ശ്രീ ഭഗവദ് ഗീത - ധ്യാനയോഗം
വിക്കിഗ്രന്ഥശാല സംരംഭത്തില്‍ നിന്ന്
ശ്രീ ഭഗവദ് ഗീത - അദ്ധ്യായങ്ങള്‍
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |18


<<മുന്നദ്ധ്യായം

അടുത്ത അദ്ധ്യായം>>


ശ്രീഭഗവാനുവാച


അനാശ്രിതഃ കര്‍മഫലം കാര്യം കര്‍മ കരോതി യഃ

സ സന്ന്യാസീ ച യോഗീ ച ന നിരഗ്നിര്‍ന ചാക്രിയഃ


യം സന്ന്യാസമിതി പ്രാഹുര്യോഗം തം വിദ്ധി പാണ്ഡവ

ന ഹ്യസന്ന്യസ്തസങ്കല്‍പോ യോഗീ ഭവതി കശ്ചന


ആരുരുക്ഷോര്‍മുനേര്‍‌യോഗം കര്‍മ കാരണമുച്യതേ

യോഗാരൂഢസ്യ തസ്യൈവ ശമഃ കാരണമുച്യതേ


യദാ ഹി നേന്ദ്രിയാര്‍ഥേഷു ന കര്‍മസ്വനുഷജ്ജതേ

സര്‍വസങ്കല്‍പസന്ന്യാസീ യോഗാരൂഢസ്തദോച്യതേ


ഉദ്ധരേദാത്മനാത്മാനം നാത്മാനമവസാദയേത്

ആത്മൈവ ഹ്യാത്മനോ ബന്ധുരാത്മൈവ രിപുരാത്മനഃ


ബന്ധുരാത്മാത്മനസ്തസ്യ യേനാത്മൈവാത്മനാ ജിതഃ

അനാത്മനസ്തു ശത്രുത്വേ വര്‍തേതാത്മൈവ ശത്രുവത്


ജിതാത്മനഃ പ്രശാന്തസ്യ പരമാത്മാ സമാഹിതഃ

ശീതോഷ്ണസുഖദുഃഖേഷു തഥാ മാനാപമാനയോഃ


ജ്ഞാനവിജ്ഞാനതൃപ്താത്മാ കൂടസ്ഥോ വിജിതേന്ദ്രിയഃ

യുക്ത ഇതുച്യതേ യോഗീ സമലോഷ്ട്രാശ്മകാഞ്ചനഃ


സുഹൃന്മിത്രാര്യുദാസീനമധ്യസ്ഥദ്വേഷ്യബന്ധുഷു

സാധുഷ്വപി ച പാപേഷു സമബുദ്ധിര്‍വിശിഷ്യതേ


യോഗീ യുഞ്ജീത സതതമാത്മാനം രഹസി സ്ഥിതഃ

ഏകാകീ യതചിത്താത്മാ നിരാശീരപരിഗ്രഹഃ ൧൦


ശുചൌ ദേശേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ സ്ഥിരമാസനമാത്മനഃ

നാത്യുച്ഛ്രിതം നാതിനീചം ചൈലാജിനകുശോത്തരം ൧൧


തത്രൈകാഗ്രം മനഃ കൃത്വാ യതചിത്തേന്ദ്രിയക്രിയഃ

ഉപവിശ്യാസനേ യുഞ്ജ്യാദ്യോഗമാത്മവിശുദ്ധയേ ൧൨


സമം കായശിരോഗ്രീവം ധാരയന്നചലം സ്ഥിരഃ

സന്പ്രേക്ഷ്യ നാസികാഗ്രം സ്വം ദിശശ്ചാനവലോകയന്‍ ൧൩


പ്രശാന്താത്മാ വിഗതഭീര്‍ബ്രഹ്മചാരിവ്രതേ സ്ഥിതഃ

മനഃ സംയമ്യ മച്ചിത്തോ യുക്ത ആസീത മത്പരഃ ൧൪


യുഞ്ജന്നേവം സദാത്മാനം യോഗീ നിയതമാനസഃ

