അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട് - സുന്ദരകാണ്ഡം - ഹനുമാന്റെ പ്രത്യാഗമനം
വിക്കിഗ്രന്ഥശാല സംരംഭത്തില്‍ നിന്ന്

ത്രിഭുവനമുലയെ മുഹുരൊന്നലറീടിനാന്‍

തീവ്രനാദംകേട്ടു വാനരസംഘവും

കരുതുവിനിതൊരു നിനദമാശു കേള്‍ക്കായതും

കാര്യമാഹന്ത സാധിച്ചുവരുന്നിതു

പവനസുതനതിനുനഹി സംശയം മാനസേ

പാര്‍ത്തുകാണ്‍കൊച്ച കേട്ടാലറിയാമതും

കപി നിവഹമിതി ബഹുവിധം പറയുംവിധൌ-

കാണായി തദ്രിശിരസി വാതാത്മജം 1280

“കപിനിവഹവീരരേ! കണ്ടിതു സീതയെ

കാകുല്‍‌സ്ഥവീരനനുഗ്രഹത്താലഹം

നിശിചര വരാലയമാകിയ ലങ്കയും

നിശ്ശേഷമുദ്യാനവും ദഹിപ്പിച്ചിതു

വിബുധകുല വൈരിയാകും ദശഗ്രീവനെ

വിസ്മയമമ്മാറു കണ്ടുപറഞ്ഞിതു

ഝടിതി ദശരഥസുതനൊടിക്കഥ ചൊല്ലുവാന്‍

ജാംബവദാദികളേ നടന്നീടുവിന്‍”

