസ്മിതംപെയ്തണഞ്ഞിടാം പൂക്കളും
ചന്ദ്രനും സുന്ദരചന്ദ്രികയും.
എങ്കിലുമന്നത്തെയാവില്ലതൊന്നുമേ
ശങ്കവേണ്ടിന്നില്ലതൊന്നുപോലും.

  • മാലിനി:


മായികമോഹങ്ങള്‍ കെട്ടിപ്പടുത്ത നിന്‍
മാലാണ്ടജീവിതമിപ്രകാരം
ത്യക്തവിവിക്തമായ് മാറിടുമെന്നന്നു
ചിത്തത്തിലാരോര്‍ത്തിരുന്നു കഷ്ടം!
ചിന്തിച്ചുനോക്കുകീ മന്നില്‍ നിന്‍ ജീവിത-
മെന്തു പരാജയമാണു രാധേ?

  • രാധ:

 
എന്തുണ്ടതിങ്കല്‍ പരാജയം?-തോഴി നീ-
യെന്തു ചൊല്ലുന്നിതെന്‍ ജീവിതത്തില്‍
എല്ലാം വിജയവും സൗഭാഗ്യപൂര്‍ത്തിയും
ഫുല്ലപ്രകാശവും മാത്രമല്ലേ?
ആരുണ്ടു ലോകത്തിലെന്നിലും മീതെയൊ-
രാനന്ദപൂര്‍ത്തിയനുഭവിപ്പോര്‍?
മായികമോഹങ്ങള്‍ കെട്ടിപ്പടുത്തില്ല
മാലില്‍ ഞാനിന്നോളമാണ്ടുമില്ല.
എന്താണു കാരണം പിന്നെ നീയീവിധം
ചിന്തിക്കുവാനും പറയുവാനും?

  • മാലിനി:


കാളിന്ദീതീരത്തെക്കാനനകുഞ്ജങ്ങള്‍
കാണുമ്പോളിന്നുമെന്‍ കണ്‍ നിറയും.
വൃന്ദാവനത്തില്‍ കുയില്‍ വന്നു പാടിയാ-
ലന്നിമേഷത്തിലെന്നുള്ളു പൊട്ടും.
സ്വര്‍ഗ്ഗം രചിച്ചു ചിരിച്ച നിന്‍ യൗവന-
സ്വപ്നങ്ങളെല്ലാമിന്നെങ്ങു രാധേ?
പൂവിന്റെ ജീവനായ്ക്കൂടിക്കഴിഞ്ഞൊര-
ക്കാര്‍വരിവണ്ടതിന്നെങ്ങു പോയി?
നീരസപ്പെട്ടിടേണ്ടെന്നോടതോര്‍ത്തിന്നു
നീറുന്നതില്ലല്ലീ നിന്‍ ഹൃദയം?

  • രാധ:


ഇല്ലില്ല തോഴീ, നീ തെറ്റിദ്ധരിപ്പതാ-
ണില്ലൊരു ശോകവുമെന്മനസ്സില്‍!
നിത്യസ്മൃതിക്കു നിറപറവെയ്ക്കുമാ-
നിസ്തുലനിര്‍വാണരംഗകങ്ങള്‍
മാമക പ്രാണനിലൊന്നായവയുടെ
മായാത്ത മുദ്ര വിരിച്ചിരിപ്പൂ!
ഞാനോമനിക്കയാണേകാന്തതയില-
പ്രാണോത്സവാസ്പദരശ്മികളെ.
ഫുല്ലാഭ വര്‍ഷിച്ചവയെന്നില്‍ നില്പോള-
മല്ലിലെന്നാത്മാവടിയുകില്ല.

  • മാലിനി:


അന്നത്തെയാ വെറും ഗോപാലബാലക-
നിന്നു ലോകേശ്വരന്‍, സാര്‍വ്വഭൗമന്‍;
ദ്വാരകയിങ്കല്‍ മണിമയഹര്‍മ്മ്യത്തില്‍
ചാരുവാം രത്നസിംഹാസനത്തില്‍
തങ്കക്കിനാക്കള്‍ നിനക്കന്നു നല്‍കിയ
നിന്‍കളിത്തോഴനിന്നുല്ലസിപ്പൂ.
അന്നു നീ ഗോപിക, വര്‍ഷങ്ങളേറെയാ-
യിന്നും വെറുമൊരു ഗോപിക നീ.
നിത്യവും പൈക്കറന്നഷ്ടികഴിച്ചിടും
നിസ്സാരയാണു നീയന്നുമിന്നും.
പോരെങ്കിലിന്നു നിന്നച്ഛനുമില്ല നീ
പാരിങ്കലേകയായ് കഷ്ടമായി!
ഭാഗ്യവതികളാം രുഗ്മിണീദേവിയും
ഭാമയും കൃഷ്ണന്റെ ഭാമിനിമാര്‍.
ലോകൈകവന്ദ്യരാം രാജ്ഞിമാരിന്നവര്‍
നീ കഷ്ടമീവിധം ത്യക്തയായി.
വിസ്മയം, കൃഷ്ണന്റെ ജീവനായ് നിന്ന നീ
വിസ്മൃതയായ്ക്കഷ്ടമീവിധത്തില്‍.
വൃന്ദാവനം വിട്ടുപോയതൊട്ടച്യുതന്‍
വന്നിട്ടുപോലുമില്ലിങ്ങു വീണ്ടും.
മണ്ണിനാല്‍ നിര്‍മ്മിച്ച വിഗ്രഹം വെച്ചു നീ
യിന്നും ഭജിപ്പിതക്കേശവനെ!
വേദനാപൂര്‍ണ്ണമായുള്ള നിന്‍ ജീവിതം
ഹാ, ദയനീയമാണോര്‍ക്കില്‍ രാധേ!

  • രാധ:


മൃണ്മയവിഗ്രഹമായതിലുണ്ടെന്റെ
ചിന്മയന്‍ മാമകജീവനാഥന്‍.
മേവുന്നതില്ലായിരിക്കാമെന്‍ ചാരെയ-
ദ്ദേവന്റെ ഭൗതികഗാത്രപിണ്ഡം.
ഇന്നതിന്നര്‍ഹരെന്‍ തോഴി നീ ചൊന്നപോല്‍-
ത്തന്നെയദ്ധന്യകളായിരിക്കാം.
ആ വിശുദ്ധാര്‍ദ്രമാം മാനസം നേടുവാ-
നാവുകില്ലെന്നാലവര്‍ക്കുപോലും!
ഇല്ലതില്‍ സ്ഥാനമൊരാള്‍ക്കുമീയേഴയാം
വല്ലവപ്പെണ്ണൊഴിഞ്ഞിന്നുലകില്‍.
എല്ലാമൊതുങ്ങുമതിന്‍ വിസ്മൃതിയില്‍ ഞാന്‍
വെള്ളിനക്ഷത്രമായ് മിന്നിനില്‍പ്പൂ.
നന്നായറിയാമെനിക്കു പിന്നെ ഞാന്‍
ഖിന്നയായ്ത്തീരുന്നതെന്തിനായി?
പൂപോല്‍ വിടര്‍ന്നൊരപ്പിഞ്ചുമനസ്സിലെ-
പ്പൂതപ്രണയസുഗന്ധപൂരം,
സ്വപ്നങ്ങള്‍കൊണ്ടു പൊതിഞ്ഞു മദ്​യൗവനം
സ്വര്‍ഗ്ഗീയമാക്കിയ ദിവ്യഭാഗ്യം,
വിസ്മരിക്കാവതോ, തോഴി, യതിന്മീതെ
വിത്തമെനിക്കിനിയെന്തുവേണം?
ധന്യരില്‍ ധന്യ ഞാന്‍ കൈവന്നിട്ടില്ലോര്‍ക്കി-
ലന്യര്‍ക്കോരാള്‍ക്കുമിഭാഗധേയം!
തെറ്റിദ്ധരിക്കായ്ക, തോഴി, പരാജയം
പറ്റിയിട്ടില്ലെന്റെ ജീവിതത്തില്‍.