ശാന്തിം നിര്‍വാണപരമാം മത്സംസ്ഥാമധിഗച്ഛതി ൧൫


നാത്യശ്നതസ്തു യോഗോസ്തി ന ചൈകാന്തമനശ്നതഃ

ന ചാതിസ്വപ്നശീലസ്യ ജാഗ്രതോ നൈവ ചാര്‍ജുന ൧൬


യുക്താഹാരവിഹാരസ്യ യുക്തചേഷ്ടസ്യ കര്‍മസു

യുക്തസ്വപ്നാവബോധസ്യ യോഗോ ഭവതി ദുഃഖഹാ ൧൭


യദാ വിനിയതം ചിത്തമാത്മന്യേവാവതിഷ്ഠതേ

നിസ്പൃഹഃ സര്‍വകാമേഭ്യോ യുക്ത ഇത്യുച്യതേ തദാ ൧൮


യഥാ ദീപോ നിവാതസ്ഥോ നേങ്ഗതേ സോപമാ സ്മൃതാ

യോഗിനോ യതചിത്തസ്യ യുഞ്ജതോ യോഗമാത്മനഃ ൧൯


യത്രോപരമതേ ചിത്തം നിരുദ്ധം യോഗസേവയാ

യത്ര ചൈവാത്മനാത്മാനം പശ്യന്നാത്മനി തുഷ്യതി ൨൦


സുഖമാത്യന്തികം യത്തദ്ബുദ്ധിഗ്രാഹ്യമതീന്ദ്രിയം

വേത്തി യത്ര ന ചൈവായം സ്ഥിതശ്ചലതി തത്ത്വതഃ ൨൧


യം ലബ്ധ്വാ ചാപരം ലാഭം മന്യതേ നാധികം തതഃ

യസ്മിന്‍സ്ഥിതോ ന ദുഃഖേന ഗുരുണാപി വിചാല്യതേ ൨൨


തം വിദ്യാദ്ദുഃഖസംയോഗവിയോഗം യോഗസംജ്ഞിതം ൨൩


സ നിശ്ചയേന യോക്തവ്യോ യോഗോനിര്‍വിണചേതസാ

സങ്കല്‍പപ്രഭവാന്‍കാമാംസ്ത്യക്ത്വാ സര്‍വാനശേഷതഃ

മനസൈവേന്ദ്രിയഗ്രാമം വിനിയമ്യ സമന്തതഃ ൨൪


ശനൈഃ ശനൈരുപരമേദ്ബുദ്ധ്യാ ധൃതിഗൃഹീതയാ

ആത്മസംസ്ഥം മനഃ കൃത്വാ ന കിഞ്ചിദപി ചിന്തയേത് ൨൫


യതോ യതോ നിശ്ചലതി മനശ്ചഞ്ചലമസ്ഥിരം

തതസ്തതോ നിയമ്യൈതദാത്മന്യേവ വശം നയേത് ൨൬


പ്രശാന്തമനസം ഹ്യേനം യോഗിനം സുഖമുത്തമം

ഉപൈതി ശാന്തരജസം ബ്രഹ്മഭൂതമകല്‍മഷം ൨൭


യുഞ്ജന്നേവം സദാത്മാനം യോഗീ വിഗതകല്‍മഷഃ

സുഖേന ബ്രഹ്മസംസ്പര്‍ശമത്യന്തം സുഖമശ്നുതേ ൨൮


സര്‍വഭൂതസ്ഥമാത്മാനം സര്‍വഭൂതാനി ചാത്മനി

ഈക്ഷതേ യോഗയുക്താത്മാ സര്‍വത്ര സമദര്‍ശനഃ ൨൯


യോ മാം പശ്യതി സര്‍വത്ര സര്‍വം ച മയി പശ്യതി

തസ്യാഹം ന പ്രണശ്യാമി സ ച മേ ന പ്രണശ്യതി ൩൦


സര്‍വഭൂതസ്ഥിതം യോ മാം ഭജത്യേകത്വമാസ്ഥിതഃ

സര്‍വഥാ വര്‍തമാനോപി സ യോഗീ മയി വര്‍തതേ ൩൧


ആത്മൌപമ്യേന സര്‍വത്ര സമം പശ്യതി യോര്‍ജുന

സുഖം വാ യദി വാ ദുഃഖം സ യോഗീ പരമോ മതഃ ൩൨


അര്‍ജുന ഉവാച