അതുപൊഴുതു പവനതനയനെയുമവരാദരി-

ച്ചാലിംഗ്യ ഗാഢമാചുംബ്യവാലാഞ്ചലം 1290

കുതുകമൊടു കപിനിചയമനിലജനെമുന്നിട്ടു-

കൂട്ടമിട്ടാര്‍ത്തു വിളിച്ചു പോയീടിനാര്‍

പ്ലവഗകുലപരിവൃഢരുമുഴറി നടകൊണ്ടു പോയ്

പ്രസ്രവണാചലം കണ്ടുമേവീടിനാര്‍

കുസുമദലഫലമധുലതാതരുപൂര്‍ണ്ണമാം

ഗുല്‍മസമാവൃതം സുഗ്രീവപാലിതം

ക്ഷുധിതപരിപീഡിതരായ കപികുലം

ക്ഷുദ്വിനാശാര്‍ത്ഥമാര്‍ത്ത്യാ പറഞ്ഞീടിനാര്‍

ഫലനികര സഹിതമിഹ മധുരമധുപൂരവും

ഭക്ഷിച്ചുദാഹവും തീര്‍ത്തുനാമൊക്കവേ 1300

തരണിസുത സവിധമുപഗമ്യവൃത്താന്തങ്ങള്‍

താമസം കൈവിട്ടുണര്‍ത്തിക്കസാദരം

അതിനനുവദിച്ചരുളേണമെന്നാശ പൂ-

ണ്ടംഗദനോടാപക്ഷിച്ചോരനന്തരം

അതിനവനുമവരൊടുടനാജ്ഞയെച്ചെയ്കയാ-

ലാശു മഹുവനം പുക്കിതെല്ലാവരും

പരിചൊടതിമധുരമധുപാനവും ചെയ്തവര്‍

പക്വഫലങ്ങള്‍ ഭക്ഷിക്കും ദശാന്തരേ

ദധിമുഖനുമനിശമതുപാലനം ചെയ്‌വിതു-

ദാനമാനേന സുഗ്രീവസ്യശാസനാല്‍ 1310

ദധിവദനവചനമൊടു നിയതമതുകാക്കുന്ന-

ദണ്ഡധരന്മാരടുത്തു തടുക്കയാല്‍

പവനസുതമുഖകപികള്‍ മുഷ്ടിപ്രഹാരേണ-

പാഞ്ഞാര്‍ ഭയപ്പെട്ടവരുമതിദ്രുതം

ത്വരിതമഥ ദധിമുഖനുമാശു സുഗ്രീവനെ-

ത്തൂര്‍ണ്ണമാലോക്യ വൃത്താന്തങ്ങള്‍ ചൊല്ലിനാന്‍

തവമധുവനത്തിനു ഭംഗം വരുത്തിനാര്‍

താരേയനാദികളായ കപിബലം

സുചിരമതു തവ കരുണയാ പരിപാലിച്ചു

സുസ്ഥിരമാധിപത്യേന വാണേനഹം 1320

വലമഥനസുതതനയനാദികളൊക്കവേ

വന്നു മദ്ഭൃത്യജനത്തെയും വെന്നുടന്‍

മധുവനവുമിതുപൊഴുതഴിച്ചിതെന്നിങ്ങനെ

മാതുലവാക്യമാകര്‍ണ്യ സുഗ്രീവനും

നിജമനസി മുഹുരപി വളര്‍ന്ന സന്തോഷേണ

നിര്‍മ്മലാത്മാ രാമനോടു ചൊല്ലീടിനാന്‍

പവനതനയാദികള്‍ കാര്യവും സാധിച്ചു

പാരം തെളിഞ്ഞുവരുന്നിതു നിര്‍ണ്ണയം

മധുവനമതല്ലയെന്നാകിലെന്നെ ബഹു-

മാനിയാതേ ചെന്നു കാണ്‍കയില്ലാരുമേ 1330

അവരെ വിരവൊടു വരുവതിന്നുചൊല്ലങ്ങു ചെ-

ന്നാത്മനി ഖേദിക്കവേണ്ടാ വൃഥാ ഭവാന്‍

അവനുമതുകേട്ടുഴറിച്ചെന്നു ചൊല്ലിനാ-

നഞ്ജനാപുത്രാദികളോടു സാദരം

അനിലതനയാംഗദ ജാംബവദാദിക-

ളഞ്ജസാ സുഗ്രീവഭാഷിതം കേള്‍ക്കയാല്‍

പുനരവരുമതുപൊഴുതുവാച്ച സന്തോഷേണ-

പൂര്‍ണ്ണവേഗം നടന്നാശു ചെന്നീടിനാര്‍

പുകള്‍പെരിയപുരുഷമണി രാമന്‍ തിരുവടി

പുണ്യപുരുഷന്‍ പുരുഷോത്തമന്‍പരന്‍ 1340

പുരമഥനഹൃദിമരുവുമഖില ജഗദീശ്വരന്‍

പുഷ്കരനേത്രന്‍ പുരന്ദരസേവിതന്‍

ഭുജഗപതിശയനനമലന്‍ ത്രിജഗല്പരി-

പൂര്‍ണ്ണന്‍ പുരുഹൂതസോദരന്‍ മാധവന്‍

ഭുജഗകുലഭൂഷണാരാധിതാംഘ്രിദ്വയന്‍

പുഷ്കരസംഭവപൂജിതന്‍ നിര്‍ഗ്ഗുണന്‍

ഭുവനപതി മഖപതി സതാം‌പതി മല്പതി

പുഷ്കരബാന്ധവപുത്രപ്രിയസഖി 1350

ബുധജനഹൃദിസ്ഥിതന്‍ പൂര്‍വദേവാരാതി

പുഷ്കരബാന്ധവവംശസമുത്ഭവന്‍

ഭുജബലവതാംവരന്‍ പുണ്യജനകാത്മകന്‍