  • മാലിനി:


ഇണ്ടലകന്നു വസന്തമഹോത്സവം
കൊണ്ടാടുമാറായി ഗോപികമാര്‍
പൊന്മലര്‍ചൂടിയ വൃന്ദാവനികയില്‍
മന്മഥപൂജയ്ക്കു കാലമായി.
എത്രയോ വര്‍ഷമായ് നീയതിന്നൊന്നിന്നു-
മെത്താതെ വീട്ടില്‍ത്തനിച്ചിരിപ്പൂ?
കൈവിട്ടു പോയൊരക്കൃഷ്ണനെദ്ധ്യാനിച്ചു
കൈവളര്‍ത്തുന്നു നീ താപഭാരം.
ഉള്‍ക്കുതുകം പൂണ്ടനംഗപൂജാദികള്‍-
ക്കിക്കൊല്ലമെങ്കിലും പോകണം നീ.

  • രാധ:

 
കാമാര്‍ച്ചനയും വസന്തോത്സവങ്ങളു-
മോമല്‍ത്തരുണിമാര്‍ക്കുള്ളതല്ലേ?
വൃദ്ധയല്ലല്ലി ഞാന്‍ തോഴി, യെനിക്കിനി
പുഷ്പോത്സവാദിയിലെന്തു കാര്യം?

  • മാലിനി:


മംഗളദര്‍ശനേ, ചൊല്ലുന്നതെന്തു നീ
മങ്ങിയിട്ടില്ല നിന്‍ യൗവനശ്രീ
നിന്നിലും മീതെയായ് മറ്റൊരു സുന്ദരി
മന്നിലൊരേടവുമില്ലയിന്നും.
കാമദേവാര്‍ച്ചനയ്ക്കെത്തുകില്‍ സ്തബ്ധനായ്
കാമദേവന്‍ നിന്നെ നോക്കിനില്‍ക്കും
കൈവന്നിട്ടില്ല മറ്റാര്‍ക്കുമദ്ദേവന്റെ
കൈവല്യദമാം വരപ്രസാദം!

  • രാധ:

 
ചിന്തിതം യാതൊന്നും സാധിക്കാനില്ലെനി-
ക്കെന്തിനിനിയാ വരപ്രസാദം?
മറ്റുള്ളവര്‍ക്കാണു ലോക, മെനിക്കെന്റെ
ചെറ്റക്കുടിലിതുമാത്രം പോരും.
ഞാനും നടത്തും വസന്തോത്സവം മമ
പ്രാണേശപാദാബ്ജപൂജകളാല്‍.
ആ മുറ്റത്തപ്പൂത്തുനില്‍ക്കുമിലഞ്ഞിതന്‍
ശ്യാമളച്ഛായയിലാത്തമോദം
ആരചിച്ചീടുമൊരായിരം പൂക്കളാ-
ലാരമ്യമാമൊരു മണ്ഡപം ഞാന്‍.
പ്രേമദീപ്തമാമെന്മനം പോലെയ-
ത്തൂമലര്‍മണ്ഡപം ലാലസിക്കും.
തന്മദ്ധ്യഭൂവില്‍ ഞാനെന്മനോനാഥന്റെ
മൃണ്മയവിഗ്രഹം വിന്യസിക്കും.
അഞ്ജലിചെയ്യു,മെന്‍ ചിന്തകള്‍പോലെഴും
മഞ്ജുസൂനങ്ങള്‍ ഞാന്‍ തൃപ്പദത്തില്‍!
ചന്ദ്രികപെയ്യുമ്പോള്‍ വീര്‍പ്പിട്ടു വീര്‍പ്പിട്ടു
മന്ദസമീരനലഞ്ഞിടുമ്പോള്‍,
വെള്ളിമേഘങ്ങളും, താരാഗണങ്ങളു-
മുള്ളംകുളിര്‍ത്തു ചിരിച്ചിടുമ്പോള്‍,
ഏകാന്തരാത്രിയിലേകാന്തശാന്തിയില്‍
ലോകം മുഴുവനലിഞ്ഞിടുമ്പോള്‍,
ദണ്ഡനമസ്കൃതി ചെയ്തു കിടക്കുമാ-
മണ്ണിലെന്‍നാഥന്റെ മുന്നിലായ് ഞാന്‍;
ഭക്തിവിവശയായസ്തപ്രബോധയാ-
യപ്പൊഴുതേവം ശയിച്ചിടുമ്പോള്‍,
ജന്മാന്തരങ്ങള്‍ക്കുമപ്പുറം തൊട്ടെഴും
കര്‍മ്മബന്ധത്തിന്റെ കാഹളംപോല്‍;
മൃണ്മയമാ വിഗ്രഹത്തിങ്കല്‍നിന്നൊരു
നന്‍മുരളീരവമുത്ഭവിക്കും.
വിദ്യുതശക്തിയാലെന്നപോലായതു
തട്ടിയുണര്‍ത്തുമെന്‍ ചേതനയെ.
ആവേഗപൂര്‍വമുയര്‍ന്നെഴുനേറ്റുടന്‍
ദേവന്റെ വിഗ്രഹത്തിനുചുറ്റും
എന്നെയുംകൂടി മറന്നു ഞാനങ്ങനെ
മന്ദസ്മിതംചെയ്തു നൃത്തമാടും.
ആ വിഗ്രഹത്തിന്റെ കൈകള്‍ പൊങ്ങും! കൃഷ്ണ-
മീ വിശ്വകോടികളാകമാനം
ഒന്നിച്ചു ചേര്‍ന്നൊരു ഗാനമാകും!- ഞങ്ങ-
ളൊന്നിച്ചു കൈകോര്‍ത്തു നൃത്തമാടും.
കല്യാണകൃഷ്ണനെന്‍ നാഥനല്ലാതെനി-
ക്കില്ലര്‍ച്ചനയ്ക്കന്യപുഷ്പബാണന്‍!

  • മാലിനി:

 
വ്യാമോഹം, വ്യാമോഹം, സര്‍വ്വവും വ്യാമോഹം
ധീമയക്കീടുമപ്രേമദാഹം
എന്തിനിനിയുമി സ്വപ്നങ്ങള്‍?- നിന്മനം
നൊന്തിടും - രാധേ, നീ പിന്മടങ്ങൂ!

  • രാധ:


മിത്ഥ്യകളാണോര്‍ക്കില്‍ സര്‍വ്വയാഥാര്‍ത്ഥ്യവും
സ്വപ്നങ്ങള്‍ മാത്രമേ സത്യമുള്ളു.
മത്സുഖസ്വപ്നങ്ങളുള്ളിടത്തോളമൊ-
രുത്സവം മറ്റെനിക്കെന്തുവേണം?
വഞ്ചിതയാകില്ലൊരിക്കലും രാധയ-
ച്ചഞ്ചലഭൗതിക ഭോഗങ്ങളാല്‍.
കാളിന്ദീതീരത്തില്‍ കാര്‍മുകില്‍വര്‍ണ്ണന്റെ
കാലടിപ്പാടുകള്‍ ചൂടിച്ചൂടി.
നിസ്തുലനിര്‍വൃതി നേടുവാന്‍ സാധിച്ച-
നിസ്സാരമാമോരോ മണ്‍തരിയും
എന്തു സായൂജ്യമിയന്നതാണോര്‍ക്കില്‍പ്പി-
ന്നെന്‍ തോഴിയെന്‍ കഥയെന്തു ചൊല്ലാന്‍?
ആ നന്ദനന്ദനാകാ മറക്കുവാ-
നാനന്ദസാന്ദ്രമെന്‍ സാഹചര്യം.
കാളിന്ദിതീരത്തിലാ മരച്ചോട്ടി, ലാ-
നീലശിലാതലമന്നു നിത്യം!
ആരചിച്ചാരചിച്ചാ ദേവനര്‍പ്പിച്ചോ-
രാരാഗദീപ്തമാം സ്വപ്നരംഗം
നിര്‍ണ്ണയമേകുവാനാവുകില്ലിന്നത്തെ-
സ്വര്‍ണ്ണസിംഹാസനത്തിന്നുപോലും!
അന്നേ ലയിച്ചിട്ടുണ്ടെന്‍ ജീവരക്തത്തി-
ലെന്നാത്മനാഥന്റെ വേണുഗാനം-
ശുഷ്കിച്ച വല്ലികള്‍പോലുമടിമുടി
മൊട്ടിട്ടുപോകുമദ്ദിവ്യഗാനം,
വിസ്മയമാമ്മട്ടഖിലത്തിനുമാത്മ-
വിസ്മൃതിയേകുമാ വശ്യഗാനം.
വാരുറ്റഗാനകലാകല്‍പവല്ലിയില്‍
വാടാതെ മിന്നുമക്കമ്രസൂനം!
മാമകാത്മാവിനെ നര്‍ത്തനം ചെയ്യിപ്പു
മാദകമാമതിന്‍ സൌരഭത്താല്‍
ധന്യ ഞാന്‍, ധന്യ ഞാന്‍ എന്‍ പൂര്‍വ്വപുണ്യത്താല്‍
കണ്ണനു ഞാനേവം കണ്മണിയായ് ! ...
പുഷ്ടപ്രസന്നയായന്തി വന്നെത്തി, നീ-
പുഷ്പങ്ങള്‍ പൂജയ്ക്കൊരുക്കു തോഴി!
ഞാനിതാ വന്നുകഴിഞ്ഞു, യമുനയില്‍
സ്നാനം കഴിഞ്ഞിട്ടരഞൊടിയില്‍! ....