യോയം യോഗസ്ത്വയാ പ്രോക്തഃ സാമ്യേന മധുസൂദന

ഏതസ്യാഹം ന പശ്യാമി ചഞ്ചലത്വാത്സ്ഥിതിം സ്ഥിരാം ൩൩


ചഞ്ചലം ഹി മനഃ കൃഷ്ണ പ്രമാഥി ബലവദ്ദൃഢം

തസ്യാഹം നിഗ്രഹം മന്യേ വായോരിവ സുദുഷ്കരം ൩൪


ശ്രീഭഗവാനുവാച


അസംശയം മഹാബാഹോ മനോ ദുര്‍നിഗ്രഹം ചലം

അഭ്യാസേന തു കൌന്തേയ വൈരാഗ്യേണ ച ഗൃഹ്യതേ ൩൫


അസംയതാത്മനാ യോഗോ ദുഷ്പ്രാപ ഇതി മേ മതിഃ

വശ്യാത്മനാ തു യതതാ ശക്യോവാപ്തുമുപായതഃ ൩൬


അര്‍ജുന ഉവാച


അയതിഃ ശ്രദ്ധയോപേതോ യോഗാച്ചലിതമാനസഃ

അപ്രാപ്യ യോഗസംസിദ്ധിം കാം ഗതിം കൃഷ്ണ ഗച്ഛതി ൩൭


കച്ചിന്നോഭയവിഭ്രഷ്ടശ്ഛിന്നാഭ്രമിവ നശ്യതി

അപ്രതിഷ്ഠോ മഹാബാഹോ വിമൂഢോ ബ്രഹ്മണഃ പഥി ൩൮


ഏതന്മേ സംശയം കൃഷ്ണ ഛേത്തുമര്‍ഹസ്യശേഷതഃ

ത്വദന്യഃ സംശയസ്യാസ്യ ഛേത്താ ന ഹ്യുപപദ്യതേ ൩൯


ശ്രീഭഗവാനുവാച


പാര്‍ഥ നൈവേഹ നാമുത്ര വിനാശസ്തസ്യ വിദ്യതേ

ന ഹി കല്യാണകൃത്കശ്ചിദ്ദുര്‍ഗതിം താത ഗച്ഛതി ൪൦


പ്രാപ്യ പുണ്യകൃതാം ലോകാനുഷിത്വാ ശാശ്വതീഃ സമാഃ

ശുചീനാം ശ്രീമതാം ഗേഹേ യോഗഭ്രഷ്ടോഭിജായതേ ൪൧


അഥവാ യോഗിനാമേവ കുലേ ഭവതി ധീമതാം

ഏതദ്ധി ദുര്‍ലഭതരം ലോകേ ജന്മ യദീദൃശ്യം ൪൨


തത്ര തം ബുദ്ധിസംയോഗം ലഭതേ പൌര്‍വദേഹികം

യതതേ ച തതോ ഭൂയഃ സംസിദ്ധൌ കുരുനന്ദന ൪൩


പൂര്‍വാഭ്യാസേന തേനൈവ ഹ്രിയതേ ഹ്യവശോപി സഃ

ജിജ്ഞാസുരപി യോഗസ്യ ശബ്ദബ്രഹ്മാതിവര്‍തതേ ൪൪


പ്രയത്നാദ്യതമാനസ്തു യോഗീ സംശുദ്ധകില്‍ബിഷഃ

അനേകജന്മസംസിദ്ധസ്തതോ യാതി പരാം ഗതിം ൪൫


തപസ്വിഭ്യോധികോ യോഗീ ജ്ഞാനിഭ്യോപി മതോധികഃ

കര്‍മിഭ്യശ്ചാധികോ യോഗീ തസ്മാദ്യോഗീ ഭവാര്‍ജുന ൪൬


യോഗിനാമപി സര്‍വേഷാം മദ്ഗതേനാന്തരാത്മനാ

ശ്രദ്ധാവാന്‍ഭജതേ യോ മാം സ മേ യുക്തതമോ മതഃ ൪൭


ഇതി ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാസുപനിഷത്സു ബ്രഹ്മവിദ്യായാം

യോഗശാസ്ത്രേ ശ്രീകൃഷ്ണാര്‍ജുന സംവാദേ

ധ്യാനയോഗോ നാമ ഷഷ്ഠോദ്ധ്യായഃ സമാപ്തഃ


ശ്രീ ഭഗവദ് ഗീത സൂചിക