ഭൂപതിനന്ദനന്‍ ഭൂമിജാവല്ലഭന്‍

ഭുവനതലപാലകന്‍ ഭൂതപഞ്ചാത്മകന്‍

ഭൂരിഭൂതിപ്രദന്‍ പുണ്യജനാര്‍ച്ചിതന്‍

ഭുജഭവകുലാധിപന്‍ പുണ്ഡരീകാനനന്‍

പുഷ്പബാണോപമന്‍ ഭൂരികാരുണ്യവാന്‍

ദിവസകരപുത്രനും സൌമിത്രിയും മുദാ-

ദിഷ്ടപൂര്‍ണ്ണം ഭജിച്ചന്തികേ സന്തതം

വിപിനഭുവിസുഖതരമിരിക്കുന്നതുകണ്ടു-

വീണുവണങ്ങിനാര്‍ വായുപുത്രാദികള്‍

പുനരഥഹരീശ്വരന്‍ തന്നെയും വന്ദിച്ചു-

പൂര്‍ണ്ണമോദം പറഞ്ഞാനഞ്ജനാത്മജന്‍

കനിവിനൊടു കണ്ടേനഹം ദേവിയെത്തത്ര-

കര്‍ബുരേണ്‍ദ്രാലയേ സങ്കടമെന്നിയേ

കുശലവുമുടന്‍ വിചാരിച്ചിതു താവകം

കൂടെസ്സുമിത്രാതനയനും സാദരം

ശിഥിലതരചികുരമൊടശോകവനികയില്‍

ശിംശപാമൂലദേശേ വസിച്ചീടിനാള്‍ 1370

അനശനമൊടതികൃശശരീരനായന്വഹ-

മാശരനാരീപരിവൃതയായ് ശുചാ

അഴല്പെരുകിമറുകി ബഹുബാഷ്പവും വാര്‍ത്തു-

വാര്‍ത്തയ്യോ! സദാ രാമരാമേതിമന്ത്രവും

മുഹുരപി ജപിച്ചു ജപിച്ചു വിലപിച്ചു

മുഗ്ദ്ധാംഗിമേവുന്ന നേരത്തു ഞാന്‍ തദാ

അതികൃശശരീരനായ് വൃക്ഷശാഖാദശാന്തരേ

ആനന്ദമുള്‍ക്കൊണ്ടിരുന്നേനനാകുലം

തവചരിതമമൃതസമമഖിലമറിയിച്ചഥ

തമ്പിയോടും നിന്തിരുവടി തന്നൊടും 1380

ചെറുതുടജഭുവി രഹിതയായ് മേവും വിധൌ

ചെന്നു ദശാനനന്‍ കൊണ്ടങ്ങുപോയതും

സവിതൃസുതനൊടു ഝടിതി സഖ്യമുണ്ടായതും

സംക്രന്ദനാത്മജന്‍ തന്നെ വധിച്ചതും

ക്ഷിതിദുഹിതുരന്വേഷണാര്‍ത്ഥം കപീന്ദ്രനാല്‍

കീശൌഘമാശു നിയുക്തമായീടിനാര്‍

അഹമവരിലൊരുവനിവിടേയ്ക്കു വന്നീടിനേ-

നര്‍ണ്ണവം ചാടിക്കടന്നതിവിദ്രുതം

രവിതനയസചിവനഹമാശുഗനന്ദനന്‍

രാമദൂതന്‍ ഹനുമാനെന്നു നാമവും 1390

ഭവതിയെയുമിഹഝടിതി കണ്ടുകൊണ്ടേനഹോ

ഭാഗ്യമാഹന്ത ഭാഗ്യം കൃതാര്‍ത്ഥോസ്മ്യഹം

ഫലിതമഖിലം മയാദ്യപ്രയാസം ഭൃശം

പത്മജാലോകനം പാപവിനാശനം

മമവചനമിതിനിഖിലമാകര്‍ണ്ണ്യജാനകി

മന്ദമന്ദം വിചാരിച്ചിതു മാനസേ

ശ്രവണയുഗളാമൃതം കേന മേ ശ്രാവിതം

ശ്രീമതാമഗ്രേസരനവന്‍ നിര്‍ണ്ണയം

മമ നയനയുഗളപഥമായാതു പുണ്യവാന്‍

മാനവവീര പ്രസാദേന ദൈവമേ! 1400

വചനമിതിമിഥിലതനയോദിതം കേട്ടു ഞാന്‍

വാനരാകാരേണ സൂക്ഷ്മശരീരനായ്

വിനയമൊടു തൊഴുതടിയില്‍ വീണു വണങ്ങിനേന്‍

വിസ്മയത്തോടു ചോദിച്ചിതു ദേവിയും

അറിവതിനു പറക നീയാരെന്നതെന്നോട്-

ത്യാദിവൃത്താന്തം വിവരിച്ചനന്തരം

കഥിതമഖിലം മയാദേവവൃത്താന്തങ്ങള്‍

കഞ്ജദളാക്ഷിയും വിശ്വസിച്ചീടിനാള്‍

അതുപൊഴുതിലകതളിരിലഴല്‍കളവതിന്നു ഞാ-

നംഗുലീയം കൊടുത്തീടിനേനാദരാല്‍ 1410

കരതളിരിലതിനെ വിരവോടു വാങ്ങിത്തദാ-

കണ്ണുനീര്‍കൊണ്ടു കഴുകിക്കളഞ്ഞുടന്‍

ശിരസി ദൃശി ഗളഭുവി മുലത്തടത്തിങ്കലും

ശീഘ്രമണച്ചു വിലപിച്ചിതേറ്റവും

പവനസുത! കഥയമമ ദുഃഖമെല്ലാം ഭവാന്‍

പത്മാക്ഷനോടു നീ കണ്ടിതല്ലോ സഖേ!