(സന്ധ്യാദീപ്തിയിലാറാടിക്കൊണ്ട്, രാധ കാളിന്ദിയിലേക്കു പോകുന്നു).

  • മാലിനി:

 
(രാധ പോയ വഴിയേ കണ്ണയച്ചുകൊണ്ട്, വ്യാകുലസ്വരത്തില്‍)

വിണ്ണിലും ദുര്‍ല്ലഭമാകുമിസ്സൗഭഗം
കണ്ണീരില്‍ മുങ്ങുവാനാണു യോഗം!
ആനായവംശത്തിലെത്ര യുവാക്കളു-
ണ്ടാനന്ദമുള്‍ക്കൊണ്ടതാസ്വദിക്കാന്‍!
സമ്മതിക്കില്ലവളെന്തൊക്കെച്ചൊന്നാലും
കര്‍മ്മഗതിയാണിതാര്‍ തടുക്കും?
എങ്കിലുമാ മുഖം കാണുമ്പോള്‍ പൊട്ടുന്നി-
തെന്‍ കരളയ്യോ, ഞാനെന്തുചെയ്യും?

രംഗം രണ്ട്

(രാധയുടെ മണ്‍കുടിലിന്റെ അന്തര്‍ഭാഗ. ഇടുങ്ങിയതെങ്കിലും ശുചിത്വവും സ്വച്ഛതയുമുള്ള ഒരു പൂജാമുറി - ഭിത്തിയോടടുപ്പിച്ച് മരംകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഒരു പീഠത്തിന്മേല്‍, പൂത്തുനില്‍ക്കുന്ന ഒരു കദംബവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടില്‍ വെളുത്തു കൊഴുത്തു തലയുയര്‍ത്തിനില്‍ക്കുന്ന ഒരു പശുവി ന്റെ സമീപം വലംകാല്‍ അല്‍പം വളച്ച് ഇടതുകാലിന്റെ മുന്വശത്തായിചേര്‍ത്തുപിടിച്ചുകൊണ്ടു നിര്‍വൃതിയില്‍ ലയിച്ചുകൊണ്ടെന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നീലകോമളമായ മൃണ്മയവിഗഹം പ്രതിഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു. മാറില്‍ വിവിധ വര്‍ണ്ണോജ്ജ്വലങ്ങളായ വനമാലകളും, അരയില്‍ ആകര്‍ഷകമായ പീതാംബരവും നല്ലപോലെ തെളിഞ്ഞുകാണുമാറ്, ആ വിഗഹത്തില്‍ ചായപ്പകിട്ടുകൊണ്ടു സമര്‍ത്ഥമാംവിധം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിഗഹത്തിനു മുമ്പില്‍ ഏഴു തിരികള്‍ മിന്നിത്തിളങ്ങുന്ന മൂന്നു നിലവിളക്കുകള്‍ അല്‍പാല്‍പം അകലത്തായി സമുല്ലസിക്കുന്നു. അവയുടെ മുമ്പിലായി വിവിധ പുഷ്പങ്ങള്‍ നിറച്ചിട്ടുള്ള തളികകളും പൂജാപാത്രങ്ങളും ഉത്തമഫലാദി നിവേദ്യങ്ങളും സ്വപ്നാത്മകവും ഭക്ത്യുത്തേജകവുമായ ഒരന്തരീക്ഷത്തെ, അകൃത്രിമമായി സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് നേര്‍ത്തുനേര്‍ത്ത ഒരു സുഗന്ധധൂപം മുറിയിലെങ്ങും വ്യാപിക്കുന്നു. രാധ പുഷ്പാര്‍ച്ചന ചെയ്തുകൊണ്ട് വിഗഹത്തിനുമുമ്പില്‍ വലതുഭാഗത്ത് ഭക്തിപരവശയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.)

ജയ ജയ ജയ ജയ, ഗാപാലാ
ജയ ജയ ഗളധൃതവനമാലാ
ജയ ജയ കുണ്ഡാമണ്ഡിത കര്‍ണ്ണ
ജയ ജയ ജലധരവരവര്‍ണ്ണ
ജയ ജയ മാധവ മധുമഥനാ
ജയ ജയ പരിണത വിധുവദനാ
ജയ ജയ ഗാകുലശുഭസദനാ
ജയ ജയ ഗാപീജനമദനാ
ജയ ജയ ജയ ജയ, ഭുവനേശാ
ജയ ജയ മാമകഹൃദയേശാ
ജയ ജയ കേശവ നരകാരേ
ജയ ജയ കേവലകൃഷ്ണഹരേ.

പാലയ പാലയ പാലയ മാം
പാവനമൂര്‍ത്തേ പാലയ മാം
ജനിമൃതിനാശന പാലയ മാം
ജനശതപൂജിത പാലയ മാം

ജയ ജയ ജയ ജയ ഭുവനേശാ
ജയ ജയ മാമക ഹൃദയേശാ! ....

ഇത്തളികയിലുല്ലസിക്കുമീ-
ക്കൊച്ചു ചെമ്പനേര്‍പ്പൂവുകള്‍
അത്യനഘമാം മല്‍പ്രണയത്തിന്‍
സ്നിഗ്ദ്ധകോമളമുദ്രകള്‍
തത്തിടുന്നുണ്ടവയിലെന്‍ ചിത്ത-
ശൂദ്ധിപോല്‍ നേര്‍ത്ത സൌരഭം.
ഞാനിതഞ്ജലിചെയ്തിടട്ടെയ-
ച്ചേണണിച്ചേവടികളില്‍!

(ആ തളികയിലെ പനിനീര്‍പുഷ്പങ്ങള്‍ ഓരോന്നായെടുത്ത് ആ പാദങ്ങളില്‍ അര്‍പ്പിക്കുന്നു. അനന്തരം മറ്റൊരു തളികയെടുത്തിട്ട്)

എന്നകക്കാമ്പില്‍ തുളുമ്പിടും ഭക്തിതന്‍
ചിഹ്നങ്ങളാണിക്കുളിര്‍മുല്ലമൊട്ടുകള്‍.
ചിന്മയാ, നിന്മെയ് പുണര്‍ന്നിടട്ടായതിന്‍
വെണ്മയും, ശ്രീയും, വിനീതസുഗന്ധവും!
സന്തതം താവകദ്ധ്യാനത്തിലത്യന്ത-
സമ്പൂതമാണെന്റെ സംതൃപ്തജീവിതം.
അച്ഛമാമായതിന്‍ ഭക്ത്യങ്കുരങ്ങളി-
ന്നര്‍ച്ചിച്ചിടട്ടാശ്ശിരസ്സിലവയെ ഞാന്‍!

(ഭക്തിപാരവശ്യത്തോടെ വിഗഹത്തിന്റെ ശിരസ്സില്‍ ഒരഭിഷേകമെന്നോണം ആ മുല്ലമൊട്ടുകള്‍ ചൊരിയുന്നു. മറ്റൊരു തളികയില്‍നിന്നു വിവിധ പുഷ്പങ്ങള്‍ ഇണക്കിക്കൊരുത്തിട്ടുള്ള ആകര്‍ഷകമായ ഒരു പുഷ്പമാല്യം എടുത്തിട്ട്)

ഞാനാണിപ്പൂമാല ചേര്‍ന്നിട്ടുണ്ടിന്നതില്‍
സൂനങ്ങളേറെപ്പലതരങ്ങള്‍.
ചെമ്പനീര്‍പ്പൂക്കളെന്‍ പ്രേമവും മുല്ലതന്‍
വെണ്‍പൂക്കളെന്നിലെഭക്തിവായ്പും
ദ്യോതിപ്പിക്കുമ്പൊഴിപ്പത്മമെന്നാശതന്‍
പ്രാതിനിദ്ധ്യം വഹിച്ചുല്ലസിപ്പൂ.
തേജോമയങ്ങളെന്‍ സ്വപ്നങ്ങള്‍പോലിതില്‍
രാജിപ്പൂ, ചേണറ്റ രാജമല്ലി.
കങ്കേളിപ്പൂക്കളെന്‍ ചിത്തം രചിക്കുമ-
സ്സങ്കല്‍പചിത്രങ്ങളാവഹിപ്പൂ.
മന്ദാരപുഷ്പങ്ങളെന്‍ ത്യാഗബുദ്ധിതന്‍
സന്ദേശവാഹകരാണിതിങ്കല്‍!
അല്‍പം വിവര്‍ണ്ണമായ് മുഗ്ദ്ധപ്രശന്തമാ-
യുല്‍പ്പലമൊന്നുണ്ടിവയ്ക്കിടയില്‍ ....
എന്താണതെന്നു പറയുകയില്ല ഞാ-
നെന്തും ഭഗവാനറിയാമല്ലോ!
ഞാനണിയിക്കട്ടെ ഞാനാകും മാലയെന്‍
പ്രാണാധിനാഥാ നിന്‍ മാര്‍ത്തടത്തില്‍!
അപ്പൊഴോര്‍ക്കും ഭവാന്‍ നൂനമപ്പണ്ടത്തെ
മുഗ്ദ്ധവൃന്ദാവനരംഗമെല്ലാം! ...

(ഒരു തളികയില്‍ കര്‍പ്പൂരവും കത്തിച്ച് ആദ്യത്തെ സ്തുതിഗാനം പാടിക്കൊണ്ടു വിഗഹത്തെ ആവഹിച്ചു പ്രദക്ഷിണംവയ്ക്കുകയും അനന്തരം കര്‍പ്പൂരനാളങ്ങളുടെ മീതെ മൂന്നുപ്രാവശ്യം കൈത്തലങ്ങള്‍ കാണിച്ച് അവയെ മുഖത്തോടു ചേര്‍ത്തുപിടിക്കുകയും ചെയ്തിട്ട് വിഗഹത്തിനുമുമ്പില്‍ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിക്കുന്നു.)

(അണിയറയില്‍ ഒരു നേരിയ ഓടക്കുഴല്‍ വിളി. അതിനെത്തുടര്‍ന്ന്:)

മരിപ്പോളമാ രംഗമൊന്നുപോലും
മറക്കുവാന്‍ കഴിയുമോ നമുക്കു രാധേ!
മറക്കുവാന്‍ കഴിയില്ല മറന്നിട്ടില്ല
മറക്കില്ല മാധവനവയിലൊന്നും!

(രാധ പിടഞ്ഞെഴുന്നേറ്റ് അവാച്യമായ ഒരു വികാരവിക്ഷോഭത്തോടെ ചുറ്റും നോക്കുന്നു. തോഴി പ്രവേശിച്ച് സ്തബ്ധയായി നിലകൊള്ളുന്നു.)

എങ്ങുപോയെങ്ങുപോയ് തോഴീ- നാഥന്‍
ഇങ്ങിതാ ഞാനേകയായി.
മഞ്ജുപീതാംബരധാരി- മുഗ്ധ
വൃന്ദാവനാന്തവിഹാരി.
ഗാപികാവസ്ത്രാപഹാരി-സര്‍വ്വ-
ഗാപാലകന്‍ കൈടഭാരി
സ്ത്യസ്വരൂപകന്‍ ശൌരി-നിത്യ-
സച്ചിന്മയന്‍ മധുവൈരി.
വേണുഗാപാലന്‍ മുകുന്ദന്‍-മമ
പ്രാണേശ്വരന്‍ സദാനന്ദന്‍.
എങ്ങുപോയെങ്ങുപോയ് തോഴീ- നാഥന്‍
ഇങ്ങിതാ ഞാനേകയായി.

(തേങ്ങിക്കരയുന്നു.)

  • മാലിനി:

 
അഴകിയന്നശ്രുപൊഴിപ്പതെന്താ-
ണയി രാധേ, ഹാ നിനക്കെന്തുപറ്റി?
പറയുകെന്തിന്നിപ്പരിഭ്രമങ്ങള്‍
പഴുതേ നീ പിച്ചു പുലമ്പിയാലോ!

  • രാധ:

 
അല്ലല്ല തോഴി ഞാന്‍ കേടൂ-ഞാനാ-
പ്പുല്ലാങ്കുഴല്വിളി കേട്ടു.
ജീവനതു കേട്ടുണര്‍ന്നു-പക്ഷെ,
ദേഹം തളര്‍ന്നു കിടന്നു.
ആ വേണുഗാനം വഴിഞ്ഞു-അതി-
ലീ വിശ്വമൊട്ടുക്കലിഞ്ഞു.
വീര്‍പ്പിട്ടുഗാളങ്ങള്‍ വന്നു-അതില്‍
നീര്‍പ്പോളപോല്‍ത്തത്തിനിന്നു.
ജന്മാന്തരങ്ങള്‍ ഞാന്‍ കണ്ടു-അതി-
ലെന്മനം നിര്‍വൃതിക്കൊണ്ടു.
എന്നിലെന്‍ നാഥന്‍ കനിഞ്ഞു-മോദാ-
ലെന്നരികത്തിന്നണഞ്ഞു.
എന്നാത്മരാഗാഭ ചിന്നും-ദിവ്യ-
വൃന്ദാവനരംഗമൊന്നും
വിസ്മരിക്കില്ലെന്നലിഞ്ഞു-നാഥന്‍
സസ്മിതം വന്നു പറഞ്ഞു.
സ്വര്‍ഗ്ഗമതെങ്ങോട്ടുപോയി-അയേ്യാ!
സ്വപ്നസമാനമതായി!
എങ്ങെന്റെ നായകന്‍ തോഴീ-കഷ്ട-
മെന്നെത്തനിച്ചിട്ടു പോയി!

  • മാലിനി:

 
ഉന്മാദം! ഉന്മാദം! പ്രേമാഗ്നി കത്തിടു-
മുന്മാദമാണിതിന്നെന്തു ചൊല്ലാന്‍! ....