നിശിചരികളനുദിനമുപദ്രവിക്കുന്നതും

നീയങ്ങുചെന്നുചൊല്കെന്നു ചൊല്ലീടിനാള്‍

തവചരിതമഖിലമലിവോടുണര്‍ത്തിച്ചു ഞാന്‍

തമ്പിയോടും കപിസേനയോടുംദ്രുതം 1420

വയമവനിപതിയെ വിരവോടുകൂട്ടിക്കൊണ്ടു

വന്നുദശാസ്യകുലവും മുടിച്ചുടന്‍

സകുതുകമയോദ്ധ്യാപുരിക്കാശുകൊണ്ടുപോം

സന്താപമുള്ളിലുണ്ടാകരുതേതുമേ

ദശരഥസുതന്നു വിശ്വാസാര്‍ഥമായിനി-

ദ്ദേഹി മേ ദേവി ചിഹ്നം ധന്യമാദരാല്‍

പുനരൊരടയാളവാക്കും പറഞ്ഞീടുക

പുണ്യപുരുഷനു വിശ്വാസസിദ്ധയേ

അതുമവനിസുതയൊടഹമിങ്ങനെ ചൊന്നള-

വാശു ചൂഡാരത്നമാദരാല്‍ നല്‍കിനാള്‍ 1430

കമലമുഖി കനിവിനൊടു ചിത്രകൂടാചലേ

കാന്തനുമായ് വസിക്കുന്നാ‍ളൊരുദിനം

കഠിനതരനഖരനിക്രേണ പീഡിച്ചൊരു

കാകവൃത്താന്തവും ചൊല്‍കെന്നു ചൊല്ലിനാള്‍

തദനുപലതരമിവപറഞ്ഞും കരഞ്ഞുമുള്‍-

ത്താപം കലര്‍ന്നു മരുവും ദശാന്തരേ

ബഹുവിധചോവിഭാവേന ദുഃഖം തീര്‍ത്തു

ബിംബാധരിയെയുമാശ്വസിപ്പിച്ചു ഞാന്‍

വിടയുമുടനഴകൊടുവഴങ്ങിച്ചു പോന്നിതു

വേഗേന പിന്നെ മറ്റൊന്നു ചെയ്തേനഹം 1440

അഖിലനിശിചരകുലപതിക്കഭീഷ്ടാസ്പദ-

മാരമമൊക്കെത്തകര്‍ത്തേനതിന്നുടന്‍

പരിഭവമൊടടല്‍ കരുതിവന്ന നിശാചര

പാപികളെക്കൊലചെയ്തേനസംഖ്യകം

ദശവദനസുതനെ മുഹുരക്ഷകുമാരനെ

ദണ്ഡധരാലയത്തിന്നയച്ചീടിനേന്‍

അഥ ദശമുഖാത്മജബ്രഹ്മാസ്ത്രബദ്ധനാ-

യാശരാധീരനെക്കണ്ടു പറഞ്ഞുഞാന്‍

ലഘുതരമശേഷം ദഹിപ്പിച്ചിതു ബത!

ലങ്കാപുരം പിന്നെയും ദേവിതന്‍പദം 1450

വിഗതഭയമടിയിണ വണങ്ങി വാങ്ങിപ്പോന്നു

വീണ്ടും സമുദ്രവും ചാടിക്കടന്നു ഞാന്‍

തവചരണനളിനമധുനൈവ വന്ദിച്ചിതു

ദാസന്‍ ദയാനിധേ! പാഹിമാം! പാഹിമാം!”

ഇതിപവനസുതവചനമാഹന്ത! കേട്ടള-

വിന്ദിരാകാന്തനും പ്രീതിപൂണ്ടീടിനാന്‍

“സുരജനദുഷ്കരം കാര്യം കൃതംത്വയാ-

സുഗ്രീവനും പ്രസാദിച്ചിതുകേവലം

സദയമുപകാരമിച്ചെയ്തതിന്നാദരാല്‍

സര്‍വ്വസ്വവും മമ തന്നേന്‍ നിനക്കു ഞാന്‍ 1460

പ്രണയമനസാ ഭവാനാല്‍ കൃതമായതിന്‍

പ്രത്യുപകാരം ജഗത്തിങ്കലില്ലെടോ!

പുനരപിരമാവരന്‍ മാരുതപുത്രനെ”

പൂര്‍ണ്ണമോദം പുണര്‍ന്നീടിനാനാദരാല്‍

ഉരസിമുഹുരപിമുഹുരണച്ചു പുല്‍കീടിനാ-

നോര്‍ക്കെടോ! മാരുതപുത്രഭാഗ്യോദയം

ഭുവനതലമതിലൊരുവനിങ്ങനെയില്ലഹോ

പൂര്‍ണ്ണപുണ്യൌഘസൌഭാഗ്യമുണ്ടായെടോ!

പരമശിവനിതിരഘുകുലാധിപന്‍ തന്നുടെ

പാവനമായ കഥയരുള്‍ ചെയ്തതും 1470

ഭഗവതി ഭവാനി പരമേശ്വരി കേട്ടു

ഭക്തിപരവശയായ് വണങ്ങീടിനാള്‍

കിളിമകളുമതി സരസമിങ്ങനെ ചൊന്നതു

കേട്ടു മഹാലോകരും തെളിയേണമേ 1474


ഇത്യദ്ധത്മരാമായണേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ സുന്ദരകാണ്ഡം സമാപ്തം