രംഗം മൂന്ന്

(ദ്വാരകയില്‍ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ രാജധാനിയില്‍ അന്ത:പുരോപാന്തത്തിലുള്ള അഭിരാമമായ ഒരാരാമമണ്ഡലം. വസന്തകാലം നിബിഢമായി നില്‍ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും വല്ലികളും അടിമുടി പൂവണിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ചന്ദ്രികാചര്‍ച്ചിതമായ രാത്രി. നിലാവും നിഴലും ഇടകലര്‍ണ്ണ് വായുവില്‍ ആവേശജനകമായ പരിമളം തുളുമ്പി, പ്രശാന്തസുന്ദരവും വികാരോദ്ദീപകവുമായ ഒരന്തരീക്ഷം- അങ്ങകലെ കാണുന്ന വനാച്ഛാദിതമായ ശൈലപംക്തിക്കിടയില്‍ക്കൂടി വെള്ളിമേഘങ്ങള്‍ അലഞ്ഞുനടക്കുന്ന നീലനിര്‍മ്മലമായ ആകാശം നക്ഷത്രദീപ്തമായി നയനമനോഹരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

ആരാമമദ്ധ്യത്തിലുള്ള ലീലാസരസ്സില്‍ കളഹംസങ്ങള്‍ മദനപാരവശ്യത്തോടെ ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ട് വിഹരിക്കുന്നു. അതിന്റെ തടത്തില്‍ കുറുമൊഴിമുല്ലകള്‍ പറര്‍ന്നുപിടിച്ചു പൂവുതിര്‍ന്നു പാവാടവിരിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു ശിലാതളിമം. ശ്രീകൃഷ്ണന്‍ അതിന്മേല്‍ കൊടുംകൈകുത്തി കൈത്തലത്താല്‍ ശിരസ്സും താങ്ങിക്കൊണ്ട് ഒരുവശംവെച്ചു ചരിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു. സുസ്മേരവദനനാണെങ്കിലും എന്തുകൊണ്ടാണാവോ അദ്ദേഹം തെല്ലൊരു ചിന്താമഗ്നനായിട്ടാണു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. അരികിലായി, പച്ചത്തളിരൊത്ത മൃദുലമോഹനമായ ഒരു പട്ടു ദാവണിയണിഞ്ഞ്, സര്‍വ്വാഭരണവിഭൂഷിതഗാത്രിയായി, പുഷ്പാലംകൃതവേണിയായി, മഡലസയായ രുഗ്മിണി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈവിരലുകളെ മെല്ലെ മെല്ലെ തിരുപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് സ്വപ്നാത്മകമായ ഒരന്തരീക്ഷത്തിലെന്നതുപോലെ അങ്ങനെ ലീലാലോലുപയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.)

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


കണ്മണി, കമ്രമാമീ വസന്തോത്സവം
വര്‍ണ്ണിച്ചു നീയൊരു പാട്ടുപാടൂ.
പുഷ്പസമൃദ്ധിയിതെന്‍ചുറ്റും കാണുമ്പോള്‍
പുഷ്പിച്ചുപോകുന്നിതെന്മനസ്സും.
ഒന്നു നീ പാടൂ, ഞാന്‍ കേള്‍ക്കട്ടെ തെല്ലിട-
യെന്നില്‍നിന്നും ഞാനകന്നിടട്ടെ! ...

  • രുഗ്മിണി:


വേണുഗാപാലനന്യസംഗീതം
വേണമെന്നോ സുഖിക്കുവാന്‍?
മുക്തഗര്‍ഭമാം സാഗരത്തിനോ
മുത്തുമാലയില്‍ വിഭ്രമം? ...

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:

പാടിസ്സുഖിക്കലുമന്യര്‍ മധുരമായ്
പാടുന്ന കേട്ടു സുഖിക്കലും വേറെയാം!

  • രുഗ്മിണി:


ഇന്നാ മൊഴികളില്‍ വ്യംഗ്യമായ്സിദ്ധിപ്പ-
തന്യരിലൊന്നാണെന്നല്ലി ഞാനും?
എന്തിനു പിന്നെ ഞാന്‍ പാടണം, പാടുവാന്‍
സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ടോര്‍ വേറെയില്ലേ?

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


പാഴില്‍ പരിഭവമെന്തിന്നു രുഗ്മിണീ
പാടുകിന്നെന്‍ പ്രാണസര്‍വ്വസ്വമല്ലി നീ?
ഭൂവിലെന്‍ ജീവനും ജീവനായ് നില്‍ക്കുമെന്‍
ദേവി നിന്‍പ്രേമം തികച്ചുമറിവൂ ഞാന്‍!
നിന്മനസ്സാകുമാ വെണ്‍താമരപ്പൂവില്‍-
നിന്നുത്ഭവിക്കും നിരഘപരിമളം,
പ്രജ്ഞയെപ്പാടേ ലഹരിപിടിപ്പിച്ചൊ-
രജ്ഞാതനിര്‍വൃതി നിത്യമേകുന്നു മേ!
ആശ്രയിക്കട്ടെ ചെന്നാത്മഹര്‍ഷത്തെ ഞാ-
നാത്തഹര്‍ഷം പ്രിയേ, പാടിടുകൊന്നു നീ!

  • രുഗ്മിണി:


(മധുരസ്വരത്തില്‍ പാടുന്നു.)
      പല്ലവി

കളലളിതം കവനമയം
കളിമലര്‍വനമിതു കമനീയം!

     അനുപല്ലവി

അനുപമസുഷമകളണിയിട്ടിട്ടലര്‍ചൂടി
മനവും ഹാ, നയനവും കവരുന്നീ മലര്‍വാടി!

    ചരണങ്ങള്‍

ദകളമഞ്ജുമരാളവിനോദ-
വിഹാരതരംഗിതകുഞ്ജിനികള്‍
മദഭരിതാസിതമധുകരനികര-
നിഷേവിതമടുമലര്‍മഞ്ജരികള്‍!
             (കളലളിതം ...)

       2

ന്ദനശീതളസുലളിതചന്ദ്രിക-
ചിന്നിയ ശിശിരനിശീഥിനികള്‍
ചഞ്ചലരജതവലാഹകലാപക-
വലയിതതാരവരൂഥിനികള്‍!
             (കളലളിതം ...)

       3

ന്ദമദാകുലമലയവനാനില-
മര്‍മ്മരതരളിതതരുനിരകള്‍
മംഗളമയമധുമാസമഹോത്സവ-
മരുളുന്നുലകിനു നിര്‍വൃതികള്‍! ...
             (കളലളിതം ...)

(ഗാനത്തില്‍ മുഴുകിയിരിക്കുന്നെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഹൃദയം മറ്റെവിടെയോ ചുറ്റിപ്പറക്കുന്നതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.)

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


മംഗളാപാംഗി, നിന്‍ ഗാനത്തിലൂടയര്‍-
ന്നെങ്ങോ പറക്കുന്നിതെന്‍ ഹൃദന്തം!

  • രുഗ്മിണി:


പ്രേമാനുഭൂതികള്‍ കാഴ്ചവെയ്ക്കും
ഭാമതന്‍ പാര്‍ശ്വത്തിലായിരിക്കും!

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


എന്തിനാണീ മുള്ളുവാക്കുകള്‍ പിന്നെയും?
ചിന്തിച്ചുപോലുമില്ലക്കഥ ഞാന്‍
കണ്ണഞ്ചുമിച്ചൈത്രകാന്തി നീയങ്ങനെ
വര്‍ണ്ണിച്ചുവര്‍ണ്ണിച്ചു പാടിയപ്പോള്‍,
നിസ്തുലമെങ്കിലും മര്‍ത്ത്യവിനിര്‍മ്മിത-
കൃത്രിമമാകുമിത്തോപ്പില്‍നിന്നും
കുന്നും മലകളും, കാടും പുഴകളു-
മൊന്നിച്ചനാരതമുല്ലസിക്കും,
ആ വിദൂരസ്ഥ്മാമെന്‍ ജന്മഭൂവിലേ-
ക്കാവേശപൂര്‍വം പറന്നു ചിത്തം!
ഈ വസന്തത്തിലിന്നാ വനഭൂമിതന്‍
ലാവണ്യപൂര്‍ത്തിയെന്തായിരിക്കും!
എത്രകൊതിപ്പു ഞാ, നെത്ര കൊതിപ്പു ഞാ-
നദ്ദിക്കില്‍ വീണ്ടും പറന്നുചെല്ലാന്‍!

  • രുഗ്മിണി:


കാലിമേച്ചഷ്ടികഴിച്ചുകൂട്ടും
കാടന്മാര്‍ വാഴ്വതാണപ്രദേശം
വിദ്യയില്ലാത്മസംസ്കാരമില്ല
വിത്തവിഖ്യാതികളൊന്നുമില്ല.
ഇന്നും പരിഷ്കാരരശ്മിയൊന്നും
ചെന്നുചേരാത്തതാണപ്രദേശം!
എന്തുണ്ടവിടെസ്സുഖാസ്പദമാ-
യെന്തുണ്ടവിടെസ്സമാസ്വദിക്കാന്‍?
ഇമ്പം വളര്‍ക്കുമാറത്രമാത്രം
സമ്പത്സമൃദ്ധമാണീ നഗരം!
അങ്ങയോ ലോകൈകചക്രവര്‍ത്തി
മംഗലസൌഭാഗ്യശൃംഗവര്‍ത്തി!
വിശ്വാഭിനന്ദനാലംബമൂര്‍ത്തി
വിസ്മയാര്‍ഹം ഭവല്‍പുണ്യപൂര്‍ത്തി!
രാജല്‍പ്രതാപസമൃദ്ധി വന്നീ
രാത്തഅഹര്‍മ്മ്യത്തില്‍ ത്രസിച്ചുനില്‍ക്കേ,
ആ വെറും കാട്ടുംപുറത്തു ചെന്നെന്‍
ജീവേശ്വരനിനിയെന്തു വേണം?

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


കാടനാ, ണെങ്കിലീ ഞാനു, മെന്നോമനേ
കാലികള്‍ മേച്ചു നടന്നവന്‍ ഞാന്‍!
പാരിങ്കല്‍പ്പൈക്കറന്നഷ്ടികഴിക്കുമ-
പ്പാവങ്ങളൊത്തു വളര്‍ന്നവന്‍ ഞാന്‍!
അമ്മട്ടില്‍പ്പൈക്കറക്കാരിയൊരമ്മത-
ന്നമ്മിഞ്ഞപ്പാലാണെന്‍ ജീവരക്തം!
ഇന്നലെക്കിട്ടിയതാണെനിക്കിക്കാണും
സ്വര്‍ണ്ണസിംഹാസനധാടിയെല്ലാം!
വന്നവഴിക്കവ പോകട്ടെ പോണെങ്കില്‍
പൊന്നിന്‍പൊലിമയിതാര്‍ക്കുവേണം!
ഒന്നോര്‍ത്താലിന്നത്തെച്ചെങ്കോലിനേക്കാളു-
മന്നത്തെക്കാലിക്കോലാണു ഭേദം!
ഈ ലസത്സൌധത്തിലല്ലെനിക്കങ്ങുള്ളോ-
രോലക്കുടിലിലാണെന്റെ നാകം ...
കാടന്മാര്‍, കണ്മണി, കാലിമേച്ചീടുമ-
ക്കാടന്മാ, രെന്നാത്മസോദരന്മാര്‍.
ഉണ്ടവര്‍ക്കാവെറും കാടന്മാര്‍ക്കോമനേ,
ചെണ്ടുപോല്‍ ചേണുറ്റ ശുദ്ധചിത്തം
സംഗീതസംഫുല്ലമാകുമൊരാത്മാവു-
ണ്ടങ്ങെഴും തിര്യക്കുകള്‍ക്കുപോലും,
കഷ്ടമാണിങ്ങോ സജീവങ്ങളിങ്ങെഴും
സൃഷ്ടികള്‍കൂടിയും കൃത്രിമങ്ങള്‍.
നിര്‍വ്വികാരങ്ങള്‍, നിശ്ചേഷ്ടങ്ങള്‍, മൂകങ്ങള്‍
സര്‍വ്വവും, സര്‍വ്വവും പാഴ്ജ്ജഡങ്ങള്‍.
എല്ലാം നിഴലുകള്‍, പൊള്ളകള്‍, പോതുകള്‍
ഇല്ലിവയ്ക്കൊന്നിനും സ്പന്ദനങ്ങള്‍.
ഉത്തുംഗരമ്യമണിമയഹര്‍മ്മ്യങ്ങ-
ളുദ്യാനവീഥിക,ളുത്സവങ്ങള്‍
ഉജ്ജ്വലവിദ്യുല്ലതാംഗികളൊത്തെഴു-
ന്നുത്തേജകങ്ങളാം നര്‍ത്തനങ്ങള്‍‌
യന്ത്രസംജാതസങ്കീര്‍ണ്ണസംഗീതങ്ങള്‍
സന്തതം മേളിക്കും സങ്കേതങ്ങള്‍
ചാമീകരോജ്ജ്വലമാതപത്രം തഴ
ചാമരം,ചാരുവാമാലവട്ടം
കൊട്ടുംകുഴല്‍വിളി കോലാഹലങ്ങളും
പൊട്ടും വെടികള്‍,കുരവകളും
ആനക,ളശ്വങ്ങള്‍,തേരുക,ളാളുക-
ളാഡംബരങ്ങളകമ്പടികള്‍
എന്തെല്ലാമുണ്ടെനിക്കെന്താണൊന്നില്ലാത്ത-
തെന്തിന്‍മീതെ മറ്റെന്തു വേണം?
പൊള്ളകള്‍,പൊള്ളകള്‍,സര്‍വ്വവും പൊള്ളകള്‍
പൊള്ളുകയാണെനിക്കുള്ളു, ദേവി!
കാലമൊന്നൂതിയാലൊക്കെതകരുമീ
ലോലനീര്‍പ്പോളകളെത്രനേരം

രംഗം നാല്

(അന്തഃപുരത്തിന്റെ മറ്റൊരുഭാഗം. സത്യഭാമയുടെ മണിമേടയിലെ ദീപപ്രഭാപരിപൂരിതമായ ഒരു മുറി. ഭാമ ഒരു പര്യങ്കത്തില്‍, പൂമെത്തയില്‍ ചിന്താവിഷ്ടയായി കൈത്തലത്താല്‍ ശിരസ്സും താങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
നേത്രങ്ങള്‍ ജലാര്‍ദ്രങ്ങളാണ്. രണ്ടു തോഴിമാര്‍ പരിചര്യാലോലരായി, വെണ്‍ചാമരം വീശിക്കൊണ്ട് ഇരു പാര്‍ശ്വങ്ങളിലും നില്‍ക്കുന്നു.

ശ്രീകൃഷ്ണന്‍ പ്രവേശിക്കുന്നു. ചേടിമാര്‍ തല്‍ക്ഷണം മുറിവിട്ടിറങ്ങിപ്പോകുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണന്‍ സത്യഭാമയുടെ സമീപം ചെന്നിരുന്ന് പ്രേമപൂര്‍വ്വം തോളില്‍ കൈവെച്ചുകൊണ്ട്)

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:



ഉല്‍പ്പലോജ്ജ്വലങ്ങളീ നീലക്കണ്മുനകളി-
ലിപ്പൊഴും തോര്‍ന്നിട്ടില്ല കണ്ണുനീരെന്നോ ഭാമേ?
എന്തിനായനാരതം കുണ്ഠിതം വൃഥാ, നിന്നോ-
ടെന്തപരാധം ചെയ്തൂ ഹത ഞാന്‍ മനോനാഥേ!
കോപത്താലിരട്ടിച്ച ശോണിമ നൃത്തംചെയ്യും
കോമളാനനമിതൊന്നുയര്‍ത്തൂ കാണട്ടെ ഞാന്‍.

  • ഭാമ:


കരളെരിയും കഥയാരറിയും
കരയുന്നതെന്തിനെന്നാണു ചോദ്യം.
ഒരുതെറ്റും ചെയ്​വോരല്ലാരുമാരും
ഒരു നേരം തോരില്ലിക്കണ്ണുനീരും.
ചിരികള്‍ വിടരുന്ന ദിക്കില്‍ മാത്രം
സ്ഥിരവാസം കൈക്കൊള്ളുമങ്ങയെ ഞാന്‍
കരുതുന്നതില്ലല്ലോ തെല്ലുപോലും
കരയലിന്‍ ചാരെത്തടുത്തു നിര്‍ത്താന്‍
സരസത താവി ത്രസിച്ചുനില്‍ക്കും
സമയം പാഴാവുകില്‍ കഷ്ടമല്ലേ?
അനുഭൂതി മറ്റെങ്ങോ കാത്തുനില്‍പു-
ണ്ടവിടേക്കു വേഗം തിരിച്ചുചെല്ലൂ.

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:



അരുതേവം ഭാമേ പരിഭവം, നീയെ-
ന്നകളങ്കസ്നേഹമറിവീലേ?
സതി നിന്നെക്കാളും സരസതയാളും
സഖിയെനിക്കാരീയുലകത്തില്‍?
വെറുതേ മറ്റൊന്നും കരുതല്ലേ, നീയെന്‍
പരമാനന്ദത്തിന്നുറവല്ലേ?
വരികരികിലാ മിഴിതുടയ്ക്കുകി-
പ്പരിഭവമിനി മതിയാക്കൂ!
(ഭാമയോടു ചേര്‍ന്നിരുന്ന് കണ്ണുനീര്‍ തുടച്ച് ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നു.)

ഒന്നങ്ങു നോക്കുകത്തൂവെള്ളിമേഘങ്ങ-
ളൊന്നിച്ചു കൈകോര്‍ത്തു ചന്ദ്രന്റെ ചുറ്റുമായ്
മോടിയിലോരോ മദാലസനൃത്തങ്ങ-
ളാടുന്നു, നിന്നു ചിരിക്കുന്നു താരകള്‍.

  • ഭാമ:


അതുപോലൊരു രംഗമൊന്നാസ്വദിച്ചീടുവാന്‍
കൊതിതോന്നുന്നുണ്ടാകുമുള്ളിലിപ്പോള്‍!

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


അക്കാഴ്ച കാണുമ്പൊഴിപ്പൊഴും കഷ്ടമെ-
ന്നുള്‍ക്കാമ്പു നീറിദ്രവിക്കയാണോമനേ!
അത്ഭുതോദ്ദീപ്തമസ്വപ്നലോകം വെടി-
ഞ്ഞെത്രകാതം വഴി പിന്നിട്ടു പോന്നു ഞാന്‍!
ചന്ദനത്തൈമണിത്തെന്നല്‍ തലോടുന്ന
ചന്ദ്രികചാര്‍ത്തുമിച്ചൈത്രരജനികള്‍
നീലനിഴലുകള്‍ വൃന്ദാവനന്തന്നില്‍
നീളേ നിവര്‍ത്തി വിരിച്ചുല്ലസിക്കവേ,
വെള്ളിച്ചിലങ്കകള്‍ ചാര്‍ത്തി യമുനയില്‍
ചെല്ലത്തിരകള്‍ മദിച്ചു പുളയ്ക്കവേ;
മത്തടിച്ചാര്‍ത്തു മരാളമിഥുനങ്ങള്‍
മത്സരിച്ചങ്ങതില്‍ നീന്തിക്കളിക്കവേ;
നര്‍ത്തനലോലരായ് ഞാനും സഖികളു-
മൊത്തുകൂടീടുമാ രംഗമോര്‍ക്കുന്നു ഞാന്‍!

തെന്നലിലല്‍പമിളകുമിലകളി-
ലൊന്നോടുലാവുമാ നീഹാരധാരയില്‍
പൂനിലാക്കാലു വീണോരോ മരത്തിലും
കാണാമൊരായിരം വെള്ളിയലുക്കുകള്‍.
മുറ്റിത്തഴയ്ക്കും നിഴലുകള്‍ പൂത്തപോല്‍
മുറ്റിപ്പറന്നിടും മിന്നാമിനുങ്ങുകള്‍.
മാറാതെ നിര്‍ത്തിടും മെയ്യില്‍ പുളകങ്ങള്‍
മാദകമാമൊരു മാലതീസൗരഭം.
പൊക്കത്തില്‍ വൃക്ഷപ്പടര്‍പ്പിന്‍പഴുതിലൂ-
ടുള്‍ക്കുതുകംപൂണ്ടു വെണ്മുകില്‍ച്ചാര്‍ത്തുകള്‍
തിക്കിത്തിരക്കിനിന്നെത്തിനോക്കും, ചില-
തൊക്കായ്കയാല്‍ മുഖം വീര്‍പ്പിച്ചൊഴിഞ്ഞുപോം!
അല്‍പം വലങ്കാല്‍ മടക്കിയിടങ്കാലി-
ലര്‍പ്പിച്ചു തെല്ലെന്‍ ശിരസ്സുചാഞ്ഞങ്ങനെ
നിന്നു ഞാനൂതുമോടക്കുഴല്‍, ചുറ്റിലും
നിന്നാടുമുജ്ജ്വലസ്വര്‍ണ്ണവര്‍ണ്ണാംഗികള്‍
താളവും മേളവുമൊത്തിണങ്ങിക്കൊഴു-
പ്പാളുമാ രാസകലോത്സവവേളയില്‍
ചുറ്റുകള്‍ താനേയഴിഞ്ഞു തരുക്കളെ-
വിട്ടൂര്‍ന്നിറങ്ങി വന്നോരോ ലതികകള്‍
ഓര്‍ക്കാതെ പെട്ടെന്നു മൊട്ടിട്ടു മുന്നില്‍ നി-
ന്നാത്ത കൗതൂഹലമാട്ടും ശിരസ്സുകള്‍.
പിന്നെച്ചലിക്കില്ലിലക, ളനങ്ങാതെ
നിന്നിടും തെന്ന, ലടങ്ങിടും വീചികള്‍
നിദ്രയില്‍നിന്നുണര്‍ന്നേറ്റു ഞൊടിക്കുള്ളി-
ലുദ്രസം പീലി വിടുര്‍ത്തി പ്രസന്നരായ്
താളത്തിനൊപ്പിച്ചു ചോടുവച്ചാടിടും
താഴ്മരക്കൊമ്പില്‍ നിന്നോരോ മയിലുകള്‍.
നില്‍ക്കും കരയ്ക്കെത്തി വെള്ളക്കഴുത്തുകള്‍
പൊക്കിപ്പിടിച്ചക്കളഹംസരാശികള്‍.
എല്ലാം മറന്നെന്റെ വേണുഗാനത്തിന്റെ
കല്ലോലിനിയിലലിഞ്ഞലിഞ്ഞങ്ങനെ
ഞാനൊഴുകിപ്പോമൊരോര്‍മ്മയുണ്ടാവുകി-
ല്ലാനന്ദമാത്രമെനിക്കപ്പൊഴോമനേ!
ആ രംഗ, മാ രംഗമിന്നുമോര്‍ക്കുമ്പൊഴും
കോരിത്തരിച്ചുപോകുന്നു മന്മാനസം ....
എല്ലാം കഴിഞ്ഞു, തെറിച്ചുപോയെന്‍ കൊച്ചു-
പുല്ലാങ്കുഴലിന്നു ചെങ്കോല്‍ പിടിപ്പു ഞാന്‍
കൃത്യബാഹുല്യം കലാസക്തിതന്‍ കണ്ണു-
പൊത്തുന്നു, യന്ത്രമായ്ത്തീരുന്നു ഹന്ത ഞാന്‍ ...
ചൈത്രം വരുമ്പോള്‍ പറക്കുകയാണെന്റെ
ചിത്തമാ വൃന്ദാവനത്തിലേക്കിപ്പൊഴും...

  • ഭാമ:


ഇടയപ്പെണ്ണുങ്ങളവരേക്കാണാഞ്ഞി-
ട്ടിടനെഞ്ഞങ്ങേയ്ക്കിന്നുടയുന്നോ?
വിവിധ കൗമാരചപലകേളികള്‍
വിവശതയങ്ങേയ്ക്കരുളുന്നോ?
പരിഭവിക്കല്ലേ പറയുമ്പോള്‍, ലജ്ജാ-
കരമാണോര്‍ക്കി ലക്കഥയെല്ലാം!
നിഖിലലോകൈകപതിയാകും ഭവാന്‍
നിലമറന്നേവം പറയല്ലേ!

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


നിലകള്‍, കഷ്ടം നിലകളതൊക്കെയും
നിഴലുകള്‍ തന്‍ കഥകളാണോമനേ!
ഇതുവരേക്കെത്ര സിംഹാസനങ്ങള്‍തന്‍
ഗതിവിഗതികള്‍ കണ്ടു മല്‍ക്കണ്ണുകള്‍
അതിനു തക്കതാം കൈയൂക്കൊടേല്‍ക്കുകി-
ലചലമല്ല ഹിമാലയം കൂടിയും.
...............................
...............................
സമതയിലാണു സൗഖ്യവും ശാന്തിയും
സഹജഭാവമാണാത്മോത്സവാസ്പദം.
ഉയരല്‍ താഴ്ചയ്ക്കു താങ്ങിനല്ലെങ്കിലെ-
ന്തുയരലാണതിന്നര്‍ത്ഥമെന്തൂഴിയില്‍?
വലിയവര്‍ക്കു ഞാന്‍ വൈരിയാണെപ്പൊഴു-
മെളിയവര്‍ക്കുള്ളതാണെന്റെ ജീവിതം.
മണിമയോത്തുംഗഹര്‍മ്മ്യശതവ്യത-
മഹിതമാണിന്നീ ദ്വാരകയെങ്കിലും
ഇടയര്‍ വാഴുന്നൊരോലമേഞ്ഞുള്ളൊര-
ക്കുടിലുകള്‍ ചൂടിനില്‍ക്കുന്ന ഗോകുലം
അകലെനിന്നെന്നെ മാടിവിളിക്കയാ-
ണകമലിഞ്ഞുപോമാര്‍ദ്രസ്മിതങ്ങളാല്‍.
സുഖമിതാണെന്നു മൂളിക്കുവാന്‍ സദാ
നഗരമീര്‍ഷ്യയില്‍ ശാഠ്യം പിടിക്കവേ,
അമരസംതൃപ്തി നല്‍കിലും ഞാന്‍, വെറു-
മഗതിയെന്നൊഴിയുന്നു നാട്ടിന്‍പുറം!
അവിടമൊക്കെ വിട്ടിങ്ങോട്ടു പോന്നതൊ-
ട്ടരമനതന്‍ തടവാളിയായി ഞാന്‍
അരുതെനിക്കു മറക്കാനൊരിക്കലു-
മറിയുകെന്‍ ജീവനാണു വൃന്ദാവനം!

  • ഭാമ:


ഭംഗിവാക്കോതും യഥേച്ഛമായെന്നല്ലാ-
തങ്ങേയ്ക്കു ഞങ്ങളില്‍ സ്നേഹമില്ല.
ഞങ്ങളോ?-തെറ്റിപ്പോയല്ലല്ലാ ഞാന്‍ മാത്ര-
മങ്ങേക്കെന്നോടൊട്ടും സ്നേഹമില്ല.
ദേഹവും ജീവനുമങ്ങേയ്ക്കായര്‍പ്പിച്ചു
സ്നേഹത്തിന്‍ ദാസിയായ് ഞാനിരിക്കേ
എന്നെ തൃണപ്രായം തട്ടിമാറ്റി ത്രസി-
ച്ചെങ്ങോ കുതിപ്പൂ തവാന്തരംഗം.
എന്നല്ലൊരായിരം ഭാഗ്യങ്ങളൊത്തൊരു-
കന്യാമണിയായി ഞാന്‍ ജനിച്ചു.
ഭാഗ്യാനുഭൂതികള്‍ തന്‍ മലര്‍മെത്തയി-
ലത്തലറിയാതെ ഞാന്‍ സുഖിച്ചു.
ഓജസ്സും തേജസ്സും മൂര്‍ത്തിമത്താമൊരു
രാജാധിരാജനെ ഞാന്‍ വരിച്ചു.
പിന്നെയോ?- കണ്ണുനീര്‍, കണ്ണുനീരല്ലാതെ-
യൊന്നെനിക്കെന്തുണ്ടീന്നെന്റെയായി?
ആരറിഞ്ഞീടുവാന്‍ നിശ്ശബ്ദദു:ഖമി-
താരോടു ചൊല്ലി ഞാനാശ്വസിക്കും?

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


കഷ്ട, മെന്തിനിക്കണ്ണുനീരേവം
വിട്ടൊഴിയുകൊന്നീ ദു:ഖഭാവം.
എന്നെ നീ വൃഥാ തെറ്റിദ്ധരിപ്പൂ
പിന്നെ ഞാന്‍ നിന്നോടൊത്തുകഴിപ്പൂ.
ഉല്‍ക്കടപ്രേമസാന്ദ്രമാണെന്നാ-
ലുദ്ധതമാണു നിന്മനമിന്നും.
അഭ്യസൂയയാണാശങ്കകള്‍ക്കു-
ള്ളുത്ഭവസ്ഥാനമെന്നു നീയോര്‍ക്കൂ.
നിന്നഴലിന്നേകനിദാനം
നിന്നിലാളുന്ന സ്വാര്‍ത്ഥതമാത്രം.
വിശ്വഗാളസഹസ്രങ്ങളോളം
വിസ്തൃതം മമ രാഗാര്‍ദ്രചിത്തം.
മൊട്ടുസൂചിതന്‍ തുമ്പത്തുനിര്‍ത്തി-
ക്കെട്ടുവാനുള്ള നിന്നതിമോഹം
പട്ടുനൂലിഴ പോകുന്നു പക്ഷേ,
പൊട്ടുകയാണതാര്‍ക്കതില്‍ കുറ്റം?
ഉദ്യമം വ്യര്‍ത്ഥമാകെ നിന്‍ ഹൃത്തി-
ലുജ്ജ്വലിക്കുന്നു മേല്‍ക്കുമേല്‍ കോപം.
ആയതിന്‍ പുകയാണു നിന്‍ ശോകം
നീയതാകെക്കെടുത്തുക വേഗം.
ദേഹചിന്ത വെറും വെറും മോഹം
സ്നേഹലക്ഷ്യമോ പാവനത്യാഗം.
ഒന്നു നോക്കുകെന്‍ നേരെ നീ ഭാമേ,
നിന്നൊടൊന്നു ഞാന്‍ ചോദിച്ചിടട്ടെ.
കൊന്നിടാതെ മനസ്സാക്ഷിതന്നെ-
ച്ചൊന്നിടേണമെന്നോടു നീ സത്യം.
എന്നെ വേട്ടതില്‍ സന്തോഷമിന്നും
നിന്നകക്കാമ്പിലൂറുന്നതില്ലേ?

  • ഭാമ:


അവിടുന്നെന്‍ പ്രാണേശനായതോര്‍ത്താ-
ലതിരറ്റതാണെന്റെ പൂര്‍വപുണ്യം.

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


അന്നു നീയുന്നതകൗതുകം പൂ-
ണ്ടെന്നെ വേട്ടീടുവാനെന്തു ബന്ധം?

  • ഭാമ:


അവിടത്തെ വേള്‍ക്കാന്‍ കൊതിച്ചിടാത്ത
യുവതിയേതുണ്ടിജ്ജഗത്രയത്തില്‍?
സകലസൗഭാഗ്യസുഖസമേതന്‍
സരസിജാസ്ത്രോപമന്‍ സാര്‍വ്വഭൗമന്‍
ഭുവനാന്തവിക്രമന്‍ ധര്‍മ്മശീലന്‍
വിവിധവിജ്ഞാനവിഹാരലോലന്‍
സരസന്‍, ദയാമയന്‍, സ്നേഹസാന്ദ്രന്‍
സവിലാസന്‍, കമ്രകലാരസികന്‍
അവികലപുണ്യമിയന്നിടാതാര്‍-
ക്കവിടത്തെപ്പത്നീപദം ലഭിക്കും?

  • ശ്രീകൃഷ്ണന്‍:


വല്ലഭനായെന്നെ വേട്ടതിലല്‍പവു-
മില്ല നിനക്കു നിരാശയെങ്കില്‍
എന്തിന്നു പിന്നെയിത്താപവുമീര്‍ഷ്യയും
ചിന്താഭാരവും പരിഭവവും?

  • ഭാമ:


..................................
..................................

(അപൂര്‍ണ്ണം)

a

"http://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%B8%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%82" എന്ന താളില്‍നിന്നു ശേഖരിച്ചത്